Evrópa ræðir að færa fryst rússnesk eignir frá Belgíu til nýs ESB-vörsluadila
Evrópusambandiður er að skoða nýja hugmynd um að færa fryst rússnesk eignir frá Euroclear-vörslusjóðnum í Belgíu yfir til nýs vörsluadila á ESB-stigi, til að fjármagna Úkraínu og um leið taka tillit til lagalegra áhyggna Belgíu. Úkraína hefur þegar lagt fram tillögu og EU lítur á hugmyndina sem fræðilega möguleika, ekki tilbúinn áætlun.
Helstu atriði
- Hugmyndin felur í sér að færa rússneskar eignir frá Euroclear í Belgíu til nýs vörsluadila undir stjórn ESB.
- Úkraína styður hugmyndina og fjármálaráðuneytið hefur þegar sent Evrópu sérstaka tillögu um að koma á fót ESB-stigi milliverki til að taka við fjármununum.
- Ef ný ESB-stýring tekur við sem vörsluadili í stað Euroclear færist lagalegt ábyrgðarhlutverk frá Belgíu til ESB-stigs.
- ESB lítur á hugmyndina sem fræðilega möguleika en ekki tilbúna áætlun, og engin frumvarpsdrög liggja fyrir frá framkvæmdastjórninni.
- Í desember 2025 felldu ESB-leiðtogar tillögu framkvæmdastjórnarinnar um svokallað „endurgjaldslán" og samþykktu í staðinn að taka 90 milljarða evra lán á fjármálamörkuðum til stuðnings Úkraínu 2026-2027.
- Úkraína hefur lýst 27 milljarða dala halla á varnarmálaáætlun 2026 og óskað aðstoðar ESB.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Tillagan gæti veitt lausn á mótstöðu Belgíu gegn því að nota fryst rússnesk eignir, sem hefur hindrað fyrri tilraunir, og fært lagalega ábyrgð frá einu aðildarríki til ESB alls. Úkraína stendur frammi fyrir 27 milljarða dala halla á varnarmálaáætlun 2026 og nýir fjármögnunarveitur eru því knýjandi.
Hvað gerðist
Ný hugmynd er rædd í evrópskum sérfræðingahringum um að nota fryst rússnesk eignir til að styðja Úkraínu með því að breyta bæði því hvernig fjármunirnir eru notaðir og hvar/hjá hvaða stofnun þeir eru geymdir. Hugmyndin felur í sér að færa rússneskar eignir frá Euroclear-vörslusjóðnum í Belgíu og fela þær nýjum vörsluaðila undir stjórn ESB. Úkraína styður hugmyndina og utanríkisráðuneytið hefur komið sínum hugmyndum um framkvæmd til Brussel. Fjármálaráðuneyti Úkraínu hefur þegar sent Evrópu sérstaka tillögu um að koma á fót ESB-stigi milliverki til að taka við fjármununum. Heorhíj Tíkíí, talsmaður utanríkisráðuneytisins, útskýrði að ákvarðanir um raunverulega nýtingu fjármunanna yrðu teknar sameiginlega með dreifðri ábyrgð meðal allra ESB-ríkisstjórna. Ef ný ESB-stýring eða bankastofnun tekur við sem vörsluadili í stað Euroclear færist lagalegt ábyrgðarhlutverk frá Belgíu til ESB-stigs, sem gæti eytt þeim áhyggjum sem belgíska ríkisstjórnin notaði gegn endurgjaldsláninu. ESB lítur á hugmyndina sem fræðilega möguleika en ekki tilbúna áætlun, og hvorkinginn lagaleg né fjármálaleg farvegur fyrir flutningnum hefur verið mótaður né liggja frumvarpsdrög fyrir hjá framkvæmdastjórninni. Á sama tíma er í PACE veriður að leggja til aðra leið til að miðla frystum rússneskum fjármunum til Úkraínu byggða á ákvörðunum Mannréttindadómstóls Evrópu.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir miðlar leggja áherslu á frumkvæði Úkraínu og benda á að utanríkis- og fjármálaráðuneyti hafi þegar sent Brussel sérstakar tillögur. Umfjöllunin setur flutninginn í samhengi við að „yfirstíga belgíska neitunarvaldið" og miðlar Úkraínu eigin diplomatísku og fjármálalegu innleggi. Úkraínskir miðlar draga einnig fram 27 milljarða dala hallann á varnarmálaáætlun Úkraínu 2026 sem brýningu á bak við nýju hugmyndina.
Baksvið
Í desember 2025, eftir erfiðar næturviðræður á toppfundi í Brussel, felldu ESB-leiðtogar tillögu framkvæmdastjórnarinnar um svokallað „endurgjaldslán" tengt frystum rússneskum eignum. Í staðinn samþykkti leiðtogaráðið að ESB tæki 90 milljarða evra lán á fjármálamörkuðum með ábyrgð sameiginlegs ESB-fjárlaga til að flytja til Úkraínu sem aðstoð 2026-2027. Belgía hafði áður hindrað notkun frystra rússneskra fjármuna og notað lagaleg-áhættu rök gegn endurgjaldsláninu. Svíþjóð, Holland, Spánn og Pólland hafa sameiginlega kallað eftir því að vinna verði hafin á ný við að nýta fryst rússnesk ríkiseign og birt sameiginlegt bréf. Eftir óformlegan fund utanríkisráðherra ESB í Írlandi í byrjun september staðfesti Hátti fulltrúi ESB, Kaja Kallas, opinberlega að umræðan um fryst rússnesk eignir væri hafin og myndi halda áfram. Forseti Úkraínu, Volódímír Selenskí, lýsti því opinberlega 24. ágúst 2026 yfir að Úkraína skorti verulega fjármuni til stríðsins, sem markaði formleg upphaf ferla um rússneskar eignir.