h.ua

Birt: · Uppfært:

Sikorski kallar eftir ákveðnu NATO-svari vegna mögulegra blandaðra árása Rússa

Pólskur utanríkisráðherra, Radosław Sikorski, sagði í viðtali við Financial Times að NATO-þjóðir verði að undirbúa ákveðið svar við mögulegum blönduðum árásum Rússa sem gætu leitt til mannfalls í Evrópu. Sikorski lagði til ráðstafanir á borð við lokun rússneskra ræðismannastofnana, takmarkanir á ferðafrelsi rússneskra diplómata, skyldu á lífskenni vegabréf fyrir Rússa sem ferðast til ESB og fækkun ferðamannavéla til rússneskra ríkisborgara.

Helstu atriði

  • Radosław Sikorski, utanríkisráðherra Póllands, sagði í viðtali við Financial Times að NATO verði að undirbúa ákveðið svar við blönduðum árásum Rússa sem gætu leitt til mannfalls.
  • Sikorski benti á að engin fyrirfram samþykkt skilgreining liggi fyrir innan NATO á því hvað teljast þverþjóðleg árás og að samtökin þurfi að ræða hvenær Rússar fari of langt.
  • Pólland og Eistland hafa þegar virkjað 4. grein NATO-sáttmálans vegna loftrýmisbrota rússneskra dróna og orustuþota.
  • Sikorski hvatti Evrópusambandsríki til að loka rússneskum ræðismannastofnunum, takmarka ferðafrelsi rússneskra diplómata og fækka rússneskum diplómatískum fulltrúum; Pólland á nú þegar engar rússneskar ræðismannastofnanir.
  • Sikorski lagði til að allir Rússar sem koma til ESB þurfi lífskenni vegabréf og studdi kall eftir fækkun ferðamannavéla ESB til rússneskra ríkisborgara; tæplega 500.000 slík vegabréf voru gefin út á síðasta ári.
  • Sikorski lýsti yfir áhyggjum af vaxandi fjölda netárása, loftrýmisbrota og tilrauna til skemmdarverka í Evrópu sem hann tengdi herferð Rússa gegn stuðningi Evrópu við Úkraínu.
  • Yfirmaður öryggisþjónustu Tékklands, Michal Koudelka, sagði að Rússar gætu gripið til áhættusamari og stærri blandaðra aðgerða á NATO-svæði næstu mánuði og að Moskva virðist færast yfir í aðferð „eskaleringar til afeskaleringar".

Hvers vegna þetta skiptir máli

Yfirlýsingar Sikorskis marka upphaf umræðu á NATO-vettvangi um hvernig bandalagið skuli bregðast við ef rússneskar blandaðar aðgerðir leiða til mannfalls í Evrópu. Þær tengja rússneska blandaða starfsemi beint við herferð gegn evrópskum stuðningi við Úkraínu og færa átakið inn í ramma víðtækara öryggisástands í Evrópu. Tillögur um lokun ræðismannastofnana, takmarkanir á diplómatísku starfsfólki, lífskenni vegabréf og fækkun ferðamannavéla eru hagnýtar aðgerðir sem gætu hindrað rússneskar leyniþjónustuaðgerðir á yfirráðasvæði bandamanna. Röksemdafærslan kemur frá utanríkisráðherra forysturíkis í NATO sem þegar hefur virkjað 4. grein sáttmálans, sem gefur kallinu sérstakt diplomatískt vægi.

