Efnisflokkur: Evrópusambandið
-
Finnland samþykkir stofnun sérstaks dómstóls og skaðabótasjóðs vegna árásarstríðs Rússlands gegn Úkraínu
Ríkisstjórn Finnlands samþykkti stofnun sérstaks dómstóls fyrir glæp rússneskrar árásar gegn Úkraínu og alþjóðlegrar skaðabótanefndar. Tillögurnar voru sendar finnska þinginu til umfjöllunar. Með ákvörðuninni verður Finnland 21. ríkið sem gengur til liðs við samkomulagið um sérstaka dómstólinn.
-
ESB framlengdi sviptingarákvarðanir en tók Úsmanov og Frídman af listanum
Þann 22. september framlengdi ráð Evrópusambandsins sviptingaraðgerðir gegn þeim sem eru ábyrgir fyrir að undirgrava eða ógna fullveldi og sjálfstæði Úkraínu um 36 mánuði, til 22. september 2029. Á sama tíma voru rússneskir auðkýfingar Alisher Usmanov og Mikhail Fridman teknir af sviptingarlistanum — aðgerð sem fjölmiðlar tengja við franskt erindrekstur í þágu ríkisborgara Frakka sem haldið er í fangelsum í Aserbaísjan. Þann 23. september undirritaði forseti Aserbaísjans Ilham Alijev tilskipun um náðun 20 manns, þar á meðal franska ríkisborgarann Martin Ryan, sem dæmdur hafði verið fyrir njósnir.
-
Kallas kallar eftir stöðvun á árásum í Svartahafi til að endurheimta kornútflutning Úkraínu
Kaja Kallas, yfirmaður ESB utanríkismála, hvatti á fundi Sameinuðu þjóðanna undir forystu ESB til þess að komið verði á moratoríum á árásum í Svartahafi til að endurheimta úkraínskar kornflutningar. Hún sagði að sjávarútflutningur á korni úr Úkraínu hafi í reinni stöðvast síðan í ágúst vegna hertra rússneskra árása.
-
51 aðildarríki Sameinuðu þjóðanna kalla á Rússland um að samþykkja vopnahlé
23. september gáfu 51 aðildarríki Sameinuðu þjóðanna út sameiginlega yfirlýsingu þar sem þau kalla á Rússland um að samþykkja tafarlaus, fullt og óskilyrt vopnahlé og hefja raunhæfar friðarviðræður. Úkraína hafði þegar samþykkt slíkt vopnahlé frá mars 2025. Yfirlýsingin var lögð fram af framkvæmdastjóra ESB í utanríkis- og öryggismálum, Kaja Kallas, og utanríkisráðherra Úkraínu, Andriy Sybiha, fyrir fund Öryggisráðs SÞ. Bandaríkin stóðu ekki að yfirlýsingunni.
-
ESB framlengir þvingunaraðgerðir vegna Úkraínu um þrjú ár – Usmanov og Fridman teknir af listanum
Sendiherrar ESB náðu samkomulagi 22. september um að framlengja einstaklingsbundnar þvingunaraðgerðir ESB vegna Rússlands um 36 mánuði, til 22. september 2029, í skiptum fyrir að taka rússnesku milljarðamæringana Alisher Usmanov og Mikhail Fridman af listanum. Lettland, sem eina aðildarríkið stóð gegn því að taka þá af listanum, felldi niður mótmæli sín og sat hjá við atkvæðagreiðsluna, en tilkynnti að það myndi beita eigin innlendum þvingunaraðgerðum gegn þeim báðum. Úkraínska stjórnin gagnrýndi ákvörðunina harðlega.
-
EU nær ekki samkomulagi um framlengingu viðskiptabanna gegn Rússum – nýr fundur 22. september
Fastanefndarfulltrúaráð ESB (Coreper) tókst ekki að ná samkomulagi 21. september um að framlengja einstaklingsbundnu viðskiptabannin gegn Rússlandi sem beinast gegn brotum á yfirráðasvæði og fullveldi Úkraínu. Slóvakía og Frakkland stóðu fast gegn því að láta nafn ríka Rússa, Alisher Usmanov og Mikhail Fridman, standa á listanum, en Lettland blokkaði tillögu um að fjarlægja þá í skiptum fyrir 36 mánaða framlengingu. Sendiherrar munu hittast aftur 22. september áður en gildistími regluverksins rennur út á miðnætti.
