Efnisflokkur: Utanríkismál
-
SpaceX takmarkar hraða Starshield-enda hjá ukrainska hernum án fyrirvara
Í nóttinni 13.–14. október takmarkaði SpaceX á einni nóttu hraða Starshield-stöðva, sem er hernaðarútgáfa Starlink, sem ukrainski herinn notar, án fyrirvara til Úkraínsku varnarhersins. Takmörkunin setti hraðamörk við 100 mílur á klukkustund (um 160 km/klst) og leiddi til þess að fjöldi hernaðarverkefna var rofinn, þar á meðal ómannaðra loftfara og eldvarnardróna á Huliaipole-stefnunni. Upplýsingarnar komu fyrst fram hjá sjálfboðaliðanum Serhij Sternenko og voru staðfestar af forsetafulltrúa Serhij „Flash" Beskrestnov. Mörg stjórnmálaöfl, þar á meðal forseti Zelenskyj, gagnrýndu ákvörðunina.
-
EU opnar tvo þrjú klasasamtöl við Moldóvu – fjórir af sex klasar nú opnir
Þann 13. október hóf Evrópusambandið samningaviðræður við Moldóvu um „Innri markaðinn“ og „Samkeppnishæfni og almenna vöxt“. Viðræðurnar fóru fram á milliríkjasamráðsfundi í Lúxemborg. Moldóva er komin með fjóra af sex klasum opna, á pari við Úkraínu, sem einnig opnaði tvo klasa í sama degi eftir að Verkhovna Rada samþykkti breytingar á menntalögum til að afnema veto Ungverjalands.
-
Rússar gerðu umfangsmikla sameinaða árás á Úkraínu – 39 eldflaugar og 128 drónar
Aðfaranótt 14. október 2025 gerðu rússneskar hersveitir umfangsmikla sameinaða árás á Úkraínu með 39 eldflaugum af ýmsum gerðum á ballistiska sporbraut og 128 árásardrónum. Skotmörkin voru orku- og mikilvæg innviðamannverk í Kænugarði, Kænugarðssýslu og Kharkiv, og að minnsta kosti 600.000 manns urðu rafmagnslausir. President Zelensky í staðra verð staðfesti að TEC-4 varð fyrir beinum árás og að íbúðarhús í Desniansky-hverfi Kænugarðs varð fyrir eldflaugasæðaskímu.
-
Finnland kallar eftir algjöru banni á ferðamannaveitum til Rússa í allri ESB
Finnski utanríkisráðherrun Elina Valtonen hefur hvatt ESB-ríki til að sameinast í bréfi til framkvæmdastjórnarinnar þar sem krafist er algjörs banns á ferðamannaskoðunarvísum til rússneskra ríkisborgara þar til Rússland lýkur stríði sínu gegn Úkraínu. Eistland hefur þegar lýst yfir stuðningi við tillöguna, sem inniheldur fimm ítarlegar ráðstafanir og nær meðal annars til fólks í nærumhverfi Pútíns og íþróttamanna með tengsl við rússneska ríkið.
-
Sérstakur fulltrúi ESB: ESB verður að undirbúa sig fyrir nýja aðildarríki
Sérstakur fulltrúi ESB í málefnum stækkunar, Marta Kos, kynnti þriðjudaginn 13. október þrjú forgangsmál sem ESB þarf að vinna að áður en ný ríki, þar á meðal Úkraína, geta gengið í sambandið. Hún nefndi sérstaklega að umsóknarríki muni taka þátt í starfi Miðstöðvar evrópskrar lýðræðisþolsar áður en aðildarumsókn er samþykkt.
-
Rússar skjóta eldflaugum á Kýiv – engar fyrirvarar frá samstarfsaðilum
Rússneskar herdeildir skutu ballískar eldflaugar á Kýiv að kvöldi 13. október, og ein helsta orkuver landsins, TEC-4 (CHPP-4), varð fyrir árás. Einnig varð níu hæða íbúðarhús í Desniansky-hverfi fyrir eldsvoða. Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelenskyj, sagði að engar fyrirvarar hefðu borist frá alþjóðlegum samstarfsaðilum, og að loftvarnarkerfi Úkraínu hefðu greint eldflaugarnar fyrst er þær nálguðust borgina. Þetta var önnur nóttin í röð sem Kýiv varð fyrir árás án fyrirvara.
-
Zelensky segir Úkraínu tilbúna í fundi við bandaríska samningamenn
Forseti Úkraínu Volodymyr Zelensky sagði að Úkraína sé tilbúin til að hitta bandaríska samningamenn á næstu dögum og að hann hafi komið þeirri ósk til sendiherra Donald Trump, Steve Witkoff og Jared Kushner. Samningsumræða milli ríkja um friðarleiðir heldur áfram að sögn Zelensky, sem einnig sagði að Úkraína styðji orkuvopnahlé að bandarískri fyrirmynd en að Rússland verði einnig að taka þátt í því.
