h.ua

Birt: · Uppfært:

ESB tekur rússneska olígráfana af refsingalista – Úkraína fordæmir ákvörðunina

Þann 22. september framlengdi ESB-ráðið einstaklingsbundnar refsingar tengdar Úkraínu um 36 mánuði, til 22. september 2029, en fjarlægði samtímis rússnesku olígráfana Alisher Usmanov og Mikhail Fridman af listanum. Úkraína fordæmdi ákvörðunina harðlega og lagði til að Vladimir Lisin og Vladimir Potanin yrðu settir á listann í staðinn. Eistland, Lettland og Litháen tilkynntu innlendar refsingar gegn sömu einstaklingum.

Helstu atriði

  • ESB-ráðið framlengdi 22. september refsingar gegn ríflega 3.000 einstaklingum um 36 mánuði, til 22. september 2029 – í fyrsta sinn sem framlenging nær lengra en hálft ár.
  • Alisher Usmanov og Mikhail Fridman voru fjarlægðir af refsingalista ESB í sömu ákvörðun.
  • Frakkland og Slóvakía ýttu á að Usmanov yrði tekinn af listanum; Lúxemborg krafðist síðar sama fyrir Fridman.
  • Andrii Sybiha, utanríkisráðherra Úkraínu, lýsti ákvörðuninni „skammarlegri og óréttlætanlegri".
  • Vladyslav Vlasiuk, refsingarfulltrúi forseta Úkraínu, lagði til að Vladimir Lisin (NLMK) og Vladimir Potanin (Nornickel) yrðu settir á næsta refsingapakka ESB.
  • Eistland, Lettland og Litháen tilkynntu innlendar refsingar gegn Usmanov og Fridman eftir ákvörðun ESB.
  • Degi eftir að Usmanov var fjarlægður af listanum náði Aserbaídsjan að frelsa franska ríkisborgarann Martin Ryan.

Hvers vegna þetta skiptir máli

Ákvörðunin markar óvenjulegt skref þar sem tveir háttsettir rússneskir olígráfar voru fjarlægðir af refsingalista ESB í sömu ákvörðun og alger refsingaskipan var framlengd. Þrýstingurinn kom frá innlendum hagsmunum Frakklands, Slóvakíu og Lúxemborgar, ekki Úkraínu-tengdum sjónarmiðum. Úkraína fordæmdi ákvörðunina opbertt og boðaði gagntillögu, sem endurspeglar nýtt stefnulegt misklukk milli Úkraínu og lykil-ESB-ríkja. Þrjú Eystrænslíu ríki tilkynntu innlendar refsingar til að bregstikrásettast við, og atvikið opnaði umræðu innan ESB um að færa refsingarákvarðanir frá einróma til meirihlutaatkvaða.