-
Kallas vill leggja til viðurlög vegna rússneskra kosninga á hernumdu svæðum Úkraínu
Kaja Kallas, yfirmannsstjóri ESB í utanríkis- og öryggismálum, tilkynnti að hún muni leggja til viðurlög gegn þeim einstaklingum sem komu að framkvæmd rússneskra þingkosninga á hernumdu svæðum Úkraínu. Lýsing Kallasar á kosningunum sem „sýndar-lýðræði“ og „falsaðar kosningar“ fellur í sama far með yfirlýsingum Sviss og Þýskalands.
-
ESB mun nýta a.m.k. 10 milljarða evra af SAFE-sjóðum í sameiginleg verkefni með Úkraínu
Utanríkisstjórn Evrópusambandsins tilkynnti um nýtt áætlun um sameiginleg verkefni milli ESB og Úkraínu, fjármögnuð úr ónotuðum SAFE-sjóðum upp á a.m.k. 10 milljarða evra. Auk þess verður 3,3 milljarða evra úthlutað til Úkraínu til varnarmála. Endanleg fjárhæð sameiginlegu verkefnanna ræðst af frágangi síðustu lánasamninga SAFE, og samþykki á áætlun Ungverjalands er enn óútgefið.
-
Zelensky: Tvö ukrainsk fyrirtæki hafa staðist vígatilraunir með njótnvarnir gegn rússneskum „Shahed“-flugdrónum
Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelensky, tilkynnti á fundi „Carpathian Eight“ (C8) leiðtoganna þann 18. september að tvö ukrainsk fyrirtæki hafi staðist vígatilraunir með nýjar njótnvarnir sem geta skotið niður rússneskar „Shahed“-flugdrónur. Ríkisstjórnin vill fara yfir allar tilraunir og koma upp fjöldaframleiðslu hratt, og samningar við fyrirtækin eru þegar í undirritun. Zelensky ræddi einnig fjármögnunarskort við Ursula von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.
-
ESV leggur til 100 milljarða evra í Úkraínu í langtímabúvætti 2028–2034
Drög að langtímabúvætti ESB fyrir tímabilið 2028–2034 gera ráð fyrir 100 milljarða evra framlagi til Úkraínu. Hátt settur ESB-diplómati segir fjárhæðina ekki vera til umræðu um þessar mundir og að samkomulag um búvættið sé stefnt að fyrir lok ársins 2026.
-
Zelensky: Nýtt einslögu flug interceptors skaut niður rússneskt „Shahed“-dróna
Þann 17. september tilkynnti forseti Úkraínu Volodymyr Zelensky um aðra jákvæða niðurstöðu úr prófunum á úkraínskum interceptors-drónum gegn rússneskum, hraðskreiðum „Shahed“-drónum. Að minnsta kosti eitt dróna var skotið niður í tilraunaskotinu, og Zelensky sagði að framleiðsluinterceptors yrði aukin. Hann gerði þetta eftir stöðufundi með yfirmanni hersins Mykhailo Drapatyi og dró einnig fram að Úkraína undirbýr „nýjar virkar og langdrægar aðgerðir“ gegn Rússlandi.
-
Noregur ver 1 milljarða norskra króna til Úkraínu í gegnum Ukraine Facility
Noregur tilkynnti að landið muni veita 1 milljarð norskra króna (u.þ.b. 90–92 milljónir evra) í gegnum Ukraine Facility-mechanímu ESB til að styðja rekstur úkraínska ríkisins og framkvæmd umbóta. Noregur verður fyrsta ríkið utan ESB til að leggja fé inn í þennan mechanisma.
-
Babiš leggur til evrópskt eldflaugavarnarkerfi: Euro Patriot
Tékklandsforsætisráðherra Andrej Babiš lagði til stofnun sameiginlegs evrópsks eldflaugavarnarkerfis, kallahtríkubundið Euro Patriot, í ræðu sinni á varnarmálaráðstefnunni í Prag. Tillagan er rökstudd með vísan til kalls Úkraínu um að Evrópurki þrói eigin getu til að verjast eldflaugum og drónum.