-
Átta klukkustunda fundur í Flórída og leki á friðaráætlun – fjögurra þátta tillaga Bandaríkjanna og Evrópu fyrir Úkraínu
9. október funduðu sérlegir fulltrúar Bandaríkjaforseta, Jared Kushner og Steve Witkoff, með úkraínsku sendinefni og fulltrúum Bretlands, Frakklands, Þýskalands, ESB og NATO í Flórída í um það bil sex klukkustundir. Á sama degi tilkynnti Donald Trump að hann hefði náð samkomulagi við Vladímír Pútín um innflutning rússnesks dísilolíu til Bandaríkjanna og annarra markaða, sem ríkisstjóri Úkraínu, Volódímír Selenskí, kallar „ósanngjarnt og óheiðarlegt“. The Washington Post leiddi síðar fram fjögurra þátta friðartillögu sem unnin er af Bandaríkjunum og Evrópu, en forsetasetrið lýsti því yfir að um „gott kynningarmál“ Bandaríkjanna væri að ræða, ekki sameiginlega samþykkta áætlun.
-
ESB greiddi Rússum um 209 milljarða dollara fyrir jarðefnaeldsneyti – í andstöðu við fullyrðingu Trumps
Heimild innan ESB sagði Evrópsku pravda að ESB-land hafi greitt Rússum um 197 milljarða evra (tæplega 209 milljarða dollara) fyrir jarðefnaeldsneyti frá mars 2022 til júlí 2026. Þessi tala gengur gegn fullyrðingu Donald Trump Bandaríksforseta í samfélagsmiðlum um að ESB hafi greitt Rússum 250 milljarða dollara. Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelensky, gagnrýndi jafnframt samkomulag Trumps og Vladímírs Pútíns um að leyfa útflutning á rússnesku dísileldsneyti og kallaði ákvörðun Trumps „óréttlátan og óheiðarlegan."
-
Drónaárásir á flutningaskip í Svartahafi við Búlgaríu – eitt skip sökk, 15 manns bjargað
Í nóttinni milli 12. og 13. október 2026 ráðust drónar á tvö flutningaskip í Svartahafi skammt frá strönd Búlgaríu. Máltskt vöruskipið CHELSEA 3, skráð í Ódessa og í eigu úkraínskra eigenda, varð fyrir þremur drónum um 18 sjómílum austan við borgina Byala; allur 15 manna áhöfnin varð flutt til Varna, fimm með minniháttar meiðsl. Annað skip sökk um 17 sjómílum austan við Krapets; einn var bjargaður en ellefu eru taldir af og hefur ekki fundist. Búlgarska ríkisstjórnin kallaði rússneska sendiherann á teppið, leitar aðstoðar ESB og NATO við rannsókn málsins og boðaði fund með framkvæmdastjóra NATO. Úkraínskir embættismenn sögðu Rússland bera ábyrgð á árásunum.
-
ESB opnar tvo viðræðuklasa fyrir Úkraínu eftir að löggjöf um minnihlutarétt var samþykkt
Úkraínska þingið samþykkti 12. október og forseti Volodymyr Zelensky skrifaði undir lög um réttindi þjóðarbrotamanna til menntunar á móðurmáli sínu. Þar með féll síðasta hindrun Ungverjalands og ESB opnaði formlega viðræðuklasa 2 (innri markað) og 3 (samkeppnishæfni og vöxtur án aðgreiningar) á fjórða milliríkjasamráðsfundinum í Lúxemborg 13. október. Bæði Ungverjaland og Rúmenía fögnuðu lagasetningunni.
-
Keith Kellogg: Úkraína eigi að fá að gera árásir innan Rússlands
Keith Kellogg, fyrrverandi sérlegur sendiherra Bandaríkjaforseta í málefnum Úkraínu, sagði á Varšavabizness Forum að Úkraína eigi að fá fullan rétt til að gera árásir á markmið innan Rússlands. Yfirlýsingin er bein andstaða gegn símtölum Donald Trump, sitjandi Bandaríkjaforseta, um að Kyiv hætti árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar.
-
Tusk á Varjakafriðarþingi: Úkraína berst fyrir lífi sínu, Rússland fyrir yfirráðum
Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands, opnaði Varjakafriðarþingið í Varsjá 12. október og sagði að Úkraína væri að berjast fyrir lífi sínu á meðan Rússland væri að berjast fyrir yfirráðum. Hann lýsti yfir að Pólland „geti ekki og muni ekki“ sýna neitt merki um að láta undan þrýstingi gegn stuðningi Vesturlanda við Úkraínu og sagði Pólland og NATO undirbúa sig fyrir ýmsar sviðsmyndir.
