ESB og vestrænir ríkisstjórnar fordæma rússnesku kosningarnar á hernumdu svæðum Úkraínu
Rússland hélt þriggja daga kosningar til rússneska þingsins (ríkisráðsins) 18.–20. september, einnig á lögbundnu, hernumdu svæðum Úkraínu – Krímskaga, Sevastopol og hluta Donetsk-, Luhansk-, Zaporizhzhia- og Kherson-héraða. ESB, ásamt fjölmörgum ríkjum, fordæmdi framkvæmdina og tilkynnti um refsiaðgerðir gegn skipuleggjendum og frambjóðendum. Háttsemin verður ekki viðurkennd.
Helstu atriði
- Rússland hélt kosningar til ríkisráðsins (State Duma) 18.–20. september, einnig á Krímskaga, Sevastopol og hlutum fjögurra hernumdra héraða.
- ESB fordæmdi skipulagningu þessara svokölluðu kosninga og staðfesti að það mun aldrei viðurkenna framkvæmd þeirra eða niðurstöður.
- ESB tilkynnti refsiaðgerðir gegn þeim sem skipulögðu kosningarnar eða buðu sig fram á hernumdu svæðunum, og gegn þeim sem grafa undan möguleikanum á frjálsum og sanngjörnum kosningum í Rússlandi.
- Rússland hafði ekki boðið OSCE-athugendum að fylgjast með kosningunum, sem ESB kallar brot á skuldbindingum Rússlands gagnvart OSCE.
- Yabloko-flokknum, eina skráða stjórnmálasamtökunum með andstöðu gegn stríðinu, var vikið úr kosningunum af æðsta dómstóli Rússlands.
Hvers vegna þetta skiptir máli
ESB skuldbatt sig formlega til að viðurkenna hvorki framkvæmdina né niðurstöðurnar og tilkynnti nýjar refsiaðgerðir – skref með beinum lagalegum og stjórnmálalegum afleiðingum. Þetta voru fyrstu rússnesku þingkosningarnar sem fóru fram á hernumdu hlutum Donetsk-, Luhansk-, Zaporizhzhia- og Kherson-héraða, sem dýpkar tilraun Rússlands til að samþætta svæðin. Vestræn ríki sögðu jafnframt að atkvæðagreiðslan grafi undan lýðræðinu sjálfu í Rússlandi, með vísan til útilokunar Yabloko, skorts á OSCE-athugendum og takmarkana á sjálfstæðum fjölmiðlum. Samræmdar fordæmingar frá ESB, Eistlandi, Litháen, Frakklandi, Póllandi, Þýskalandi, Sviss, Rúmeníu og sameiginlegri yfirlýsingu fimm ríkja (Bretlands, Kanada, Ástralíu, Nýja-Sjálands og Noregs) sýna víðtækt alþjóðlegt samhug gegn aðgerðinni.
Hvað gerðist
Rússland hélt þriggja daga kosningar til ríkisráðsins (State Duma) 18.–20. september, og skipulagði einnig atkvæðagreiðslu á Krímskaga, í Sevastopol og á hlutum Donetsk-, Luhansk-, Zaporizhzhia- og Kherson-héraða sem eru hersetning undir yfirráðum Rússlands. Þetta var í fyrsta skipti sem rússneskar þingkosningar voru haldnar á hernumdu hlutum allra fjögurra héraðanna. Rússland hafði áður vikið Yabloko-flokknum úr kosningunum – eina skráða stjórnmálasamtökunum með skýrri andstöðu gegn stríðinu – og OSCE-athugendum var ekki boðið að fylgjast með kosningunum. Háttsemin varð harðlega fordæmd af ESB og fjölda ríkja. ESB, í yfirlýsingu háttsettra fulltrúa síns Kaja Kallasar 21. september, lýsti því yfir að það myndi aldrei viðurkenna framkvæmd kosninganna á hernumdu svæðunum eða niðurstöður þeirra og tilkynnti refsiaðgerðir gegn skipuleggjendum, frambjóðendum á hernumdu svæðunum og þeim sem bera ábyrgð á að grafa undan frjálsum og sanngjörnum kosningum í Rússlandi. Eistland, Litháen, Frakkland, Pólland, Þýskaland, Sviss og Rúmenía komu með sambærilegar yfirlýsingar; Bretland, Kanada, Ástralía, Nýja-Sjáland og Noregur gáfu út sameiginlega yfirlýsingu sem lýsir framkvæmdinni sem grófum brotum á fullveldi og sjálfstæði Úkraínu og sáttmála Sameinuðu þjóðanna.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Tilvitnaðar hlutdeildir atkvæða á fylkjaskrá benda til smávægilegra mismuna eftir því hve stór hluti prótokolla hafði verið unninn: við um 95,18% voru tölurnar fyrir Sameinaða Rússland 57,83%, KPRF 13,81%, LDPR 8,98%, Nýju fólk 7,96% og Sanngjarnt Rússland 4,96% (undir þröskuldinum), en við um 97,37% unninna prótokolla voru tölurnar 57,96%, 13,67%, 8,96%, 7,91% og 5,1% (yfir þröskuldinum). Eistnesk yfirlýsing notar lítillega ólík orðalag – „stjórnmálasýning/show“ annars vegar, og lýsing á kosningunum sem ætlað væri að „styrkja vald Pútíns“ eða „frekar styrkja stjórn Kreml-stjórans Vladímírs Pútíns“ hins vegar.
Baksvið
Rússland hélt þriggja daga ríkisráðskosningar 18.–20. september, með atkvæðagreiðslu einnig skipulagða á Krímskaga, í Sevastopol og á hlutum fjögurra hernumdra héraða. Rússland hafði áður sagt OSCE-athugendum ekki boðið að fylgjast með kosningunum. Æðsti dómstóll Rússlands hafði áður fellt skráningu Yabloko-flokksins á fylkjaskrá úr gildi, og fjarlægði þannig eina skráða flokkinn með beina andstöðu gegn stríðinu. Á 20. september höfðu yfirvöld hersins í hernumda hluta Donetsk-héraðsins flýtt lokun kjörstaða klukkan 14:00 og vísað til drónaárásaógnar.