Pídlasa: Staða ríkissjóðs Úkraínu „kritísk“ þangað til seinni hluti ESB-aðstoðar berst
Formaður fjárhagsnefndar þingsins Úkraínu, Roksolana Pídlasa, greindi frá því að ríkissjóður landsins hafi ekki náð áætlun um 49,5 milljarða hrivnja á fyrstu níu mánuðum ársins og að tvö þriðju þess vantar hafi fallið í ágúst og september. Hún lýsti stöðunni sem „kritískri“ uns seinni hluti ESB-aðstoðar að upphæð 4,26 milljarðar dala berst, og nefndi sífelldar rússneska árásir á atvinnulífið sem meginástæðu skortsins.
Helstu atriði
- 1,9 billjónir hrivnja runnu til almenna sjóðsins á fyrstu 9 mánuðum ársins án alþjóðlegra styrkja.
- Áætlun almenna sjóðsins vantar 49,5 milljarða hrivnja; 32 milljarðar af því féllu í ágúst og september.
- Mest vantaði af innflutnings-VSK (35,7 ma. hrn.), VSK af innlendum vörum (32,9 ma.), innlendum áfengis- og tóbaksgjöldum (19,1 ma.) og arðgreiðslum ríkisfyrirtækja (10,8 ma.).
- Tekjur af innflutnings-VSK námu samt 491 milljarða hrivnja og eru stærsti tekjustofn sjóðsins.
- Varnarútgjöld námu 2 billjónum hrivnja – 61,3% allra útgjalda almenna sjóðsins.
- Sala ríkisbréfa (OVDP) færði almenna sjóðnum 350,6 milljarða hrivnja, þar af tæplega 19 milljarðar í september.
- Alþjóðleg aðstoð til að standa straum af útgjöldum sjóðsins nam um 22 milljörkum dala á tímabilinu; væntanlegur seinni hluti ESB-aðstoðar er 4,26 milljarðar dala.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Níu mánaða vöntun upp á tæplega 99 milljarða hrivnja í megintekjusköttum – þar sem rúmur þriðjungur féll á einungis tvo mánuði – sýnir að tekjugrundvöllur sjóðsins er að veikjast af árásum á atvinnulífið á sama tíma og varnarútgjöld nema yfir 61% af útgjöldum almenna sjóðsins. Þar sem 4,26 milljarða dala ESB-aðstoð er talin nauðsynleg til að brúa bilið, eru jafnframt veikleikar í innlendu tekjuöflun – einkum skertur innflutningur vegna stríðsins – að verða sýnilegri.
Hvað gerðist
Roksolana Pídlasa, formaður fjárhagsnefndar þingsins, birti á Facebook yfirlit yfir afkomu ríkissjóðsins á fyrstu níu mánuðum ársins 2026. Samkvæmt yfirlitinu runnu 1,9 billjónir hrivnja til almenna sjóðsins án alþjóðlegra styrkja, en áætlun vantar samtals 49,5 milljarða – 32 milljarðar þess féllu í ágúst og september.
Mest vantaði af innflutnings-VSK (35,7 ma. hrn., –6,8% miðað við áætlun), VSK af innlendum vörum (32,9 ma., –11,4%), innlendum áfengis- og tóbaksgjöldum (19,1 ma., –16,5%) og arðgreiðslum ríkisfyrirtækja (10,8 ma., –16%). Á móti nam áætlun hagnaðarskattur +29 milljarða umfram áætlun og tekjur af tekjuskatti einstaklinga og stríðsskatti +6,6 milljarða. Heildarvöntun megintekjuskatta nemur um 99 milljarðum hrivnja.
Pídlasa sagði að meginástæða skertrar tekjuöflunar væru sífelldar rússneskar árásir á atvinnulífið. Innanlands lánsfjármögnun með sölu ríkisbréfa (OVDP) færði almenna sjóðnum 350,6 milljarða hrivnja á tímabilinu, þar af tæplega 19 milljarðar í september. Varnarútgjöld námu 2 billjónum hrivnja, eða 61,3% allra útgjalda almenna sjóðsins. Alþjóðleg aðstoð til að standa straum af útgjöldunum nam um 22 milljörkum dala á tímabilinu, og Pídlasa lýsti stöðunni „kritískri“ uns seinni hluti ESB-aðstoðar, 4,26 milljarðar dala, berst.
Baksvið
Innflutnings-VSK er stærsti tekjustofn ríkissjóðsins, 491 milljarður hrivnja á tímabilinu, sem gerir sjóðinn viðkvæman fyrir breytingum á innflutningsmagni. Innanlánsfjármögnun í gegnum ríkisbréf (350,6 milljarðar hrivnja á 9 mánuðum) vegur einnig þungt í fjármögnun almenna sjóðsins, og staðan er órjúfanlega tengt samspili við erlenda aðstoð.