-
ESB úthlutar 3,3 milljörðum evra til Úkraínu fyrir eldflaugum og drónum
Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, tilkynnti í símtali við Volodymyr Zelensky, forseta Úkraínu, að ESB myndi úthluta 3,3 milljörðum evra til Úkraínu fyrir kaup á eldflaugum og drónum. Fjármunirnir eiga að berast föstudaginn 18. september, í fjórða greiðslunni í varnarhluta Ukraine Support Loan-áætlunarinnar fyrir árin 2026–2027. Von der Leyen tilkynnti jafnframt vilja til að nýta afgang SAFE-áætlunarinnar í nýja sameiginlega varnarverkefni ESB og Úkraínu, þar á meðal þróun loft- og eldflaugavarnarkerfis byggðu á Freya.
-
Holland fullgildir samninginn um albjóðlega bótanefnd fyrir Úkraínu
Holland lauk formlegri fullgildingu á samningi Evrópuráðsins um stofnun albjóðlegrar bótanefndar fyrir Úkraínu þann 15. september. Sendiherra Hollands hjá Evrópuráðinu, André Gaspel, afhenti fullgildingarskjal í höfuðstöðvum Evrópuráðsins í Strasbourg. Með þessu hafa níu ríki auk ESB lokið fullgildingarferlinu; 25 fullgildingar þurfa til að samningurinn taki gildi.
-
Von der Leyen tilkynnti sameiginlega þróun eldflugsvarnakerfis með Úkraínu
Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, tilkynnti í árlegri ræðu sinni um stöðu sambandsins 16. september að ESB stefni að því að þróa ásamt Úkraínu hagkvæmt, einingaskiptt eldflugsvarnakerfi byggt á Freyja-verkefninu. Hún kynnti einnig nýja áætlun um sameiginleg verkefni með úkraínskum fyrirtækjum fjármagnað af ónotuðum SAFE-fjármunum, og sagði að nýsamþykktar Patriot PAC-3 eldflugustýrðar flugskeyti yrðu brátt sendar til Úkraínu.
-
Úkraína samþykkti í fyrri umræðu löggjöf um virðisaukaskatt á vörur keyptar í erlendum markaðstorgum
Verkhovna Rada, þjóðþing Úkraínu, samþykkti í fyrri umræðu tvo lagafrumvörp sem skylda til virðisaukaskatts á vörur keyptar í erlendum markaðstorgum, óháð verði. Fyrra frumvarpið um breytingu á skattalögunum fékk 273 atkvæði, en hið síðara um tollalög fyrir lágvöruverðs sendingar fékk 267 atkvæði. Lögin eru hluti af skuldbindingum Úkraínu gagnvart Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og ESB og tengjast 3,7 milljarða evra aðstoðarhluta frá Sambandinu.
-
ESB leggur til 1.576 nýjar einstaklingssankir á rússneska her-iðnaðinn
Þann 16. september lagði Evrópska þjónustan um ytri starfsemi (EEAS) fram nýja tillögu fyrir fastanefndarfulltrúaráð ESB (COREPER) að nýjum einstaklingssanksingarpakka gegn rússneska her-iðnaðinum. Pakkinn inniheldur 1.576 ný færslur — einstaklinga og lögaðila sem tengjast rússneska her-iðnaðinum og stuðningi við stríð Rússlands gegn Úkraínu.
-
Rússnesk drónaárás á alþjóðlegum landamærum Úkraínu og Póllands
Rússnesk dróna árás varð á alþjóðlegum vegamótum Úkraínu og Póllands við landamærin. Árásin er hluti af þróun þar sem rússneskir drónar hafa í auknum mæmi beinst að hreyfanlegum lestum og landamæraaðstöðu í Úkraínu, auk þess að varpa ljósi á öryggisáhættu fyrir erlenda leiðtoga sem ferðast með lestum milli Úkraínu og Póllands.
-
ESB-kommissarar sendu bréf til þingmanna með skilyrðum fyrir auknu fjármögnun Úkraínu
ESB-kommissarar sendu bréf til úkraínskra þingmanna (narodni deputaty) þar sem sett eru fram skilyrði fyrir frekari fjármögnun, sem svar við beiðni Úkraínu um 27 milljarða Bandaríkjadala til varnarmála. Í bréfinu er minnt á lagalegar skuldbindingar Úkraínu samkvæmt Ukraine Facility og Ukraine Support Loan áætlununum, auk krafna um skattlagningu sendinga og réttindi þjóðarminnihluta.