Tekjuskortur ríkissjóðs gæti farið yfir 70 milljarða hrivnja
Ríkissjóðsskortur Úkraínu náði 49,5 milljörðum hrivnja á fyrstu níu mánuðum ársins og gæti farið yfir 70 milljarða hrivnja fyrir lok ársins samkvæmt Roksólana Pídlasа, formanni fjárlaganefndar Verkhovna Rada. Af skortinum féllu 32 milljarðar hrivnja í ágúst og september, og virðisaukaskattstekjur einar eru komnar 1,5 milljörðum dala undir áætlun. Kabínettið hefur þegar innleitt forgangsröðun útgjalda, en Pídlasа segir að eina leiðin til að forðast frekari vanda sé aðhaldsaðgerðir í fjárfestingum og utanaðkomandi fjármögnun.
Helstu atriði
- Ríkissjóðsskortur Úkraínu á fyrstu níu mánuðum ársins var 49,5 milljarðar hrivnja
- Heildarskortur ársins gæti farið yfir 70 milljarða hrivnja samkvæmt Roksólana Pídlasа
- 32 milljarðar hrivnja af skortnum féllu í ágúst og september
- Virðisaukaskattstekjur eru komnar 1,5 milljarða dala undir áætlun
- Kabínettið innleiddi forgangsröðun útgjalda í lok september
- Seinni hluti fjárhagsaðstoðar ESB upp á 4,26 milljarða dala er háður lagareformum
Hvers vegna þetta skiptir máli
Rúmlega tveir þriðju af níu mánaða tekjuskorti féllu í ágúst og september, og ef spár Roksólana Pídlasа standast gæti ríkissjóður orðið fyrir 70 milljarða hrivnja tekjumissi á árinu. Slíkur skortur gæti knúið fram víðtækar niðurskurðarreglur (sequester) á útgjöldum ríkisins, að undanskildum vernduðum liðum. Rikisstjórnin hefur þegar byrjað að forgangsraða útgjöldum, sem er merki um fjármálalegt aðhaldsaðgerð. Á sama tíma er útlit fyrir seinni hluta fjárhagsaðstoðar ESB upp á 4,26 milljarða dala háður umdeildum lagareformum, og allt að 4,48 milljarðar evra í evrópskri aðstoð er í hættu vegna tafa á umbótum.
Hvað gerðist
Tekjur ríkissjóðs Úkraínu voru 49,5 milljörðum hrivnja undir áætlun á fyrstu níu mánuðum ársins 2026, þar sem 32 milljarðar hrivnja af þeim skorti féllu í ágúst og september. Roksólana Pídlasa, formaður fjárlaganefndar Verkhovna Rada, sagði að heildarskortur ársins gæti farið yfir 70 milljarða hrivnja, og að skortur á virðisaukaskattstekjum einum væri kominn yfir 1,5 milljarða dala. Hún varaði við því að ef ekki yrði gripið til aðgerða gæti þurft að beita svo kallaðri „sequester“-reglu, sem fæli í sér niðurskurð á öllum útgjaldaliðum ríkissjóðs nema þeim sem njóta verndar. Kabínettið innleiddi í lok september forgangsröðun útgjalda, en að sögn Pídlasa hefði ákvörðunin um að takmarka fjárfestingarútgjöld fyrst verið rétt. Tekjuskorturinn kemur fram í aðdraganda mikilvægrar fjárhagsaðstoðar frá ESB, en útlit er fyrir að seinni hluti fjárhagsaðstoðar upp á 4,26 milljarða dala verði ekki greiddur út fyrr en tilteknum lagareformum hefur verið lokið.
Baksvið
Tekjur af virðisaukaskatti hafa ekki náð áætlun, en tekjur af tekjuskatti einstaklinga og fyrirtækja hafa að hluta vegið á móti tapi. Forseti Úkraínu, Volódímír Selenskí, lýsti skorti ríkissjóðs þann 18. september sem „kosmískum“. Brussel greiddi 3,3 milljarða evra í september fyrir eldflaugar og dróna. Úkraína á í hættu að missa 4,48 milljarða evra í evrópskri aðstoð vegna tafa á umbótum. Til að fá seinni hluta fjárhagsaðstoðar ESB þarf að klára aðra umrælu og fulla samþykkt lagafrumvarpa um mat á eignum, stofna valnefnd fyrir meðlimi endurskoðunarráðsins, og gera breytingar varðandi pólitískt berskjaldaða aðila (PEPs) í samræmi við kröfur framkvæmdastjórnar ESB.