Tillaga um að færa fryst rússnesk eignir á samevrópskt tæki kynnt í Brussel
Pólitískur athugunarmaður Hugo Dixon og samhöfundar hans kynntu í Brussel tillögu um að færa fryst reikninga seðlabanka Rússlands af einstökum vörsluaðilum eins og Euroclear og Clearstream yfir á efnahagsreikning sérstaks ESB-tækis sem myndi taka við vörslunum. Markmiðið er að verja vörsluaðilana fyrir málsóknum frá Rússlandi og leggja lagalegan grundvöll fyrir því að nota eignirnar í þágu Úkraínu. Fjármálaráðherra Úkraínu, Serhij Martsenko, hefur stutt að frystar eignir verði nýttar vegna skorts á fjármagni vegna stríðsins.
Helstu atriði
- Tillagan var kynnt á viðburði hjá EPC-greiningarstöðinni í Brussel og er ný af nálinni, að sögn Dixons.
- Frystir reikningar seðlabanka Rússlands hjá Euroclear í Belgíu, Clearstream í Lúxemborg og öðrum stofnunum í Frakklandi og ESB skyldu færðir yfir á efnahagsreikning sérstaks ESB-tækis sem vörsluaðila.
- Eignirnar og skuldbindingarnar sem þeim fylgja færist samhliða, en formlegt eignarréttarlegt tilkall Rússlands yrði áfram til staðar í fyrstu.
- ESB þyrfti að veita vörsluaðilunum og Belgíu fulla lagalega og fjárhagslega vernd gegn mótvægisaðgerðum eða eignaupptöku frá Rússlandi.
- Samhliða því að skuldbindingar Rússlands flytjast beint til ESB þyrfti Euroclear ekki neyðarlánalínur eða sérstakar ríkisábyrgðir.
- Samhöfundar Dixons eru Lee Buchheit, heiðursprófessor í lögum við Háskóla Edinborgar, og Daleep Singh, varaforseti og yfirárðsjafnaðarfræðingur hjá PGIM.
- Dixon sagði að tillagan njóti stuðnings nokkurra ESB-ríkja og þingmanna Evrópuþingsins; hann sagði hins vegar að enn hefði ekki borist svar frá belgíska ríkisstjórninni.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Tillagan markar nýjan lagalegan veg til að nýta fryst rússnesk eignarhluta í þágu Úkraínu án tafarlausrar eignaupptöku, en slíkar leiðir hafa áður verið hafnaðar af Evrópuráðinu. Hún er jafnframt reifuð sem skjöldur fyrir Euroclear, Clearstream og Belgíu gegn rússneskum málsóknum og mótvægisaðgerðum, sem hafa vaxið eftir að móskvadómstóll dæmdi í þágu seðlabanka Rússlands gegn Euroclear í maí. Fjármálaráðherra Úkraínu hefur lýst því yfir að brýn þörf sé á að frystar eignir verði nýttar, vegna skorts á fjármagni í kjölfar rússneskra árása á hagkerfið.
Hvað gerðist
Á viðburði hjá EPC-greiningarstöðinni í Brussel kynnti pólitískur athugunarmaður Hugo Dixon ásamt samhöfundum sínum tillögu um nýjan lagalegan farveg fyrir frystar eignir seðlabanka Rússlands. Í stað þess að liggja hjá vörsluaðilum eins og Euroclear í Belgíu, Clearstream í Lúxemborg og öðrum stofnunum í Frakklandi og ESB, skyldu eignirnar fluttar yfir á efnahagsreikning sérstaks ESB-tækis sem tæki við vörslunum. Bæði eignirnar og skuldbindingarnar sem þeim fylgja flytjast, en formlegt eignarréttarlegt tilkall Rússlands helst óbreytt í fyrstu.
