Drónaárásir á tvö flutningaskip í Svartahafi undan strönd Búlgaríu
Í nóttinni sem leið upp í þriðjudaginn 13. október ráðust drónar í Svartahafi á tvö flutningaskip nálægt búlgörsku ströndinni. Skipið CHELSEA 3, maltneskt flaggskip í eigu úkraínskra aðila og skráð í Ódessa, varð fyrir þrem drónum um 18 sjómílur austan við borgina Byala; allt 15 manna áhöfn skipsins varð flutt til Varma og fimm slösuðust lítilsháttar. Annað skip sökt um 17 sjómílur austan við Krapets og aðeins einn skipverji bjargaðist. Forsætisráðherra Búlgaríar, Rumen Radev, tilkynnti að hann myndi kalla rússneska sendiherrann á teppið og átti fundi með NATO-framkvæmdastjóranum en sagði að engar afgerandi sannanir lægju fyrir um uppruna drónanna.
Helstu atriði
- Í nóttinni 12.–13. október ráðust drónar á tvö flutningaskip í Svartahafi undan Búlgaríu; annað sökt
- CHELSEA 3, maltneskt flaggskip skráð í Ódessa og í eigu úkraínskra aðila, varð fyrir þrem drónum um 18 sjómílur (33 km) austan við Byala
- Allur 15 manna áhöfn CHELSEA 3 var fluttur til Varma; sjö voru úkraínskir og átta aserískir ríkisborgarar, fimm slösuðust lítilsháttar
- Annað skip sökt um 17 sjómílur (31–31,4 km) austan við Krapets og aðeins einn skipverji bjargaðist
- Búlgarski forsætisráðherrann Rumen Radev mun kalla rússneska sendiherrann Eleonoru Mitrofanovu á teppið og átti fundi með NATO-framkvæmdastjóranum Mark Rutte
- Radev sagði að engar afgerandi sannanir lægju fyrir um uppruna drónanna en að „röksemdafærsla atburðanna bendi til þess að niðurstaðan sé Rússlandi í hag“
- Búlgaría leitaði til ESB og NATO eftir aðstoð við rannsókn árásanna; Utanríkisráðherra Úkraínu, Andríj Sybiha, kallaði eftir sterkari þvingunum gegn Rússlandi
Hvers vegna þetta skiptir máli
Árásirnar áttu sér stað í landhelgi NATO-ríkis og fela í sér beina ögrun við öryggisskipulag svæðisins. Búlgaría hefur kallað rússneska sendiherrann á teppið og leitað til ESB og NATO eftir aðstoð við rannsókn, en forseti framkvæmdastjórnar ESB fordæmdi árásirnar og lýsti Svartahafi sem nýrri víglínu í stríðinu. Árásirnar eru hluti af röð drónaárása á flutningaskip í vesturhluta Svartahafsins, þar á meðal á skip nálægt Rúmeníu 5. október og tvö önnur skip í efnahagslögsögu Búlgaríu 6. október, sem kallar á viðbrögð varðandi frelsi siglinga og alþjóðlega matvælaöryggi.
