Efnisflokkur: Evrópusambandið
-
ESB leitar aukins fjármagns fyrir Úkraínu á fundum AÞ og G7
Evrópusambandið er að leita eftir viðbótarfjármagni fyrir Úkraínu frá öðrum löndum á fundum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og G7 fjármálaráðherja í Bangkok. ESB hefur þegar lofað 45 milljörðum evra fyrir 2027 en það dugar ekki fyrir þörfum Úkraínu, sem þurfa yfir 52 milljarða dollara í ytri fjármögnun á næsta ári. Brussel leitar nú til Noregs, Sviss, Kanada, Japans og Bretlands til að fylla í skarðið.
-
Zelensky svarar Le Pen: samstarf við Úkraínu gagnast Frakklandi
Úkraínski forsetinn Volodymyr Zelensky svaraði þeim yfirlýsingum Marine Le Pen, bakslagskonungsframbjóðanda í Frakklandi, að hún myndi stöðva fjárhagsaðstoð til Úkraínu ef hún vann kosningarnar 2027. Í viðtali við Financial Times sagði Zelensky að reynsla úkraínska hersins í tækni- og vettvangsstríði væri mikilvæg fyrir samstarfsaðila, þar á meðal Frakkland, og að franskur iðnaður gæti haft gagn af sameiginlegri framleiðslu og samvinnu. Le Pen hefur jafnframt lýst því yfir að Frakkland geti ekki veitt Úkraínu sömu aðstoð og nú vegna versnandi fjárhagsstöðu og að franskt landbún tæki skaða af aðild Úkraínu að ESB.
-
EESK tilkynnir nýja vinnuhóp til að styðja Úkraínu á leið til aðildar að ESB
Evrópusambandið tilkynnti fyrir leiðtogafundinn í Brussel 15. október að stofnaður yrði nýr vinnuhópur innan framkvæmdastjórnarinnar til að styðja Úkraínu á leið til aðildar að sambandinu. Vinnuhópnum verður stýrt af forsætisráðherra Úkraínu, Serhiy Koretsky. Tilkynninguna gerði Marta Kos, framkvæmdastjóri ESB fyrir stækkunarmál, en hún nefndi þrjú meginstoðir stuðningsins: fjármögnun, hernaðaraðstoð og viðnám Úkraínu gegn árásum Rússlands.
-
ESB úthlutar 2,86 milljarða evra stuðningi til Úkraínu
Evrópusambandið úthlutaði 2,86 milljarða evra til Úkraínu úr varnarhluta 90 milljarða evra lánsáætlunarinnar Ukraine Support Loan. Upphæðin er ætluð til kaupa á loftvarnarkerfum, drónum, eldflaugum, ratsjárstöðvum, fjarskiptatruflunarbúnaði og skotfærum. Forseti framkvæmdastjórnar ESB, Ursula von der Leyen, sagði að stuðningurinn mætti brýnustu rekstrarþörfum Úkraínu á meðan Rússland eski upp loftárásum á borgir og innviði.
-
EU opnar tvo þrjú klasasamtöl við Moldóvu – fjórir af sex klasar nú opnir
Þann 13. október hóf Evrópusambandið samningaviðræður við Moldóvu um „Innri markaðinn“ og „Samkeppnishæfni og almenna vöxt“. Viðræðurnar fóru fram á milliríkjasamráðsfundi í Lúxemborg. Moldóva er komin með fjóra af sex klasum opna, á pari við Úkraínu, sem einnig opnaði tvo klasa í sama degi eftir að Verkhovna Rada samþykkti breytingar á menntalögum til að afnema veto Ungverjalands.
-
Forsetakosning í Búlgaríu 25. október – Yotova og Gyurov í forsæti
Fyrri umferð forsetakosningar í Búlgaríu fer fram 25. október. Starfandi forseti Iliana Yotova, fyrrverandi aðstoðarmaður Rumen Radev, mætir Andrey Gyurov, fyrrverandi forsætisráðherra sem er fylgjandi Úkraínu. Skoðanakannanir sýna Yotova–Vilchev í 44–47% og Gyurov–Kandev í 24–26%.
-
Úkraína samþykkir nýtt löggjöf um fasteignamat og opnar fyrir 4,2 milljarða dala fjárhagsaðstoð
Úkraínaþing samþykkti löggjöf sem kemur algjörlega í stað fasteignamatslöggjafarinnar frá 2001. Lögin færa úkraínskar matsreglur nær evrópskum (EVS) og alþjóðlegum (IVS) stöðlum, koma á fót sameinuðu skrá yfir matsmenn og þriggja þrepa eftirlitskerfi. Samþykktin er ein af fjórum skilyrðum fyrir að losa um fjárhagsaðstoð Evrópusambandsins og opnar leið fyrir Úkraínu að fá annan hluta fjárhagsaðstoðarinnar að fjárhæð 4,2 milljarðar Bandaríkjadala.
