Skýtur skarð í bandarísk-úkraínskum tengslum: Óvissa um hótanir Wítkoffs og Kushners á Miami-fundum
Eftir 9. október fund bandarískra og úkraínskra sendinefnda nálægt Miami, þar sem sérfulltrúar Donalds Trump, Steve Wítkoff og Jared Kushner, kröfðust þess að Kænugarður stöðvaði árásir á rússneska olíuhreinsistöðvar, eru skýrslur og yfirlýsingar á reiki um hvort Washington hafi í raun hótað að stöðva upplýsingaskipti og vopnasendingar til Úkraínu. The Telegraph greinir frá þremur sviðum þar sem Úkraína er háð Bandaríkjunum — upplýsingaöflun, PAC-3 stýriflaugar og vopnakaup undir PURL-áætlun — sem Evrópa reynir að draga úr.
Helstu atriði
- 9. október: Sendinefndir Bandaríkjanna og Úkraínu funduðu í um sex klukkustundir á golfklúbbi Wítkoffs nálægt Miami; fundurinn stóð upphaflega til tvo daga en lauk fyrir tíma.
- Axios (10. október), CNN (12. október) og Financial Times sögðu Wítkoff og Kushner hafa hótað að stöðva upplýsingaskipti og vopnasendingar ef Úkraína stöðvaði ekki árásir á rússneskar orkustöðvar; einn bandarískur embættismaður neitaði að um hótun hafi verið að ræða.
- Nafnlaus NATO-embættismaður sagði við Politico að engin merki væru um að Washington hygðist framfylgja hótununum og að PURL-áætlunin kæmi bandarískum vopnaframleiðendum til góða.
- Trump sagði innan sama dags að tími væri kominn fyrir Úkraínu að velja nýjan forseta og tilkynnti samning við Pútín um innflutning á rússnesku díseleldsneyti fyrir þingkosningar í Bandaríkjunum.
- Wítkoff og Kushner frestuðu fyrirhugaðri ferð til Rússlands þar til Zelensky bætti samband sitt við Trump, að sögn tveggja heimildarmanna NYT.
- Þrjú svið bandarísks yfirgrips: (1) upplýsingaöflun fyrir úkraínskar árásir, (2) PAC-3 stýriflaugar til að skjóta niður rússneskar eldflaugar — Úkraína er þegar uppiskroppa, og (3) vopnakaup undir PURL-áætlun greidd af Evrópu.
- ESB hefur samþykkt að veita Kænugarði 90 milljarða evra fyrir þetta og næsta ár til að vega upp á móti niðurfellingu bandarísks stuðnings.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Atburðurinn varpar ljósi á mögulega rof í bandarískum upplýsingaskiptum og vopnasendingum til Úkraínu — sviðum sem eru nauðsynleg fyrir getu Úkraínu til að verja sig og gera árásir djúpt inn í Rússland. Þrjú svið bandarísks yfirgrips standa eftir: upplýsingaöflun, PAC-3 stýriflaugar og PURL-styrkt vopnakaup. Evrópusambandið hefur þegar samþykkt 90 milljarða evra stuðning til að vega upp á móti niðurfellingu bandarísks aðstoðar, en bandarískir upplýsingaveitustofnanir, þar á meðal CIA, halda áfram að veita Úkraínu nákvæmar gervihnattagögn. Á sama tíma eru bandarísk og alþjóðleg skýrslugjöf ekki á eitt sátt: opinberir fulltrúar hafa neitað hótunum á meðan aðrar heimildir lýsa orðum Wítkoffs og Kushners sem dulinni hótun.