Hvað gerðist

Pólskur utanríkisráðherra, Radosław Sikorski, sagði í viðtali við Financial Times, í heimsókn til London, að NATO-þjóðir verði að undirbúa ákveðið svar við mögulegum banvænum rússneskum blönduðum árásum í Evrópu. Hann benti á að engin fyrirfram samþykkt skilgreining væri innan NATO á því hvað teljist þverþjóðleg árás og að bandalagið þyrfti að ræða hvenær Rússar færu of langt. Sikorski sagði að Pólland og Eistland hefðu þegar virkjað 4. grein NATO-sáttmálans vegna loftrýmisbrota rússneskra dróna og orustuþota og lýsti áhyggjum af vaxandi fjölda netárása, loftrýmisbrota og tilrauna til skemmdarverka í Evrópu, sem hann taldi hluta af rússneskri herferð gegn stuðningi Evrópu við Úkraínu. Hann lagði til að Evrópusambandsríki myndu loka rússneskum ræðismannastofnunum, takmarka ferðafrelsi rússneskra diplómata og fækka rússneskum diplómatískum fulltrúum, og benti á að Pólland ætti nú þegar engar rússneskar ræðismannastofnanir. Sikorski stakk einnig upp á að allir Rússar sem koma til ESB þurfi lífskenni vegabréf og studdi kall eftir fækkun ferðamannavéla til rússneskra ríkisborgara; tæplega 500.000 slík vegabréf voru gefin út á síðasta ári. Hann kallaði eftir því að önnur ESB-ríki legðu ábyrgð á Rússum beint á herðar fyrir blandaðar árásir ef nægileg sönnun liggi fyrir. Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelenskyj, sagði í ávarpi til Warsaw Security Forum sama dag að Rússar undirbúi „fjölmargar blandaðar aðgerðir" gegn Evrópulöndum og að evrópsk ríki ættu ekki að vanmeta hótanir í sinn garð. Yfirmaður hervalda NATO í Evrópu, Alexus Grinkevich, sagði á sama vettvangi að ríki ættu að nefna árásaraðila opinberlega og mælti með auknu framlagi til PURL-áætlunarinnar eða flutningi eldflaugabyssa í loftvarnir sem svari. Kanslari Þýskalands, Friedrich Merz, sagði að landið undirbúi sig fyrir stórkunnlegar blandaðar árásir og muni svara „fljótt og mjög skýrt". Yfirmaður öryggisþjónustu Tékklands, Michal Koudelka, varaði við því að Rússar gætu gripið til áhættusamari og stærri aðgerða á NATO-svæði næstu mánuði, þar á meðal skemmdarverka gegn mannvirkjum tengdum aðstoð við Úkraínu eða eldflaugaárása á vopnabirgðir ætlaðar Úkraínu, og að Moskva virðist færast yfir í aðferð „eskaleringar til afeskaleringar".

Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum

Yfirlýsingar Sikorskis endurspegla áhyggjur Póllands og nágrannaríkja af vaxandi rússneskum blönduðum aðgerðum í Evrópu og tengja þær beint við tilraunir Moskva til að grafa undan stuðningi við Úkraínu. Þær eru hluti af breiðari alþjóðlegri umræðu sem á sama tíma kemur fram í yfirlýsingum Volodymyrs Zelenskyjs fyrir Warsaw Security Forum, Friedrichs Merz kanslara Þýskalands, Alexusar Grinkevych yfirmanns hervalda NATO í Evrópu og Michals Koudelka yfirmanns öryggisþjónustu Tékklands, sem allir vara við aukinni rússneskri eskaleringu á NATO-svæði. NATO og ESB hafa þegar til umræðu tillögur um takmarkanir á hreyfingu rússneskra diplómata og fækkun ferðamannavéla, og yfirmaður utanríkismála ESB, Kaja Kallas, lagði í september fram hugmyndir í þá veru.

Baksvið

Pólskur og tékkneskur öryggisyfirvöld hafa á síðustu vikum lýst vaxandi áhyggjum af rússneskum blönduðum aðgerðum á yfirráðasvæði NATO. 4. grein NATO-sáttmálans gerir aðildarríki kleift að óska eftir ráðgjöf á æðsta stigi milli bandamanna; bæði Pólland og Eistland hafa virkjað hana eftir loftrýmisbrot rússneskra dróna og orustuþota. 5. greinin, ákvæði um sameiginlega vörn, hefur aðeins verið virkjuð einu sinni — af Bandaríkjunum eftir hryðjuverkaárásirnar 11. september 2001. Sikorski benti á að 5. greinin feli ekki í sér sjálfkrafa stríðsinnrás og að orðalag hennar hafi verið sett viljandi í óljósri mynd. Yfirmaður utanríkismála ESB, Kaja Kallas, sagði í september að ESB-ríki gætu hert eftirlit með hreyfingum rússneskra diplómata innan Schengen, bannað útgáfu vegabréfa til fyrrum rússneskra bardagamanna og fækkað ferðamannavísum til Rússa. Utanríkisráðherrafundur ESB átti að ræða 12. október frekari takmarkanir á hreyfingum rússneskra diplómata, allt upp í algjört ferðabann utan þess lands þar sem viðkomandi er viðurkenndur. Vestrænar leyniþjónustur hafa varað forystumenn evrópskra varnarfyrirtækja við því að Rússar eskali tilraunum til að ráða þá af dögum.