Úkraína endurskoðar kerfi vegna misnotkunar á undanþágum frá herþjónustu
Forsætisráðherra Úkraína, Serhíj Kóretskíj, sagði í Verkhovna Rada 16. október að ríkisstjórnin endurskoði kerfið sem gerir fyrirtækjum kleift að undanþrífa starfsmenn frá herþjónustu vegna „víðtækrar misnotkunar.“ Hann áretti að engar róttækar breytingar yrðu gerðar fyrir kritísk fyrirtæki í varnar- og orkugeiranum, en reglugerðin er enn í vinnslu og hefur ekki verið birt.
Helstu atriði
- Forsætisráðherra Serhíj Kóretskíj tilkynnti um endurskoðunina 16. október í Verkhovna Rada á meðan á „spurningatíma ríkisstjórnarinnar“ stóð.
- Kóretskíj sagði 100% undanþágukerfið hafa leitt til „víðtækrar misnotkunar“ og nefndu tugi þúsunda aukaskráninga á mánuði.
- Dæmi: verktaki sem skráður er hjá orkufyrirtækinu Ukrenergo – af 100 skráðum starfsmönnum vinna aðeins 20 beint fyrir Ukrenergo.
- Ríkisstjórnin íhugar að lækka hámarkshlutfallið úr 100% í 85%; nákvæmar breytur eru óstaðfestar.
- Kóretskíj sagði að launakröfur og skuldleysisviðmið útiliti ekki sjálfkrafa að fyrirtæki sé „kritiskt“ – mikilvægi verði að tengja varnarhæfni og grunnþjónustu ríkisins.
- Kóretskíj áretti að engar róttækar breytingar yrðu gerðar á bókunarkerfinu fyrir kritísk fyrirtæki í varnar- og orkugeiranum.
- Reglugerð ráðuneytisins frá 13. október breytti kerfinu, en endurskoðuð reglugerð er enn í vinnslu og óopinber.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Bókunarkerfið ræður því hvaða borgararstarfsmenn eru undanþegnir herþjónustu og hefur því bein áhrif á mönnun hersins á stríðstímum. Misnotkun sem Kóretskíj lýsti – fyrirtæki sem bóka tugi starfsmanna þótt aðeins lítill hluti þeirra sinni kritískum störfum – hefur áhrif á möguleika Úkraína til að fylla í raðir sínar. Allar lækkanir á bókunarhlutfalli geta hins vegar raskað starfsemi varnar- og orkugeirans, sem báðir hafa varað við afleiðingum slíkra breytinga.
Hvað gerðist
Forsætisráðherra Úkraína, Serhíj Kóretskíj, sagði í Verkhovna Rada 16. október að ríkisstjórnin endurskoði bókunarkerfið vegna „víðtækrar misnotkunar“ á 100% undanþágum. Hann nefndi sem dæmi verktaka hjá orkufyrirtækinu Ukrenergo þar sem aðeins 20 af 100 bókuðum starfsmönnum vinna beint fyrir Ukrenergo. Kóretskíj sagði að launakröfur og skattaskuldir útiloki ekki sjálfkrafa að fyrirtæki sé „kritiskt“ og að mikilvægi yrði að skilja frá efnahagslegum mælikvörðum. Hann áretti að engar róttækar breytingar yrðu gerðar fyrir raunverulega kritísk fyrirtæki í varnar- og orkugeiranum. Ríkisstjórnin íhugar annað hvort að lækka 100% hámarkshlutfallið í 85% eða halda því óbreyttu, en reglugerðin er enn í vinnslu. Þingmaðurinn Jaroslav Zheleznjak hafði áður birt drög að reglugerð sem m.a. gerði ráð fyrir lækkun á bókunarhlutfalli fyrir varnar- og orkugeirann úr 100% í 85% og stofnun samhæfingarmiðstöðvar, en hópur þingmanna úr öllum þingflokkum hefur krafist þess að áformin um samhæfingarmiðstöðina verði felld niður.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskar fréttir beina sjónum að yfirlýsingum forsætisráðherra í þinginu og pólitískum viðbrögðum, þar á meðal kröfu þingmanna úr öllum flokkum um að leggja áformin um samhæfingarmiðstöðina fyrir bókunarferlið niður. Umfjöllunin leggur áherslu á stefnu ríkisstjórnarinnar um að breytingarnar séu nauðsynlegar til að hefta víðtæka misnotkun en um leið vernda kritíska geira. Rammasögukerfið setur íslenskar og erlendar lesendur í samhengi: í Úkraínu er umræðan innanlandspólitísk lagfæring á herþjónustukerfinu, ekki ytri áhrif.
Baksvið
Úkraína hefur um langt skeið leyft ákveðnum fyrirtækjum að bóka starfsmenn sína frá herþjónustu, og sum fyrirtæki hafa notið 100% undanþágu. Þann 13. október samþykkti ríkisstjórnin reglugerð „Um ákveðin mál varðandi skipulag bókunar herþjónustuskyldra á tímum herkvaðningar og stríðstíma“ sem breytti kerfinu. Drög að annarri reglugerð, sem þingmaðurinn Jaroslav Zheleznjak birti, mæltu meðal annars fyrir lækkun bókunarhlutfalla í varnar- og orkugeiranum úr 100% í 85% og stofnun samhæfingarmiðstöðvar hjá ríkisstjórninni. Forsætisráðherra hefur þó árett að fyrirhugaðar breytingar muni ekki fela í sér róttækar breytingar fyrir raunverulega kritísk fyrirtæki í varnar- og orkugeiranum, og að endanleg reglugerð sé enn í vinnslu.