Forsætisráðherra Úkraínu og Evrópustjóri ræddir um fjármögnun 2026–2027 í myndsamtali
Sérhij Kóretskíj, forsætisráðherra Úkraínu, átti 7. september myndsamtal við Valdi Dombrovskis, Evrópuráðherra efnahagsmála, um fjárþörf Úkraínu 2026 og 2027, framkvæmd umbóta í tengslum við 90 milljarða evra lánsáætlun ESB og undirbúning fjármálaáætlunar fyrir 2027. Fram kom að ekki hefur verið ákveðin nákvæm upphæð á gangi þeirra og að tæknilegar skoðanir muni halda áfram næstu daga og vikur. Dombrovskis staðfesti að málefni frystra rússneskra eigna standi áfram á dagskrá og átti að hitta Kristalínu Georgíevu, forstjóra Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, 8. september.
Helstu atriði
- Myndsamtalið milli forsætisráðherra Úkraínu og Valdis Dombrovskis fór fram 7. september 2026 og stóð í um 30 mínútur.
- Þrjú aðalefni: fjárþörf Úkraínu 2026–2027, framkvæmd umbóta til að opna 90 milljarða evra lánsáætlun ESB, og undirbúningur fjármálaáætlunar fyrir 2027.
- Evrópusambandið hefur ekki fengið formlega beiðni frá Úkraínu um að fá hluta af 90 milljarða evra láninu, sem ætlað er 2027, greiddan fyrr árið 2026.
- Tæknilegar viðræður halda áfram næstu daga og vikur til að ákvarða nákvæma upphæð fjárþarfarinnar.
- 24. ágúst samþykkti Evrópusambandið 6,1 milljarð evra í varnarsamningum Úkraínu innan 90 milljarða evra lánsáætlunarinnar; Evrópusambandið á að greiða Úkraínu um 20 milljarða evra fyrir lok 2026.
- Kóretskíj vakti mál frystra rússneskra eigna; Dombrovskis staðfesti að málið standi áfram á dagskrá, en ESB einbeitir sér nú að framkvæmd samþykktra áætlana.
- Norðmenn hafa nýlega lofað að veita Úkraínu 9 milljarða dollara árið 2027 — Evrópusambandið nefndi það sem fyrirmynd fyrir aðra þjóðlegrar samstarfsaðila.
- Þann 1. september náði frumvarp um skatt á alþjóðlegar sendingar ekki 226 atkvæðum í Verkhovna Rada, sem Evrópusambandið sagði geti ógnað 3,7 milljarða evra greiðslu snemma í haust.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Myndsamtalið snertir kjarna fjármögnunarstríðsins í Úkraínu: hvernig ESB mun standa undir stórum hluta fjárlaga- og varnarþarfa Úkraínu fyrir 2026–2027. 90 milljarða evra lánsáætlun ESB er stærsta einstaka ytri fjármögnunarleið Úkraínu um þessar mundir, og útgreiðslur hennar tengjast umbótum og lagasetningu í Úkraínu. Kóretskíj vakti einnig mál frystra rússneskra eigna, sem staðfest var á dagskrá ESB — hugsanlega umbreytandi en umdeild uppspretta viðbótarfjármagns. Loks var í samtalinum undirstrikað að aðrir alþjóðlegir samstarfsaðilar, þar á meðal Bandaríkin og Noregur, verði einnig að auka bæði fjárhagslega og hernaðarlega aðstoð.