-
Sikorski kallar eftir ákveðnu NATO-svari vegna mögulegra blandaðra árása Rússa
Pólskur utanríkisráðherra, Radosław Sikorski, sagði í viðtali við Financial Times að NATO-þjóðir verði að undirbúa ákveðið svar við mögulegum blönduðum árásum Rússa sem gætu leitt til mannfalls í Evrópu. Sikorski lagði til ráðstafanir á borð við lokun rússneskra ræðismannastofnana, takmarkanir á ferðafrelsi rússneskra diplómata, skyldu á lífskenni vegabréf fyrir Rússa sem ferðast til ESB og fækkun ferðamannavéla til rússneskra ríkisborgara.
-
Úkraína samþykkti lögin um menntunarmál þjóðarbrota — leið hreinjuð fyrir tvö viðræðuklasa við ESB
Úkraínska þingið samþykkti á mánudag og forseti Zelensky undirritaði lögin nr. 16119 um menntun á málum þjóðarbrota og frumbyggja. Lögin uppfylla skilyrði sem Ungverjaland setti fyrir því að hækka veto sitt á opnun tveggja viðræðuklasa um aðild Úkraínu að ESB. Stjórnarfulltrúanefnd ESB (Coreper) var tilbúin sama dag að samþykkja samningsafstöðu ESB um klasa 2 og 3, og stjórnarráðstefna Úkraínu og ESB í Lúxemborg 13. október er ráðgerð til að opna klasa formlega.
-
Zelensky varar við svari „í vetur“ ef Pútin neitar orkuvíkjuni
Volodymyr Zelensky, forseti Úkraínu, lýsti því yfir í málstofu í Varsjá öryggisráðstefnunni (sjálfgefið sjónvarp) á mánudag 12. október 2026 að Úkraína hefði strax fallist á „orkuvíkjuna“ sem Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, tilkynnti í Truth Social síðdegis 11. október, en sagði að hún yrði að meðtaka gagnkvæma og stöðva innrásarinnar á rafstöðvar og orkukerfi Úkraínu. Samkvæmt útskýringu Hvíta hússins við Axios takmarkast fyrirkomulagið við gagnkvæma stöðvun árása á hvers annars olíuhreinsistöðvar („hreinsistöð fyrir hreinsistöð“), en Úkraína hefur aðeins eina slíka starfstöð á meðan Rússland á stórt net. Kreml neitaði að staðfesta samkomulag, og Rússland flaug innrásarvopn á orkumannvirki í Úkraínu mörgum klukkustundum fyrir og eftir yfirlýsingu Trumps, þar á meðal TEC-5 í Kharkiv og orkumannvirki í Kænugarði.
-
Kreml styður kall Trumps eftir nýjum forseta í Úkraínu; Kallas segir kosningar óframkvæmanlega meðan stríði stendur
Kreml tók undir kröfu Donald Trump um að kjósa nýjan forseta í Úkraínu, en Volodymyr Selenskyj svaraði með því að binda kosningar við 60 daga vopnahlé. Evrópskir og breskir leiðtogar lýstu stuðningi við Selenskyj, og Kaja Kallas, yfirmaður utanríkismála ESB, sagði kosningar útilokaðar á meðan stríðið gengur yfir. Á sama degi og Trump sagði orkuvopnahlé hafa verið samþykkt, lét Rússland hernema orkustöðvar í Kharkiv og Kænugarði.
-
Eistland vill auka aðstoð við Úkraínu til að eyðileggja rússneska olíuhreinsistöðvar
Eistlands forsætisráðherra Kristján Míkal lagði til að aukin aðstoð við Úkraínu yrði rædd á næsta leiðtogafundi Evrópuráðs svo Úkraína geti eyðilagt rússneskar olíuhreinsistöðvar. Tillagan er svar við samningi Bandaríkjanna og Rússlands um kaup á 4,8 milljónum tonna af rússnesku díselolíu, sem Míkal kallar stórt mistök.
-
Tusk og Zelensky í símtali – Pólland og Evrópa standi með Úkraínu
Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands, og Volodymyr Zelensky, forseti Úkraínu, áttu símasamtal 11. október þar sem Tusk lofaði fullri pólskri og evrópskri samstöðu með Úkraínu. Zelensky greindi Tusk frá varnarþörfum Úkraínu og sagði að umfangssamra rússneskra árása og óstöðugleikaáráttu hefði vaxið verulega. Leiðtogarnir samræmdi diplómatíska undirbúning fyrir fundi á vettvangi ESB í Brussel.
-
Zelensky og breski forsætisráðherrann sammála um tvíhliða fund – í kjölfar gagnrýni Trumps
Úkraínski forsetinn Volodymyr Zelensky og forsætisráðherra Bretlands Keir Starmer komust að samkomulagi um tvíhliða fund á næstu dögum eftir símtal þeirra. Í símtalinu ræddu leiðtogarnir áframhaldandi refsiaðgerðir gegn Rússlandi, brýn nauðsyn loftvarnarsendinga til Úkraínu og kröfu um tafarlausa orkuvopnahlé. Samskiptin eiga sér stað í kjölfar þess að Bandaríki undir forystu Donald Trump gagnrýndu Zelensky opinberlega og tilkynntu um samkomulag við Rússland um dieselbirgðir.