Hvað gerðist
Í nóttinni sem leið upp í þriðjudaginn 13. október bárust drónar að tveimur flutningaskipum í Svartahafi nálægt strönd Búlgaríu. Skipið CHELSEA 3, sem ber maltneskt flagg, er skráð í Ódessa og er í eigu úkraínskra aðila, varð fyrir þremur drónum um 18 sjómílur (um 33 kílómetra) austan við borgina Byala. Drónarnir lentu í þilfari og hlið skipsins. Neyðarmerki barst klukkan 01:30 að staðartíma. Allur 15 manna áhöfn skipsins var fluttur til hafnarinnar í Varna; sjö voru úkraínskir og átta aserískir ríkisborgarar, og fimm slösuðust lítilsháttar. Annað skip sökt um 17 sjómílur (um 31–31,4 kílómetra) austan við Krapets, og aðeins einn skipverji þess bjargaðist. Forsætisráðherra Búlgaríu, Rumen Radev, kallaði saman öryggisráðið og tilkynnti að hann hygðist kalla rússneska sendiherrann Eleonoru Mitrofanovu á teppið, eiga viðræður við NATO-framkvæmdastjórann Mark Rutte og leita til ESB og NATO eftir aðstoð. Radev sagði að engar afgerandi sannanir lægju fyrir um uppruna drónanna en að röksemdafærsla atburðanna benti til þess að niðurstaðan væri Rússlandi í hag. Utanríkisráðherra Úkraínu, Andríj Sybiha, sagði að ríkisborgarar Úkraínu og Aserbaísjan hefðu særst og kallaði eftir sterkari þvingunum og ákveðnum aðgerðum til að verja frelsi siglinga.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir fjölmiðlar, þar á meðal Ukrainska Pravda, Suspilne Novyny og Yevropeiska Pravda, rekja árásirnar beint til Rússlands og vitna í forsetann Volódímír Selenskí, sem lýsti þeim sem samsettri árás með sjó- og loftdrónum og „annarri tilraun Rússlands til að gera vesturhluta Svartahafsins óhæfan til siglinga.“ Fjölmiðlarnir leggja áherslu á að CHELSEA 3 sé í eigu úkraínskra aðila og að sjö úkraínskir ríkisborgarar hafi verið meðal áhafnarinnar. Utanríkisráðherra Andríj Sybiha notaði málið til að kalla eftir sterkari alþjóðlegum þvingunum og lýsti því yfir að Rússland sæti Svartahafi undir sig til að „vænda hungrið“ og ógna alþjóðlegu matvælaöryggi.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Búlgörsk yfirvöld, eins og þau koma fram í heimildum, drógu sig ekki í þá átt að skrifa árásirnar formlega á Rússland. Forsætisráðherra Radev sagði að engar afgerandi sannanir lægju fyrir um uppruna drónanna, en taldi röksemdafærslu atburðanna benda til þess að Rússland hefði hag af útkomunni, og tilkynnti að rússneski sendiherrann yrði kallaður á teppið. Yfirlýsingar Búlgaríu beindust einkum að því að kalla eftir aðstoð ESB og NATO við rannsókn og styrkingu eftirlits. Forseti framkvæmdastjórnar ESB, Ursula von der Leyen, fordæmdi árásirnar og sagði Svartahafið hafa orðið að nýrri víglínu í rússneska stríðinu, en ávarpið nefndi ekki ákveðinn geranda. Úkraínsk-aseríska fréttastofan APA, eini enskumælandi uppspretta í efninu, beindi sjónum einkum að aserísku ríkisborgurunum sem slösuðust.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki sammála um fjölda fórnarlamba á skipinu ALFA WATAN, sem sökt 6. október: flestar úkraínskar heimildir telja allt 12 manna áhöfn skipsins saknað, en upplýsingar sem raktar eru til innanríkisráðuneytis Rúmeníu nefna tvo dauða og 11 bjargaða. Einnig greinir heimildir á um nafn þess skips sem sökt í nóttinni 12.–13. október – flestar heimildir nefna það ekki, en ein heimild (Rádíó Svoboda) kallar það Azov Concord.
Baksvið
Árásirnar 12.–13. október eru hluti af þróun sem hófst með drónaárás á skip sem flutti korn frá Úkraínu til Ítalíu nálægt strönd Rúmeníu 5. október, sem kostaði að minnsta kosti eitt líf. Þann 6. október ráðust drónar á tvö flutningaskip í efnahagslögsögu Búlgaríu í Svartahafi – ALFA WATAN undir fána Tógó og ABLE undir fána Palaú. ALFA WATAN sökt á um þremur mínútum og allt 12 manna áhöfn þess er talin saknað; ABLE kviknaði í en 18 manna áhöfn var bjargað. Búlgarski forsætisráðherrann sagði í kjölfarið að engar afgerandi sannanir lægju fyrir um uppruna drónanna, en að röksemdafærsla atburðanna benti til Rússlands.