Dixon sagði að tillagan byggði á fordæmi um flutning reikninga seðlabanka Íraks eftir fall Saddam Husseins stjórnar. Helsti kostur hennar, að sögn Dixons, er að hún leysi þörfina fyrir einstaklingsbundnum ábyrgðum frá einstökum ESB-ríkjum, sem áður varð tilefni verulegs ágreinings. ESB þyrfti hins vegar að veita vörsluaðilunum og Belgíu fulla lagalega og fjárhagslega vernd ef Rússland sætti þeim mótvægisaðgerðum eða tæki eignir þeirra. Þar eð skuldbindingar gagnvart Rússlandi flytjast beint til ESB, þyrfti Euroclear ekki neyðarlánalínur eða sérstakar ríkisábyrgðir.
Dixon lýsti því einnig yfir að ef tillagan yrði samþykkt á vettvangi ESB gætu önnur ríki sem halda verulegum hluta rússneskra eigna, þar á meðal Bretland, Kanada og Japan, einnig notið hennar. Hann sagði að tillagan nyti stuðnings nokkurra ESB-ríkja og þingmanna Evrópuþingsins, en þegar hann var spurður af Úkrinform hvort belgíska ríkisstjórnin hefði gefið umsögn sagðist hann ekki hafa fengið svar.
Samhöfundar Dixons eru Lee Buchheit, heiðursprófessor í lögum við Háskóla Edinborgar, og Daleep Singh, varaforseti og yfirárðsjafnaðarfræðingur hjá PGIM. Dixon lýsti tillögunni sem fyrsta skrefinu í að nýta rússnesk fjármagn í þágu Úkraínu og sagði að hún gæti aukið þrýsting Evrópu í viðleitni til að ná sanngjörnu friðarsamkomulagi.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínsku miðlarnir sem efniviðurinn byggir á – Úkrinform, NV og ZN.UA – endurgefa sömu staðhæfingar Dixons og hljóðrita hann að mestu gegnum Úkrinform, án sjálfstæðra heimilda. Frásögnin er sett í öndvegi Úkraínu: fjármálaráðherra Serhij Martsenko er nefndur sem talsmaður þess að frystar eignir verði nýttar, á grundvelli bráðs fjárlagahalla í stríði. Miðlarnir lýsa tillögunni sem leið til að brjóta á móti Pútín og tryggja fjármögnun fyrir Úkraínu, og túlka dóm móskvadómstóls gegn Euroclear sem sönnun fyrir því að nýr ESB-vettvangur sé knýjandi nauðsyn.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Dixon heldur því fram að tillagan njóti stuðnings nokkurra ESB-ríkja og þingmanna Evrópuþingsins, en þegar hann var spurður af Úkrinform hvort belgíska ríkisstjórnin hefði gefið umsögn sagðist hann ekki hafa fengið svar. Þessar tvær staðhæfingar eru ekki endilega ósamrýmanlegar – stuðningur getur komið frá öðrum ESB-ríkjum eða þingmönnum án þess að belgíska ríkisstjórnin hafi enn tekið afstöðu – en þær sýna að staðan innan ESB er ekki einhlít og að helsti vörsluaðilinn hefur ekki enn lýst sig.
Baksvið
Þann 15. maí dæmdi móskvadómstóll í lokuðum fundi í þágu seðlabanka Rússlands í máli hans gegn Euroclear fyrir um 18,17 billjónir rúblur (um 250 milljarða dollara á núverandi gengi), en krafan náði yfir fryst fjármagn, verðbréf sem lent höfðu í refsiaðgerðum og tapaðan hagnað. Euroclear sagðist ekki viðurkenna lögsögu móskvadómstóls. Tillaga Dixons byggir á fordæmi um flutning reikninga seðlabanka Íraks eftir fall stjórnar Saddams Husseins. Fyrri ESB-tillögur kröfðust einstaklingsbundinna ábyrgða frá aðildarríkjum, en nýja tillagan er kynnt sem leið til að komast hjá þeirri kröfu.