Úkraínskir sendinefndarmenn fara til Bandaríkjanna um helgina – Zelenskyy hafnar „strategic deadlock“-mati Rubio

Hvers vegna þetta skiptir máli

Ferð sendinefndarinnar kemur á sama tíma og yfirlýsing Bandaríkjanna um að diplómatísk lausn sé í augnablikinu óháð. Zelenskyy hefur opinberlega hafnað þessu mati og kref í harðari aðgerðir, sem skapar áberandi átakapunkt milli Kyiv og Washington um stefðlaust stríðsins. Evrópskir aðilar, þar á meðal þjóðaröryggisráðgjafar frá Frakklandi, Þýskalandi og Bretlandi, auk ESB og NATO, munu taka þátt, sem breytir viðræðunum úr tvíhliða í fjölhliða umhverfi. Um leið gerist ferðin í kjölfar rússnesks eldflaugárásar á íbúðarhús í Pryluky sem dróta barni, sem eykur þrýsting á Kyiv að ná markvissum niðurstöðum í varnar- og diplómatískum málum.

Hvað gerðist

Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelenskyy, tilkynnti 8. október í heimsókn til Pryluky – þar sem rússneskt eldflaug hafði skotið íbúðarhúsi deginum áður – að úkraínskur sendinefnd myndi ferðast til Bandaríkjanna 9.–10. október til tveggja daga viðræðna. Sendinefndina skipa Kyrylo Budanov, forstöðumaður forsetaembættisins, Serhiy Kyslytsia, fyrsti aðstoðarmaður hans, Davyd Arakhamia, höfuð þingflokksins „Þjónn þjóðarinnar“ í Verkhovna Rada, og Rustem Umerov, forstöðumaður erlendu leyniþjónustunnar. Bandaríkin verða fulltrúi af sérstökum fulltrúum forseta Trumps, Jared Kushner og Steve Witkoff, og evrópskir þjóðaröryggisráðgjafar frá Frakklandi, Þýskalandi og Bretlandi, ásamt fulltrúum ESB og NATO, eiga að taka þátt.

Tilkynningin kom degi eftir að utanríkisráðherra Bandaríkjanna, Marco Rubio, sagði í viði við gríska blaðið Kathimerini að stríðið Rússlands og Úkraínu væri komið í „strategic deadlock“ og að diplómatísk lausn væri „óháð“ í bili. Rubio sagði að Rússland krefðist fulls yfirráða yfir Donbas sem skilyrði fyrir lausn, en Úkraína hafnaði því sem óásættanlegu, og að út úr strategic deadlock mætti aðalegi að komast með samningum eða með hækkun átaka. Hann varaði við nýjum samhæfðum drónárásum á skip í Svartahafi og hugsanlegum aðgerðum í nágrannaríki sem gætu hlaupið úr böndunum, sagði merki um að Rússland hygði nýta væntanlega vetur til að eyða við orkuinnviði Úkraínu, og benti á að Úkraína hefði aukið getu sína til að gera langdrægar árásir djúpt inn á rússneskt yfirráðasvæði.

Zelenskyy hafnaði mati Rubio, sagði að Úkraína væri ekki í diplómatísku botnlanga og kallaði eftir auknu þrýstingi á Rússland – lokun á rússneskri hagkerfi, viðskiptabann á rússnesk vopnaframleiðslu og aðgangi Úkraínu að Starlink yfir rússneskt yfirráðasvæði – og sagði að Bandaríkin gætu ekki bæði samið við Rússa um hagkerfisverkefni og haldið því fram að diplómatískar viðræður væru í botnlanga. Talsmaður Kremlar, Dmitry Peskov, sagði að Rússland væri sammála mati Rubio um að engar sjónarmið um diplómatíska lausn væru nú til staðar.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínskir fjölmiðlar leggja áherslu á hina nákvæmu samsetningu sendinefndarinnar, tveggja daga áætlunina og fyrirhugaðan fund með Kushner og Witkoff, og setja ferðina fram sem undanfara mögulegsrikar þriggja aðila fundar Úkraínu-Bandaríkjanna-Rússlands í seinni hluta október. Þeir leggja áherslu á höfnun Zelenskyy á „strategic deadlock“-rammanum – „við erum ekki í diplómatísku botnlanga“ – og á áróður hans um að Bandaríkin geti ekki samið við Rússa um hagkerfisverkefni á sama tíma og þau haldi lagaðu því fram að viðræður séu í ólagi. Úkraínskir fjölmiðlar draga einnig fram rússneska eldflaugárásina á íbúðarhús í Pryluky deginum áður og tengja hana beint við kröfur Zelenskyy um aukinn þrýsting, hernaðarvarnir og aðgengi að Starlink. Samþykki Kremlar við mati Rubio er sett fram sem sönnun fyrir því að Moskvu raunverulega skortir áhuga á alvöru viðræðum.

Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum

Alþjóðlegar (enskumælandi, Azerbajdsjan-baseraðar) fréttatilkynningar einblína þröngt á tilkynningu Zelenskyy um ferðina og á „engar sjónarmið“-mat Rubio án þess að fjalla ítarlega um samsetningu sendinefndarinnar, fyrirhugaða evrópska þátttöku eða árásina í Pryluky sem einkenna úkraínska umfjöllun. Alþjóðlegar vírur bera yfirlýsingu Bandaríkjanna og fyrirhugað svar Úkraínu á yfirborðsstigi, með minni áherslu á efnislegri átök milli okkurð og Washington um hvernig eigi að lýsa stöðu viðræðnanna.

Hvar frásögnum ber ekki saman

Heimildir greinir á um two lykilatriði. Sumar úkraínskar heimildir, til dæmis Радіо Свобода, segja að rússnesk eldflaugárás á íbúðarhús í Pryluky 7. október hafi drepið 19 manns, þar á meðnum fimm börnum, en aðrar úkraínskar heimildir, þar á meðal Європейська правда og Українська правда, gefa upp 22 drepná, þar á meðnum fimm börnum. Einnig er ágreiningur um titil Rustem Umerov: НВ og Новинарря kalla hann „Secretary of the National Security and Defense Council“ (ritara Öryggis- og varnarráðsins), en ZN.UA og aðrar heimildir kalla hann „höfuð erlendu leyniþjónustunnar“ (СЗР).

Baksvið

Ferð sendinefndarinnar kemur í kjölfar nokkurra vikna undirbúnings fyrir diplómatískar viðræður. Zelenskyy og Trump ræddu möguleika á vopnahléi á UN-þinginu í New York 22. september. Fjölmiðlar hafa greint frá því að Bandaríkin skipuleggji fund með fulltrúum Úkraínu og Rússlands í Abu Dhabi í október til að ræða hlutavopnahlé, þar á meðal gagnkvæma árásaþögn á orkuinnviði. Úkraínskur utanríkisráðherra, Andriy Sybiha, hefur sagt að Úkraína hafi fengið fjórar vopnahléstillögur frá Indlandi, Tyrklandi, Egyptalandi og Bandaríkjunum og sé opin fyrir ýmsum sniðum. Talsmaður Kremlar hefur hinsusta aftur á móti visað köllum um orkuvopnahlé á bug sem „aðalega orðatiltæki“ og sagt að Rússland sæki „frelsis fyrir allt“ í stað vopnahlés. Ferðin sjálf er undanfari rússneskrar eldflaugárásar á fimm hæða íbúðarhús í Pryluky í Chernihiv-héraði 7. október.