-
Marine Le Pen: skerða ESB fjárveitingar til Úkraínu og draga úr valdi Brussel
Marine Le Pen sagði í viðtali við Financial Times að ef hún kæmist til valda myndi hún skera ESB-fjárlög verulega og draga úr völdum Brussel. Hún endurtók að París myndi ekki styðja ESB-fjármögnun til Úkraínu og ætlar að stöðva tvíhliða franska aðstoð til Kyiv, að undanskilinni takmarkaðri rekstrarstuðningi og þjálfun hermanna. Le Pen leiðir í skoðanakönnunum fyrir frönsku forsetakosningarnar 2027.
-
Finnland kallar eftir algjöru banni á ferðamannaveitum til Rússa í allri ESB
Finnski utanríkisráðherrun Elina Valtonen hefur hvatt ESB-ríki til að sameinast í bréfi til framkvæmdastjórnarinnar þar sem krafist er algjörs banns á ferðamannaskoðunarvísum til rússneskra ríkisborgara þar til Rússland lýkur stríði sínu gegn Úkraínu. Eistland hefur þegar lýst yfir stuðningi við tillöguna, sem inniheldur fimm ítarlegar ráðstafanir og nær meðal annars til fólks í nærumhverfi Pútíns og íþróttamanna með tengsl við rússneska ríkið.
-
ESB opnar tvo viðræðuklasa fyrir Úkraínu eftir að löggjöf um minnihlutarétt var samþykkt
Úkraínska þingið samþykkti 12. október og forseti Volodymyr Zelensky skrifaði undir lög um réttindi þjóðarbrotamanna til menntunar á móðurmáli sínu. Þar með féll síðasta hindrun Ungverjalands og ESB opnaði formlega viðræðuklasa 2 (innri markað) og 3 (samkeppnishæfni og vöxtur án aðgreiningar) á fjórða milliríkjasamráðsfundinum í Lúxemborg 13. október. Bæði Ungverjaland og Rúmenía fögnuðu lagasetningunni.
-
Drónaárásir á flutningaskip í Svartahafi við Búlgaríu – eitt skip sökk, 15 manns bjargað
Í nóttinni milli 12. og 13. október 2026 ráðust drónar á tvö flutningaskip í Svartahafi skammt frá strönd Búlgaríu. Máltskt vöruskipið CHELSEA 3, skráð í Ódessa og í eigu úkraínskra eigenda, varð fyrir þremur drónum um 18 sjómílum austan við borgina Byala; allur 15 manna áhöfnin varð flutt til Varna, fimm með minniháttar meiðsl. Annað skip sökk um 17 sjómílum austan við Krapets; einn var bjargaður en ellefu eru taldir af og hefur ekki fundist. Búlgarska ríkisstjórnin kallaði rússneska sendiherann á teppið, leitar aðstoðar ESB og NATO við rannsókn málsins og boðaði fund með framkvæmdastjóra NATO. Úkraínskir embættismenn sögðu Rússland bera ábyrgð á árásunum.
-
Sérstakur fulltrúi ESB: ESB verður að undirbúa sig fyrir nýja aðildarríki
Sérstakur fulltrúi ESB í málefnum stækkunar, Marta Kos, kynnti þriðjudaginn 13. október þrjú forgangsmál sem ESB þarf að vinna að áður en ný ríki, þar á meðal Úkraína, geta gengið í sambandið. Hún nefndi sérstaklega að umsóknarríki muni taka þátt í starfi Miðstöðvar evrópskrar lýðræðisþolsar áður en aðildarumsókn er samþykkt.
-
ESB greiddi Rússum um 209 milljarða dollara fyrir jarðefnaeldsneyti – í andstöðu við fullyrðingu Trumps
Heimild innan ESB sagði Evrópsku pravda að ESB-land hafi greitt Rússum um 197 milljarða evra (tæplega 209 milljarða dollara) fyrir jarðefnaeldsneyti frá mars 2022 til júlí 2026. Þessi tala gengur gegn fullyrðingu Donald Trump Bandaríksforseta í samfélagsmiðlum um að ESB hafi greitt Rússum 250 milljarða dollara. Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelensky, gagnrýndi jafnframt samkomulag Trumps og Vladímírs Pútíns um að leyfa útflutning á rússnesku dísileldsneyti og kallaði ákvörðun Trumps „óréttlátan og óheiðarlegan."
-
Átta klukkustunda fundur í Flórída og leki á friðaráætlun – fjögurra þátta tillaga Bandaríkjanna og Evrópu fyrir Úkraínu
9. október funduðu sérlegir fulltrúar Bandaríkjaforseta, Jared Kushner og Steve Witkoff, með úkraínsku sendinefni og fulltrúum Bretlands, Frakklands, Þýskalands, ESB og NATO í Flórída í um það bil sex klukkustundir. Á sama degi tilkynnti Donald Trump að hann hefði náð samkomulagi við Vladímír Pútín um innflutning rússnesks dísilolíu til Bandaríkjanna og annarra markaða, sem ríkisstjóri Úkraínu, Volódímír Selenskí, kallar „ósanngjarnt og óheiðarlegt“. The Washington Post leiddi síðar fram fjögurra þátta friðartillögu sem unnin er af Bandaríkjunum og Evrópu, en forsetasetrið lýsti því yfir að um „gott kynningarmál“ Bandaríkjanna væri að ræða, ekki sameiginlega samþykkta áætlun.
