Rubío: Engin orkuslagsátt er í gildi milli Úkraínu og Rússlands

Hvers vegna þetta skiptir máli

Yfirlýsingar Rubíos endurspegla núverandi afstöðu bandarískra stjórnvalda til möguleika á að ljúka stríði Rússlands gegn Úkraínu. Það að hann segi stríðið muni enda með samningum en ekki hernaðarsigri er umtalsverð frávik frá fyrri bandarískri afstöðu. Á sama tíma benda yfirlýsingar hans á áhuga beggja aðila á takmarkaðri vopnahléi varðandi orku og korn, jafnvel þótt engin samningur sé í höfn. Þetta kemur fram á meðan Rússland hefur aukið árásir á úkraínska orkuinnviði fyrir veturinn, sem eykur mannúðaráhættuna.

Hvað gerðist

Utanríkisráðherra Bandaríkjanna, Marco Rubío, staðhæfði í viðtali við WABC útvarpsstöðina, eins og vitnað er á vefsíðu bandaríska utanríkisráðuneytisins, að engin orkuslagsátt sé nú í gildi milli Úkraínu og Rússlands. Hann sagði samt að bæði Rússland og Úkraína hefðu lýst áhuga á takmarkaðri vopnahléi sem næði til korns og orku, og að slíkt hafi verið á dagskrá allra samtala Washington við báða aðila. Rubío sagði að stríðið myndi ekki enda með afgerandi hernaðarsigri heldur með samningum, og að því fyrr sem því lyki með viðræðum, því færri myndu deyja. Hann ræddi við Sergei Lavrov, utanríkisráðherra Rússlands, á hliðum allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna.

Daginn áður, 22. september, mættust Volodymyr Zelensky, forseti Úkraínu, og Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, í New York á meðan allsherjarþingið stóð. Orkuslagsátt var meðal helstu umræðuefna. Zelensky sagði eftir fundinn að Bandaríkin hefðu ekki krafist þess að Úkraína stöðvaði einhliða árásir á rússnesk orkumannvirki, og að Úkraína væri tilbúin í hvaða form orkuslagsáttar sem er. Bandaríska sendinefndin samanstóð af Rubío, fjármálaráðherra Scott Bessent, sérfulltrúa Steve Witkoff og Jared Kushner. Úkraínska sendinefndin samanstóð af Kirilo Budanov (yfjökendum forsetaembættisins), Rustem Umerov (yfjökendum erlendra upplýsingaskrifstofunnar), Andríj Sybiha (utanríkisráðherra), Davyd Arakhamia (formanni þingflokksins Þjónn þjóðarinnar) og Pavlo Palisa (aðstoðaryfjökendum forsetaembættisins). Budanov sagði að búast mætti við þriggja aðila viðræðum aftur strax í október.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínskar miðlar leggja áherslu á að Rubío staðfesti að engin orkuslagsátt sé í gildi og að báðir aðilar hafi sýnt áhuga á takmarkaðri vopnahléi, sem þeir túlka sem grundvöll fyrir áframhaldandi bandaríska miðlun. Umfjöllunin setur fund Zelensky og Trump 22. september í New York í fremstu röð og kallar hann 'jákvæðan' og 'árangursríkan', með Úkraínu tilbúna í hvaða form orkuslagsáttar sem er. Úkraínskir miðlar undirstrika einnig að Zelensky hafi sagt að Bandaríkin stöðvuðu ekki einhliða árásir Úkraínu á rússnesk orkumannvirki, og túlka það sem fyrirheit um varnarsigur fyrir úkraínska stjórnmálamenn. Einnig er lögð áhersla á Zelensky krófu um að Xi Jinping, forseti Kína, verði fenginn inn í viðræðurnar, þar sem hann 'hafi áhrif á Putin'.

Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum

Alþjóðleg umfjöllun er ekki aðgreind í þeim gögnum sem liggja fyrir.

Hvar frásögnum ber ekki saman

Þrjár spennur koma fram í heimildum. Í fyrsta lagi viðurkenndi Rubío að bæði Rússland og Úkraína hafi gert árásir á orkuinnviði hvors annars að hernaðarlegu markmiði, sem gerir orkuslagsátt erfitt í framkvæmd — en þetta stangast á við eigin fullyrðingu hans um að báðir aðilar hafi sýnt áhuga á takmarkaðri vopnahléi. Í öðru laga sagði Dmitry Peskov, talsmaður Kreml, í upphafi að orka væri 'Akillesarhæll' Úkraínu og útilokaði orkuslagsátt, en síðan, 15. september, kallar hann hugmyndina 'mjög góða'. Í þriðja lagi sagði Trump 14. september að Úkraína og Rússland hefðu samþykkt að ráðast ekki á orkumannvirki hvors annars, en Rubío sagði síðar að engin slíkur samningur væri til — óuppgerð spenna milli tveggja yfirlýsinga af bandarískri hálfu.

Baksvið

Þann 13. september hvatti Trump Zelensky opinberlega til að stöðva úkraínskar árásir á rússneska dísilolíuinnviði. Daginn eftir, 14. september, fullyrti Trump að bæði Úkraína og Rússland hefðu samþykkt að ráðast ekki á orkumannvirki hvors annars; Zelensky sagði að Kyiv væri tilbúið í gagnkvæma stöðvun árása ef samstarfsaðilar gætu ábyrgst að Rússland stæði við það. Dmitry Peskov, talsmaður Kreml, hafði áður (um 11.–12. september) sagt að orka væri 'Akillesarhæll' Úkraínu og útilokað orkuslagsátt, en 15. september kallaði hann hugmyndina 'mjög góða'. Sérfulltrúar Bandaríkjanna, Steve Witkoff og Jared Kushner, heimsóttu Kyiv og Moskvu í byrjun september til viðræðna um mögulega takmarkaða vopnahlé.

Þann 22. september mættust Zelensky og Trump í New York á meðan allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna stóð. Zelensky sagðist vona að stríðinu lyki fyrir veturinn og að Úkraína væri tilbúin í hvaða form orkuslagsáttar sem er, en áréttaði að Bandaríkin hefðu ekki krafist þess að Úkraína stöðvaði einhliða árásir á rússnesk orkumannvirki. Í ræðu sinni á allsherjarþinginu sagði Trump að stríðinu lyki 'fyrr en fólk geri sér grein fyrir' og minntist á mögulegar viðbótarþvinganir gegn Rússlandi og mótrillaríkjum þess á olíumarkaði. Andríj Sybiha, utanríkisráðherra Úkraínu, sagði að Úkraína hefði þegar í mars 2025 samþykkt fullt, tafarlaust og skilyrðislaust vopnuhlég og kallað eftir því að Rússland gerði slíkt hið sama. Úkraína, ESB og um 50 aðildarríki Sameinuðu þjóðanna hafa sameiginlega kallað eftir því að Rússland samþykki vopnahlé.