Hvað gerðist

Þann 22. september framlengdi ESB-ráðið einstaklingsbundnar refsingar gegn einstaklingum sem taldir eru grafa undan eða ógna fullveldi og sjálfstæði Úkraínu um 36 mánuði, til 22. september 2029. Þetta er í fyrsta skipti sem tímabil framlengingar fer úr hálfu ári í þrjú ár. Í sömu ákvörðun voru rússnesku olígráfarnir Alisher Usmanov og Mikhail Fridman teknir af listanum. Frakkland og Slóvakía höfðu í upphafi september lagt fram óskir um að Usmanov yrði tekinn af listanum, með Frakkland vísandi til „þjóðaröryggisástæðna“; síðar kom í ljós að tilgangurinn var að losa tvo franska ríkiburga sem voru í haldi í Aserbaídsjan. Degi eftir að Usmanov var tekinn af listanum náðist að frelsa Martin Ryan, franskan ríkisborgara sem hafði verið dæmdur í fangelsi fyrir grunuð njósnir. Eftir að Frakkland lagði fram síðist ed um Usmanov, krafðist Lúxemborg þess að Fridman yrði einnig tekinn af listanum, og forsætisráðherra Lúxemborgar, Luc Frieden, sagði að krafan væri gerðingsrí „í þágu hærri hagsmuna Lúxemborgar og til að koma í veg fyrir tjón fyrir landið". Lettland stöðvaði ákvörðunina þar til samkomulag náðist, en síðan varðfallið fellt og Lettland tilkynnti innlendar refsingar gegn báðum olígráfunum. Eistland og Litháen fylgdu í kjölfarið. Eistlands utanríkisráðherra Margus Tsahkna undirritaði 23. september innlenda refsingarúrskurðinn fjarverandi frá New York þar sem hann sótti allsherjarþing SÞ. Úkraína fordæmdi ákvörðunina harðlega. Utanríkisráðherra Andrii Sybiha lýsti henni sem „skammarlegri og óréttlætanlegri“ og Vladyslav Vlasiuk, refsingarfulltrúi forseta Úkraínu, lagði til að ESB setti Vladimir Lisin (NLMK) og Vladimir Potanin (Nornickel) á næsta refsingapakka í staðinn. Á fundi sínum með Volodymyr Zelensky í New York, á meðan á allsherjarþingi SÞ stóð, sagði forsætisráðherra Bretlands (sem heimildir nefna ýmist sem Keir Starmer eða Andy Burnham) að Bretland styðji ekki ákvörðun ESB og muni halda eigin refsingum í gildi. ESB-fulltrúar og sendiherrar í Brussel lýstu óánægju með ákvörðunina; einn sendiherra lýsaði henni sem „versta stund“, annar sagði „enginn er ánægður með þessa ákvörðun". Eftir að Usmanov og Fridman voru teknir af listanum geta þeir aftur ferðast frjálst um yfirráðasvæði ESB og nýtt einkaeignir sínar.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínskir fjölmiðlar lýsa samhljóma ákvörðun ESB sem „skammarlegri" og „óréttlætanlegri" og byggja umfjöllun sína á opinberum yfirlýsingum Andrii Sybiha utanríkisráðherra og Vladyslav Vlasiuk refsingarfulltrúa. Umfjöllunin beinist að tillögu Úkraínu um að setja Vladimir Lisin og Vladimir Potanin á listann í staðinn og leggur áherslu á að ákvörðunin var ekki samræmd við Kyiv. Úkraínskir miðlar draga fram stuðning bandamanna gegn ákvörðun ESB – einkum yfirlýsingu breska forsætisráðherrans um að Bretland muni halda eigin refsingum og áform Eistlands, Lettlands og Litháen um innlendar refsingar.

Hvar frásögnum ber ekki saman

Heimildir greinir á um nokkur atriði. Flestar heimildir nefna að Martin Ryan hafi verið dæmdur í 10 ára fangelsi í Aserbaýdsjan, en ein grein (34454) nefnir 12 ár. Upphæð krafna Fridman gegn Lúxemborg er einnig á reiki: flestar heimildir nefna um 15 milljarða evra í alþjóðlegri gerðardómsmeðferð, en ein grein (34420) nefnir að minnsta kosti 16 milljarða dollara fyrir dómstólum. Loks eru heimildir ekki samstíga um hver forsætisráðherra Bretlands ræddi málið við Zelensky í New York – ein grein (33983) nefnir „Andy Burnham", á meðan aðrar (35043, 34954, 34942, 35776) nefna Keir Starmer, stundum einnig með tilvísun til „Andy Burnham".

Baksvið

ESB-refsingaskipanin gegn einstaklingum sem grafa undan fullveldi og sjálfstæði Úkraínu hefur verið endurnýjuð á sex mánaða fresti síðan 2014. Framlengingin 22. september til 22. september 2029, nær yfir þriggja ára tímabil og er fyrsta slík fjölára framlenging. Skipanin nær yfir ríflega 3.000 skráða einstaklinga; í október er fyrirhugað að bæta við yfir 1.600 nöfnum – stærstu viðbót í sögu skrárinnar. Usmanov er alþjóðlega þekktastur fyrir fyrrum fjárfestingu sína í knattspyrnuliðinu Arsenal í London (seldi 2018); Fridman fluttist til London 2013 en yfirgaf landið eftir að refsingar voru lagðar á hann. Fridman hefur höfðað málsókn Lúxemborgar vegna frystra eininganna (tilvitnunarvikmörk í heimildum: um 15 milljarðar evra á móti a.m.k. 16 milljörðum dollara). NLMK, í eigu Lisin, rekur málmvinnslustöðvar í belgíska héraðinu Valloníu, auk framleiðslustöðva í Frakklandi, Ítalíu og Danmörku. Evrópa reiðir sig á rússnes nikkar og palladíum, einkum fyrir bílaiðnaðinn, sem hefur varið Potanin og Nornickel frá skráningu.