Sendiherjar Trump komu fyrst til Kyiv – E3-ráðgjafar undi borði í þriggja umferða viðræðum

Hvers vegna þetta skiptir máli

Þetta var í fyrsta skipti sem sendiherjar Bandaríkjaforseta komu til Kyiv, en áður höfðu viðræður að mestu farið fram í Moskvu. Með því að evrópskir öryggisráðgjafar (E3) slógust í för með bandarísku sendiherjunum í annarri umferðinni var myndaður formlegri vestrænn samningshópur í stað tvíhliða bandarisks-russnesks kanals. Engu að síður sýndu engar merki um að Pútín væri tilbúinn til afsláttar: Bloomberg vitnaði í heimildarmenn í Kreml sem sögðu væntingar fyrir Moskvu-fundinn „mjög lágar“, og bæði evrópskir og bandarískir embættismenn gera nú ráð fyrir að stríðið haldi áfram inn á árið 2027. Búist er við að Rússar auki árásir á orkuinnviði Úkraínu yfir veturinn, og bæði bandaríska þingkosningarnar í nóvember og rússnesku Dúmu­„kosningarnar“ 18.–20. september móta pólitíska tímasetningu átakanna.

Hvað gerðist

Steve Witkoff og Jared Kushner, sendiherjar Bandaríkjaforseta Donalds Trump, hittu Vladimir Pútín í Moskvu laugardaginn 5. september. Fundurinn stóð yfir í rúmar þrjár klukkustundir. Daginn eftir – sunnudaginn 6. september – komu þeir til Kyiv í fyrsta skipti frá því viðræður um að ljúka stríðinu hófust. Þrjár umferðir viðræðna fóru fram: í annarri umferðinni slógu öryggisráðgjafar Þýsklands, Frakklands og Bretlands sér saman við bandarísku sendiherjana. Rætt var um öryggisábyrgðir, efnahagslega aðstoð, loftvarnarsendingar og aðstoðarpakka fyrir veturinn, auk nýrra hugmynda um frið. Rússar höfðu daginn áður skotið á flugbrautir Boryspil og Zhuliany; bandaríska öryggisþjónustan valdi því að ferðast með lest í stað flugs, en Selenskyj bauð þeim í kjölfarið að nota flugvél hans í næstu heimsókn. Fyrir komuna var einnig ræddur varaleið um Hmel í Hvíta-Rússlandi og þriggja klukkustunda landflutningi til Kyiv, en henni var hafnað. Á 8. september átti Trump símtal við Pútín, og Selenskyj sagðist vænta þriggja hliða fundar í kringum 20. september.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínsk fjölmiðlun setti heimsóknina í ramma þriggja meginþátta: að viðræðu­staða Úkraínu hafi styrkst, að evrópskir samstarfsaðilar hai nú formlega verið dregnir inn í borðið, og að nýjar bandarískar hugmyndir liggi fyrir (jafnvel þótt ekki megi greina frá þeim). Úkraínskir fjölmiðlar lögðu áherslu á að her- og leyniþjónustuaðilar – Pavlo Palisa, Kyrylo Budanov, Mykhailo Drapatyi, Oleh Ivashchenko og Anatoliy Kryvonozhko – hefðu átt fundi með sendiherjunum og lagt fram gögn um rússnesk áform í Donbas. Russian-árásirnar á flugbrautir Boryspil og Zhuliany voru notaðar til að sýna að Rússar sýni staðfestingu á því að engin öryggi séu í landinu. Úkraínsk fjölmiðlun – af 39 greinum voru 38 frá innlendum aðilum og ein frá Katar – endurspeglaði samstöðu um að þátttaka haldi áfram, að Úkraína hafi þrýsting og að evrópsk þátttaka sé nauðsynleg.

Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum

Eina erlenda greinin, frá Al Jazeera Arabic í Katar, setti viðfangsefnið undir fyrirsögninni „Washington talar um þriggja hliða viðræður um að ljúka stríðinu, Moskvu og Kyiv hafi orð á málinu“ og setti rammann bandarískri þrýstings­stefnu, fremur en sjónarhorni Kyiv eða Moskvu. Enskt efni sem vitnað er í innan úkraínsku greinanna – Bloomberg, Reuters, Axios, BBC Ukraine, Kyiv Independent og Institute for the Study of War – setti Moskvu-fundinn mun neikvæðar: að bandaríska sendinefndin var látin bíða til kvölds, að hún varð að eyða klukkustundum í hádegisverði með Kirill Dmitriev á dýrum veitingastað í Moskvu, að engin merki sæjust um að Pútín væri að mýkja afstöðu sína, og að heimsóknirnar þjónuðu pólitískum markmiðum Trump og Pútín fyrir haustkosningar.

Hvar frásögnum ber ekki saman

Upplýsingaveitur eru ekki sammála um hvort heimsóknin skilaði raunverulegum árangri eða þjónaði fyrst og fremst pólitískum tilgangi. Steve Witkoff tilkynnti á X um „verulegan árangur“ og Selenskyj lýsti sumum hugmyndanna „merkar“, en Bloomberg vitnaði í heimildarmenn í Kreml sem sögðu væntingar fyrir Moskvu-fundinn „mjög lágar“ og bæði evrópskir og bandarískir embættismenn gera nú ráð fyrir að stríðið haldi áfram inn á næsta ár.

Annar ágreiningur snýr að röðinni í „shuttle“-diplómatíunni. Úkraínskur greiningaraðili, Oleksandr Kraiev, sagði að það að fara fyrst til Moskvu og svo til Kyiv hefði „þjónað Moskvu hliðinni betur“ með því að brjóta þá röð sem Úkraína taldi mikilvæga, en Selenskyj setti heimsóknina fram sem sönnun á styrktri stöðu Úkraínu í viðræðunum.

Baksvið

Rússar hafa háð fullstætt hernaðarárás Úkraínu síðan 24. febrúar 2022. Moskvu tengir lok stríðsins við það að Úkraína afsali sér umsókn sinni um aðild að NATO – kröfu sem Kyiv lítur sem inngrip í innanríkismál. Úkraína hafnar því að láta af hendi landsvæði sem hún hefur haldið með miklu blóðgjafi og lýsir rússneska kröfunni sem „upp­gjöfarskilmálum“. 28-stiga bandarískur friðaráætlun sem borin var til Kyiv í nóvember var unnin í þriggja hliða sniði en náði aldrei samstöðu um landsvæðisatriði. Að sögn Palisa stefna rússneskir stjórnmálamenn á að ná allri Donbas fyrir lok árs 2026, en rússneskir herforingjar hafi farið fram á að fresta þeim fresti til 31. mars 2027 – fresturinn hefur nú þegar verið frestað 15 sinnum. Bandarískar þingkosningar eru 3. nóvember og rússneskar Dúmu­„kosningar“ 18.–20. september, og móta bæði pólitíska tímasetningu þrýstings Washington.