-
Kreml styður kall Trumps eftir nýjum forseta í Úkraínu; Kallas segir kosningar óframkvæmanlega meðan stríði stendur
Kreml tók undir kröfu Donald Trump um að kjósa nýjan forseta í Úkraínu, en Volodymyr Selenskyj svaraði með því að binda kosningar við 60 daga vopnahlé. Evrópskir og breskir leiðtogar lýstu stuðningi við Selenskyj, og Kaja Kallas, yfirmaður utanríkismála ESB, sagði kosningar útilokaðar á meðan stríðið gengur yfir. Á sama degi og Trump sagði orkuvopnahlé hafa verið samþykkt, lét Rússland hernema orkustöðvar í Kharkiv og Kænugarði.
-
Sikorski kallar eftir ákveðnu NATO-svari vegna mögulegra blandaðra árása Rússa
Pólskur utanríkisráðherra, Radosław Sikorski, sagði í viðtali við Financial Times að NATO-þjóðir verði að undirbúa ákveðið svar við mögulegum blönduðum árásum Rússa sem gætu leitt til mannfalls í Evrópu. Sikorski lagði til ráðstafanir á borð við lokun rússneskra ræðismannastofnana, takmarkanir á ferðafrelsi rússneskra diplómata, skyldu á lífskenni vegabréf fyrir Rússa sem ferðast til ESB og fækkun ferðamannavéla til rússneskra ríkisborgara.
-
Úkraína samþykkti lögin um menntunarmál þjóðarbrota — leið hreinjuð fyrir tvö viðræðuklasa við ESB
Úkraínska þingið samþykkti á mánudag og forseti Zelensky undirritaði lögin nr. 16119 um menntun á málum þjóðarbrota og frumbyggja. Lögin uppfylla skilyrði sem Ungverjaland setti fyrir því að hækka veto sitt á opnun tveggja viðræðuklasa um aðild Úkraínu að ESB. Stjórnarfulltrúanefnd ESB (Coreper) var tilbúin sama dag að samþykkja samningsafstöðu ESB um klasa 2 og 3, og stjórnarráðstefna Úkraínu og ESB í Lúxemborg 13. október er ráðgerð til að opna klasa formlega.
-
Úkraína í lausafjárkreppu – fjármálaráðherra segir 29,5 milljarða vöntun á stuðningi bandamanna
Fjármálaráðherra Úkraínu, Serhíj Martjenko, sagði á þingi 12. október að ríkissjóður hafi ekki fengið 50 milljarða hrinna af áætluðum tekjum á níu mánuðum 2026, tæplega 39 milljarða hafi verið frestað til áramóta og 18 milljarða í endurgreiðslur virðisaukaskatts hafi verið fryst. Hann skýrði ástandið með því að Úkraína hefði ekki fengið 29,5 milljarða í væntan stuðning bandamanna vegna tafa á umbótum sem tengjast samningum við AGS, ESB og Alþjóðabankann. Ráðherra sagði að kaup og laun hersins og félagslegar greiðslur væru greiddar á réttum tíma, en fjárfestingarútgjöld, þar á meðal vegir, væru í höftum.
-
Zelensky varar við svari „í vetur“ ef Pútin neitar orkuvíkjuni
Volodymyr Zelensky, forseti Úkraínu, lýsti því yfir í málstofu í Varsjá öryggisráðstefnunni (sjálfgefið sjónvarp) á mánudag 12. október 2026 að Úkraína hefði strax fallist á „orkuvíkjuna“ sem Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, tilkynnti í Truth Social síðdegis 11. október, en sagði að hún yrði að meðtaka gagnkvæma og stöðva innrásarinnar á rafstöðvar og orkukerfi Úkraínu. Samkvæmt útskýringu Hvíta hússins við Axios takmarkast fyrirkomulagið við gagnkvæma stöðvun árása á hvers annars olíuhreinsistöðvar („hreinsistöð fyrir hreinsistöð“), en Úkraína hefur aðeins eina slíka starfstöð á meðan Rússland á stórt net. Kreml neitaði að staðfesta samkomulag, og Rússland flaug innrásarvopn á orkumannvirki í Úkraínu mörgum klukkustundum fyrir og eftir yfirlýsingu Trumps, þar á meðal TEC-5 í Kharkiv og orkumannvirki í Kænugarði.
-
ESB stofnar 115 milljóna evra hernaðarinnviðasjóð sem er opinn fyrir íslensk fyrirtæki
Evrópusambandið hefur stofnað nýja áætlun, AGILE, með 115 milljóna evra fjárhagsramma til að styðja litlar og meðalstórar fyrirtæki sem þróa nýjar varnarlausnir. Áætlunin styður 20–30 verkefni, getur og er ætlað að taka til starfa að fullu snemma árs 2027. Fyrirtæki frá ESB-ríkjum, Úkraínu og EFTA-löndunum (Íslandi, Liechtenstein, Noregi og Sviss) geta tekið þátt.