Átta klukkustunda fundur í Flórída og leki á friðaráætlun – fjögurra þátta tillaga Bandaríkjanna og Evrópu fyrir Úkraínu

Hvers vegna þetta skiptir máli

Á Flórída-fundinum og í kjölfar leka Washington Post birtist nákvæmari mynd af því hvernig Bandaríkin og Evrópuríki sjá fyrir sér endalok stríðsins: fjögurra þátta umgjörð sem tengir endurbyggingu Úkraínu (Alþjóðabankinn og BlackRock), öryggisábyrgðir á borð við 5. grein NATO, orku- og efnahagslega endurinnreiðingu Rússlands og vopnahlé meðfram núverandi víglínu sem felur í sér yfirráð Rússlands yfir núverandi hernuminum svæðum. Á sama tíma boðaði Trump, á meðan úkraínsku viðræðurnar stóðu enn yfir, samkomulag við Pútín um rússneskt dísilolíu sem í reynd létti þvingunum á rússneska orku, sem Selenskí og evrópskir aðilar kölluðu „ósanngjarnt og óheiðarlegt“. Bandalagsfulltrúar lögðu áherslu á að Pútín myndi aðeins snúa aftur til viðræðna gegn því að fá eftirstandandi hluta Donbas undir úkraínsku yfirráði, en Úkraína hefur ítrekað hafnað afhendingu landsvæða. Fundurinn í Miami lauk fyrir tímann og fyrirhuguð ferð Witkoff og Kushner til Moskvu var frestað, á sama tíma og ljóst er að úkraínskir samningamenn eru efins um nálgun Bandaríkjanna.

Hvað gerðist

9. október 2026 funduðu sérlegir fulltrúar Bandaríkjaforseta Steve Witkoff og Jared Kushner með þriggja manna úkraínsku sendinefni og fulltrúum Bretlands, Frakklands, Þýskalands, ESB og NATO í golfklúbb Witkoff, Shell Bay, í útjaðri Miami. Fundurinn stóð í um það bil sex klukkustundir og Witkoff gekk tímabundið út úr herberginu til að taka þátt í símtali Trumps og Pútíns. Á fundinum lögðu bandarísku sendiherrarnir til að Úkraína myndi hætta árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar og tilkynntu að Trump hygðist gera samkomulag við Rússland um dísilolíu. Sama dag tilkynnti Trump að hann hefði náð samkomulagi við Pútín um að Rússland flytji 4,8 milljónir tonna af dísilolíu til Bandaríkjanna og annarra markaða, en Reuters fjallaði um 2,25 milljónir tunnur. Selenskí kallaði þessa einhliða afnám þvingana „ósanngjarnt og óheiðarlegt“ og úkraínska sendinefnið sýndi efasemdir um nálgun Bandaríkjanna.

The Washington Post birti 12.–13. október fjögurra þátta friðartillögu sem unnin er sameiginlega af Bandaríkjunum og Evrópu: (1) endurbygging Úkraínu með fjármögnunarfyrirkomulagi Alþjóðabankans og BlackRock, (2) öryggisábyrgðir sambærilegar við 5. grein NATO, (3) efnahagsleg og orkutengd endurinnleiðing Rússlands, Úkraínu og Evrópu, þar á meðal mögulegan gas- og olíulegg frá Rússlandi til Evrópu með arði deilt milli Úkraínu og Rússlands, og (4) vopnahlé meðfram núverandi víglínu sem myndi skilja Rússland með yfirráð yfir hernuminum landsvæðum. Dmýtró Lytvín, ráðgjafi forsetans um samskipti, kallaði þennan leka „gott kynningarmál af hálfu Bandaríkjanna“ og sagði hann endurspegla aðeins sjónarmið hluta bandaríska samningahópsins, ekki sameiginlega afstöðu.

Heimildir Reuters sögðu að Vítkoff og Kushner hefðu upplýst úkraínska embættismenn um að Pútín myndi aðeins snúa aftur til viðræðna gegn því að fá eftirstandandi um 11% af Donbas undir úkraínsku yfirráði. Samkvæmt FT, Axios, CNN og grein David Ignatiusar í Washington Post voru bandarísku sendiherrarnir sagðir hafa hótað að stöðva njósna- og/eða vopnaaðstoð ef Úkraína myndi halda áfram árásum, en þrjár heimildir Reuters, þar á meðal þátttakandi, sögðu að engin skýr hótun hefði verið borin fram. Miðaímfundirnir lauk fyrir tímann og fyrirhuguð ferð Witkoff og Kushner til Moskvu var frestað. Æðsti embættismaður ESB, Björn Seibert, sem sótti fundinn, kynnti fyrir sendiherrum 27 ESB-ríkja að „Bandaríkjamenn eigi samskipti við Rússa í meira mæli en þeir viðurkenna opinberlega“, og evrópskir sendiherrar sögðust „studdir“ af tilkynningu dísilolíusamningsins.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínskir miðlar miða frásögnina við fundinn í Miami 9. október og síðari leka Washington Post, og leggja áherslu á að svokölluð „friðaráætlun“ endurspegli ekki sameiginlega samþykkta stefnu Bandaríkjanna og Evrópu heldur sé „gott kynningarmál af hálfu Bandaríkjanna“, í orðum Dmýtró Lytvíns, ráðgjafa forsetans um samskipti. Þeir draga fram reiði og áfall innan Úkraínu og hjá evrópskum samstarfsaðilum vegna Trumpsamningsins um rússneskt dísilolíu, sem þeir lýsa sem í reynd afléttingu þvingana og Selenskí kallar „ósanngjarnt og óheiðarlegt“. Úkraínska afstaðan er sett fram sem skýr rauð lína: tryggð yfirráð yfir eigin landsvæðum, höfnun á afhendingu eftirstandandi hluta Donbas undir yfirráð Rússlands, höfnun á kröfu Bandaríkjanna um að hætta árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar og vilji til að styðja aðeins skilyrt orkuvopnahlé sem Moskvu beri einnig að virða. Úkraínskir miðlar leggja áherslu á kröfurnar sem Bandaríkjamenn settu fram í Florida, þar á meðal að hætta árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar og hótun um að skerða njósnaaðstoð, og benda á hve efasemdir úkraínsku samningamanna voru miklar, að Miðaímfundir lauk fyrir tímann og að fyrirhuguð ferð Witkoff og Kushner til Moskvu var frestað. Þeir taka einnig fram rússneska skilyrðið sem bandarísku sendiherrarnir fluttu: að Pútín snúi ekki aftur til viðræðna nema hann fái eftirstandandi hluta Donbas undir yfirráð Rússlands.

Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum

Þótt heimildasafnið sé eingöngu úkraínsk málmiðlar byggja þeir að verulegu leyti á erlendum miðlum (Reuters, The Washington Post, Financial Times, Axios, CNN, The New York Times, Bloomberg) og setja frásögnina í ramma bandarískrar diplómatískrar frumkvæðis með evrópskri þátttöku. Reuters heimildir standa að baki frásögninni um að engin skýr hótun hafi verið borin fram, en FT, Axios, CNN og Washington Post standa að baki frásögninni um að slíkar hótanir voru lagðar fram. The Washington Post-fréttir, sem endursagt er í úkraínskum miðlum, setja fram tillöguna sem sameiginlega bandaríska-evrópska vörslusamstæðu með fjórum þáttum: endurbygging Úkraínu (Alþjóðabankinn og BlackRock), öryggisábyrgðir á borð við 5. grein NATO, efnahagsleg og orkutengd endurinnleiðing Rússlands og vopnahlé meðfram núverandi víglínu. Frásagnir af evrópskum stjórnmálamönnum, þar á meðal 20 mínútna kynningu Björns Seiberts fyrir ESB-sendiherrum, eru notaðar til að sýna fram á að „Bandaríkjamenn eigi samskipti við Rússa í meira mæli en þeir viðurkenna opinberlega“ og að evrópskir leiðtogar hafi verið „studdir“ af dísilolíusamkomulaginu en séu samt tilbúnir að halda áfram diplómatískum ferli undir stjórn Witkoff og Kushner.

Hvar frásögnum ber ekki saman

Heimildir greinir á um hvort bandarísku sendiherrarnir hafi hótað skýrt að stöðva hernaðar- eða njósnaraðstoð ef Úkraína myndi ekki hætta árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar: þrjár heimildir Reuters, þar á meðal þátttakandi, segja að engin skýr hótun hafi verið borin fram, en Financial Times, Axios, CNN og David Ignatius í Washington Post sögðu að slík hótun hafi verið um að stöðva njósnarskipti og/eða kaup Evrópu á bandarískum vopnum fyrir Úkraínu.

Að auki eru heimildir ósammála um hvort Washington Post-lekinn af „friðaráætluninni“ endurspegli raunverulega sameiginlega bandaríska-evrópska tillögu eða aðeins sjónarmið hluta bandaríska samningahópsins: að það að Bandaríkin og Evrópa vinni sameiginlega að friðartillögu er staðfest, en Dmýtró Lytvín, ráðgjafi forsetans um samskipti, sagði að greinin endurspegli aðeins sjónarmið hluta bandaríska hópsins, ekki sameiginlega afstöðu Bandaríkjanna og Evrópuríkja.

Heimildir vikur einnig í tölum um rússnesku dísilolíusamninginn: Trump nefndi opinberlega 4,8 milljónir tonna, en Reuters fjallar um 2,25 milljónir tunnur til Bandaríkjanna og annarra markaða. Loks er ein heimild einvíð um að úkraínska samninganefndin sem sneri aftur til Kænugarðar kvöldið 12. október hafi verið fjórir einstaklingar, en aðrar heimildir segja að úkraínska samninganefndin á fundinum hafi verið þriggja manna.

Baksvið

Rússland réðst inn í Úkraínu í fullri stærðargráðu, og hlutar Donbas og önnur úkraínsk landsvæði eru undir rússnesku yfirráði. Þvinganir Bandaríkjanna á rússneska orku, þar á meðal rússneskt dísilolíu, höfðu verið í gildi, og stjórn Trumps hafði nýlega undirritað lagasetningu um Rússlandstengdar þvinganir sem dísilolíusamkomulagið er sagður grafa undan. Úkraína hefur áfram krafist varðveislu eigin landsvæða og hefur ekki samþykkt að láta eftirstandandi hluta Donbas af hendi til Rússlands. Evrópskar höfuðborgir og Úkraína brugðust reiður við dísilolíusamningi Trumps og Pútíns, en evrópskir leiðtogar sögðust ætla að halda áfram diplómatísku ferli undir stjórn Witkoff og Kushner. Evrópskur stjórnmálamaður mat svo að geta Úkraínu til að gera árásir á rússneskar olíuhreinsistöðvar hafi verið að grafa undan rússneskri hagkerfi og styrkt samningastöðu Kænugarðar, sem skýri hvers vegna krafa Bandaríkjanna um að stöðva þessar árásir hafi orðið helsti ágreiningspunkt.