Úkraína biður ESB um 1,1 milljarða evra vegna landbúnaðarkreppu vegna hafnarblockunar
Úkraínska landbúnaðar- og matvælaráðherrainn Taras Vysotsky sagði í Brussel 28. september að staðan í landbúnaði Úkraínu sé erfiðust síðan fullsætt innrás hófst. Hann skýrir það af völdum þriggja mánaða lokunar djúpvatnshafna í Úkraínu og krefst 1,1 milljarðs evra frá ESB til að greiða aukinn flutningskostnað innan Evrópusambandsins.
Helstu atriði
- Taras Vysotsky, landbúnaðar- og matvælaráðherra Úkraínu, sagði í Brussel 28. september að staðan í landbúnaði landsins sé erfiðust síðan fullsætt innrás hófst.
- Djúpvatnshafnir í Úkraínu í kringum Odesu hafa verið lokaðar í þrjá mánuði, sem þýðir að allt að 30 milljónir tonna af landbúnaðarafurðum, virði um 10 milljarða dollara, geta orðið eftir í landinu.
- Án útflutnings möguleika getur sáðsvæðum á vorin dregist saman um 35–40%, hagkerfið tapar allt að 5% af vergri þjóðarframleiðslu og ríkissjóður getur misst um 90 milljarða hrívna á ári í tekjum.
- Úkraína hefur beðið ESB um 1,1 milljarð evra í nýju fjármagni til að greiða flutningskostnað innan ESB, allt að 50 evrur á tonn, til flutningsaðila og skipuleggjenda innan sambandsins – ekki beint til úkraínskra bænda.
- Að sögn Vysotskys gæti stuðningurinn leyft útflutning á um 22 milljónum tonna aukalega og skilað úkraínskum bændum yfir 7–8 milljarða dollara í tekjur.
- Járnbrautar- og vegaleiðir um ESB geta einungis dekkað helming þess magn landbúnaðarafurða sem Úkraína þarf að flytja út; hefðbundnir markaðir eru Norður-Afríka, Suðaustur-Asía og Mið-Austurlönd.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Úkraína er eitt stærsta kornframleiðsluland í heimi og djúpvatnshafnir landsins í Svartahafi eru mikilvægasta leiðin fyrir útflutning. Lokun þeirra vegna árása og hernaðarhindrana Rússlands hefur gert Úkraínu kleift að flytja út aðeins um helming þess magns sem áður var hægt, og þrýstir nú á ESB til að koma upp nýjum stuðningsmekanisma fyrir flutning innan Evrópu. Beiðnin um 1,1 milljarð evra er ekki beinn stuðningur við bændur heldur á að fara til evrópskra flutningsaðila til að lækka kostnað við að koma korni til djúpvatnshafna ESB í Þýskalandi eða Hollandi, þar sem þaðan er síðan skipað til hefðbundinna markaða Úkraínu í Norður-Afríku, Suðaustur-Asíu og Mið-Austurlöndum. Falli beiðnin getur það þýtt minnkun sáðsvæða um 35–40% á næsta vori, tap allt að 5% af vergri þjóðarframleiðslu og 90 milljarða hrívna á ári í ríkistekjum.
Hvað gerðist
Taras Vysotsky, landbúnaðar- og matvælaráðherra Úkraínu, hélt blaðamannafund í Brussel 28. september þar sem hann lýsti því yfir að staðan í landbúnaði Úkraínu væri erfiðust síðan fullsætt innrás hófst. Skv. honum hafa djúpvatnshafnir í Úkraínu, einkum í kringum Odesu, verið lokaðar í þrjá mánuði vegna hernaðarathafna Rússlands, og af þeim sökum geta allt að 30 milljónir tonna af landbúnaðarafurðum, að verðmæti um 10 milljarða dollara, orðið eftir í landinu. Hann varaði við því að án útflutnings möguleika geti sáðsvæðum á vorin dregist saman um 35–40%, hagkerfið misst allt að 5% af vergri þjóðarframleiðslu og ríkissjóður misst um 90 milljarða hrívna á ári í tekjum. Úkraína hefur formlega lagt fram beiðni til framkvæmdastjórnar ESB um 1,1 milljarð evra í nýju fjármagni, ekki úr fyrirliggjandi lánaáætlunum, til að greiða aukinn flutningskostnað, allt að 50 evrur á tonn, til evrópskra flutningsaðila. Skv. Vysotskys gæti sá stuðningur leyft útflutning á um 22 milljónum tonna aukalega og skilað úkraínskum bændum yfir 7–8 milljarða dollara í tekjur. Hann sagði einnig að járnbrautar- og vegaleiðir um Evrópusambandið geti einungis dekkað helming þess magns landbúnaðar sem flytja þyrfti út, og að Úkraína sé í viðræðum við nágrannaríki, þar á meðal Pólland, um aukna flutningsgetu. Vysotsky er í Brussel til að sækja fund ráðherraráðs ESB um landbúnað og á áformaðan fund með landbúnaðarstjóra ESB.
Baksvið
Úkraína og ESB eru í fríverslunarsamstarfi; kvóti ESB fyrir útflutning á úkraínsku hveiti, 1,3 milljónir tonna, hefur verið endurheimtur og er þegar fullnýttur, svo frekari hveetissendingar um ESB geta aðeins verið umflutningur. Járnbrautar- og vegaleiðir um ESB geta nú dekkað í mesta lagi helming útflutningsþarfa Úkraínu. Úkraína leitar leiða til að skipa út landbúnaðarafurðir, meðal annars um djúpvatnshafnir Þýskalands eða Hollands. Pólskir bændur hafa áður mótmælt innflutningi á úkraínskum landbúnaðarafurðum og hindrað vörubíla, sem gerir landleiðir um Pólland erfiðar. Tyrkland hefur lagt fram sjö punkta áætlun til að opna hafnir Úkraínu og Rússlands í Svartahafi, og möguleg kornvopnahlé hafa verið meðal umræðuefna milli Kænugarðs og Moskvu. Rússland hefur verið sagt ráðast markvisst á úkraínsk korngeymslu- og flutningsmannvirki og eyðilagt allt að 90% nútíma geymslugetu í sumum héruðum. Snemma í september var útflutningur úkraínskra landbúnaðarafurða um 40–44% af mögulegri getu.