Hvað gerðist
Þann 9. október funduðu bandarísk og úkraínsk sendinefndir á golfklúbbi Steve Wítkoffs nálægt Miami í um sex klukkustundir. Fundurinn, sem upphaflega átti að standa tvo daga, lauk fyrr en áætlað var. Fulltrúar Bandaríkjanna, Steve Wítkoff og Jared Kushner, kröfðust þess að Úkraína stöðvaði árásir á rússneskar olíuhreinsistöðvar og sögðu að Washington geri „nú þegar svo mikið fyrir Úkraínu og ætti ekki að þurfa að hafa fyrir því" að þrýsta á Kænugarð. Meðal fundarmanna voru öryggisráðgjafar frá Bretlandi, Þýskalandi og Frakklandi, auk yfirmanna ESB og NATO. Samningaviðræður stöðvuðust eftir að Trump tilkynnti samning við Pútín um innflutning á rússnesku díseleldsneyti og Kreml sagðist ekki ætla að hefja friðarviðræður að nýju við Úkraínu. Skýrslur Axios (10. október), CNN (12. október) og Financial Times lýstu orðum Wítkoffs og Kushners sem hótun um að stöðva upplýsingaskipti og vopnasendingar, en einn bandarískur embættismaður neitaði að um hótun hefði verið að ræða. Nafnlaus NATO-embættismaður sagði við Politico að engin merki væru um að Washington hygðist framfylgja hótununum, og benti á að PURL-áætlunin væri bandarískum vopnaframleiðendum til hagsbóta. Wítkoff og Kushner frestuðu fyrirhugaðri ferð til Rússlands þar til Zelensky bætti samband sitt við Trump. Á sama degi sakaði Trump Zelensky og endurtók velvild sína í garð Pútíns, sagði að tími væri kominn fyrir Úkraínu að velja nýjan forseta og tilkynnti díseleldsneytissamninginn fyrir þingkosningar í Bandaríkjunum.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínsk fjölmiðlun leggur áherslu á þrýstinginn á Kænugarð og það sem Úkraína á í hættu. Úkraínsk umfjöllun um The Telegraph dregur fram þrjú svið þar sem Úkraína er enn háð Bandaríkjunum — upplýsingaöflun, PAC-3 stýriflaugar og PURL-styrkt vopnakaup — og bendir á að Trump hafi takmarkað svigrúm til að þrýsta á Zelensky eftir niðurfellingu beins bandarísks stuðnings. Einnig er lögð áhersla á afstöðu Moskvu: endurnýjaðar árásir Trump á Zelensky, tilkynntur samningur um rússneskt díseleldsneyti og kröfur Wítkoffs og Kushners um að stöðva árásir á rússneskar olíuhreinsistöðvar.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Alþjóðleg umfjöllun, sem endursöguð er í íslensku og úkraínsku efni, er ekki á eitt sátt. Politico vísar í nafnlausan NATO-embættismann sem segir engin merki um að Washington hyggist framfylgja hótunum og bendir á að PURL-áætlunin komi bandarískum vopnaframleiðendum til góða. Aftur á móti lýsa Axios, CNN og Financial Times orðum sendinefndanna sem hótun eða duldri hótun. Alþjóðlegar skýrslur eru einnig skiptar um hvort Frakkland hafi komið í stað Bandaríkjanna sem aðalupplýsingaveitu Úkraínu: Macron sagði Frakkland sjá um að minnsta kosti tvo þriðju af þörfum Úkraínu, en óháðir sérfræðingar hafa bent á að engu evrópsku ríki, þar á meðal Frakkland, hafi jafngildar gervihnattagáttir og Bandaríkin.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki á eitt sátt um hvort Wítkoff og Kushner hafi í raun hótað Kænugarði á Miami-fundinum. Axios (10. október), CNN (12. október), Financial Times og tveir heimildarmenn NYT lýsa orðum þeirra sem hótun eða duldri hótun um að stöðva upplýsingaskipti og PURL-vopnakaup, á meðan einn bandarískur embættismaður neitaði að um hótun hefði verið að ræða. Einnig greinir á um hvort Washington ætli að framfylgja hótunum: nafnlaus NATO-embættismaður sagði við Politico að engin merki væru um það, á meðan Axios, CNN og Financial Times sögðu að Trump-stjórnin hefði komið slíkum viðvörunum á framfæri. Loks eru skiptar skoðanir um hvort Frakkland hafi komið í stað Bandaríkjanna sem aðalupplýsingaveita Úkraínu — Macron segir tvo þriðju, óháðir sérfræðingar segja að engin evrópsk þjóð hafi sambærileg gervihnattagáttir og Bandaríkin.
Baksvið
Árið 2025 stöðvaði Trump stuttlega upplýsingaskipti við Úkraínu til að þrýsta á Zelensky, og ýttu evrópsk ríki þá af stað leit að staðgöngulausnum. Í janúar sagði Macron að Frakkland sjái nú um að minnsta kosti tvo þriðju af upplýsingaþörfum Úkraínu, en óháðir sérfræðingar hafa dregið það í efa. Úkraína er þegar uppiskroppa með PAC-3 stýriflaugar að hluta vegna þess að bandarískar birgðir voru sendar til Mið-Austurlanda í kjölfar stríðs Bandaríkjanna gegn Íran; tilbúin evrópsk stýriflaugasafn er ekki væntanlegt fyrr en á næsta ári. ESB hefur samþykkt 90 milljarða evra fyrir þetta og næsta ár til að vega upp á móti niðurfellingu bandarísks stuðnings, og bandarískar upplýsingaveitustofnanir, þar á meðal CIA, halda áfram að veita Úkraínu nákvæmar gervihnattagögn.