Hvað gerðist
Þann 7. september 2026 átti Serhij Kóretskíj, forsætisráðherra Úkraínu, myndsamtal við Valdi Dombrovskis, Evrópuráðherra efnahagsmála. Samtalið, sem stóð í um 30 mínútur, þróaði þrjú meginatriði: fjárþörf Úkraínu 2026 og 2027, framkvæmd umbóta sem krafist er til að opna fjármögnun innan 90 milljarða evra lánsáætlunar ESB, og undirbúning fjármálaáætlunar fyrir 2027. Samkvæmt Balázs Ujváry, talsmanni framkvæmdastjórnar ESB, er of snemmt að tilgreina nákvæma upphæð og tæknilegar skoðanir munu halda áfram næstu daga og vikur. Framkvæmdastjórnin staðfesti að Úkraína hafi ekki sent formlega beiðni um að fá hluta lánsins fyrir 2027 greiddan fyrr árið 2026. Kóretskíj vakti einnig mál frystra rússneskra eigna, og Dombrovskis staðfesti að það standi áfram á dagskrá. Þá ræddi Kóretskíj aðildarviðræður Úkraínu við ESB, þrýsting á Rússland og fyrirhugaðar ríkisstjórnarákvarðanir fyrir 1. nóvember um nýtingu fjármagns innan Úkraínuáætlunarinnar og samstarfsyfirlýsingarinnar um stórþáttarlega fjármálaaðstoð. Noregur var nefndur sem fyrirmynd, en stjórnin hefur nýlega lofað að veita Úkraínu 9 milljarða dollara árið 2027.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir fjölmiðlar leggja áherslu á að samtalið snúist um að tryggja áframhaldandi og mögulega hraðari fjárhagsaðstoð ESB, og draga fram 27 milljarða evra varnarhallann og nauðsyn þess að ESB hraði útgreiðslum 90 milljarða evra lánsins og skoði notkun frystra rússneskra eigna. Þeir beina athygli að innanlandshindrunum í Verkhovna Rada, einkum því að frumvarp um skatt á alþjóðlegar sendingar náði ekki 226 atkvæðum 1. september, sem Evrópusambandið sagði geti ógnað 3,7 milljarða evra greiðslu snemma í haust. Úkraínskir miðlar taka einnig fram forgangsatriði Úkraínu umfram fjármál — aukinn þrýsting á Rússland með þvingunum og hraðari opnun eftirstandandi samningaklasa aðildarviðræðnanna.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir greinir á um eðli og upphæð lánsáætlunar ESB. Hluti fjölmiðla (Úkrínform) vísar til áætlunarinnar sem 90 milljarða dala áætlunar og 27 milljarða dala fjárhagslegs gats, en aðrir (Evrópska pravda, Ukrajinska pravda, Radio Svoboda) lýsa henni sem 90 milljarða evra áætlun með 27 milljarða evra varnarhalla. Enn fremur gefa úkraínsk stjórnvaldssamtök mismunandi tölur um fjárþörf 2026: Fjármálaráðuneytið spáir 16 milljarða evra hallarekstri á ríkisfjárlögum, en Seðlabankinn áætlar 12,7 milljarða dollara í ytri fjármögnunarþörf.
Baksvið
Lánsáætlun ESB fyrir Úkraínu nemur 90 milljarðum evra og er útvíkkuð í áföngum; 24. ágúst samþykkti framkvæmdastjórnin 6,1 milljarð evra í varnarsamningum innan hennar. Fyrir lok 2026 á ESB að greiða Úkraínu um 20 milljarða evra, en ESB hefur bent á að áætlunin nái aðeins yfir um tvö þriðju af þörfum Úkraínu 2026–2027. Fjármálaráðherra Úkraínu, Serhij Martjenkó, lagði til að frystar rússneskar eignir yrðu færðar undir lögsögu ESB og úr belgískri lögsögu til að draga úr áhættu fyrir einstök aðildarríki; í desember áður vantaði nægan stuðning í ráðinu og Svíþjóð, Holland, Spánn og Pólland hafa skrifað til framkvæmdastjórnarinnar og kallað eftir aukinni vinnu við slíkan mekanisma. Áætluð ytri fjármögnun Úkraínu fyrir 2026 nemur 45 milljörðum dollara, þar af 11,6 milljarða dollara þegar greidd. Þann 1. september náði frumvarpið um skatt á alþjóðlegar sendingar ekki nauðsynlegum 226 atkvæðum í Verkhovna Rada, sem gæti ógnað 3,7 milljarða evra greiðslu snemma í haust; ríkisstjórnin hefur lagt fram fjögur frumvörp til að opna fyrir utanaðkomandi fjármögnun, þar á meðal þriðja áfanga stórþáttarlegrar fjármálaaðstoðar upp á 1,45 milljarða evra. Dombrovskis átti að hitta Kristalínu Georgíevu 8. september til að ræða niðurstöður nýrrar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins-ferðar til Úkraínu, og ESB-stórþáttarlega fjármálaaðstoðin er nátengd IMF-áætlun Úkraínu.