AfD vann sterkasta landsþingssögu sinnar í Saxlandi-Anhalt
Öfgahægriflokkurinn Alternativ für Deutschland (AfD) vann landstingskosningarnar í Saxlandi-Anhalt 6. september og hlaut 43,8% atkvæða og 39 af 83 þingsætum – besti árangur flokksins í nokkurri landskosningu í Þýskalandi. Flokkurinn náði þó ekki algjörum meirihluta, en ásamt BSW myndi hann ráða yfir 44 sætum, lágmarksmeirihluta. Stjórnarmyndun er flókin: BSW hefur útilokað að styðja ríkisstjórn undir forystu AfD-leiðtogans Ulrich Siegmund eða CDU-leiðtogans Sven Schulze.
Helstu atriði
- AfD hlaut 43,8% atkvæða og 39 af 83 sætum í landstingi Saxlands-Anhalt – besti landsþingsárangur flokksins í sögu sinni.
- AfD fékk um það bil tvöfalda atkvæðahlutdeild miðað við 2021 (20,8% → 43,8%).
- CDU hlaut 17,2% og 15 sæti, en hafði 40 sæti eftir 2021; SPD 9,3% (8), Grænu 8,9% (8), Die Linke 8,6% (8), BSW 5,3% (5).
- Frjálsi demókrataflokkurinn (FDP) náði ekki 5% þröskuldi og féll út.
- BSW hefur útilokað að styðja ríkisstjórn undir forystu Ulrich Siegmund (AfD) eða Sven Schulze (CDU).
- Kjörsókn var 77,8%, og kl. 18 á kjördag hafði hún náð 76,5% – hæsta hlutfall síðan 1990.
- AfD kallar eftir að afnema refsiaðgerðir gegn Rússlandi og andstæður frekari vopna- og fjárhagsaðstoð til Úkraínu; utanríkisstefna er þó á höndum sambandsríkisins, ekki landanna.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Úrslitin eru besti landsþingsárangur AfD frá upphafi og setja Saxland-Anhalt á braut þar sem fyrsti ríkisstjórnarleiðtogi flokksins í Þýskalandi gæti tekið við völdum, því AfD og BSW ná saman lágmarksmeirihluta. CDU tapaði meira en helmingi fyrri fylgis, sem kanslari Friedrich Merz lýsti sem áfalli. AfD-stefnan snertir Úkraínu beint: flokkurinn vill stöðva frekari vopna- og fjárhagsaðstoð, afnema refsiaðgerðir gegn Rússlandi og endurnýja tengsl við Moskvu. Alþjóðleg viðbrögð – Musk, Orbán, Salvini og Fico fagna, Tusk gagnrýnir – sýna hversu mikla pólitíska skautun úrslitin hafa kallað fram.
Hvað gerðist
Kosið var til landstings Saxlands-Anhalt 6. september. Samkvæmt bráðabirgðaniðurstöðum, sem birtar voru um klukkan þrjú aðfaranótt 7. september, vann Alternativ für Deutschland (AfD) með 43,8% atkvæða og 39 af 83 sætum. Það er um það bil tvöföldun á 20,8% hlutdeild flokksins 2021 og sá besti landsþingsárangur sem AfD hefur náð í nokkurri þýskri landskosningu. AfD féll þó þremur sætum skammt af algjörum meirihluta.
CDU, flokkur sitjandi forsætisráðherra Sven Schulze, hlaut 17,2% og 15 sæti, eftir að hafa átt 40 sæti 2021. SPD fékk 9,3% (8 sæti), Grænu 8,9% (8), Die Linke 8,6% (8, niður úr 12) og BSW 5,3% (5), en FDP náði ekki 5% þröskuldi og datt út. Kjörsókn var 77,8% – og klukkan 18 á kjördag hafði hún náð 76,5%, hæsta hlutfalli síðan 1990.
AfD og BSW myndu saman hafa 44 sæti, lágmarksmeirihluta. BSW hefur hins vegar útilokað að styðja ríkisstjórn undir forystu AfD-leiðtogans Ulrich Siegmund (35 ára) eða CDU-leiðtogans Sven Schulze. Samkvæmt Spiegel hefur þriggja flokka blokk (CDU, SPD, Grænu) aðeins 31 sæti og nær því ekki 42 sæta meirihluta jafnvel með Die Linke (39 sæti samanlagt). Stjórnarmyndun er því opin og flókin.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Úrslitin vöktu skjótt viðbrögð erlendra stjórnmálamanna og áhrifavalda. Elon Musk óskaði AfD til hamingju með „Good result“ undir færslu Alice Weidel á X, og Ulrich Siegmund svaraði með þökk og von um „sterkt og uppbyggilegt samstarf“. Fyrverandi ungverski forsætisráðherra Viktor Orbán lýsti nóttunni sem „óafturkræfri“ fyrir Þýskaland og Evrópu og sagði „spenntið beltin, þetta er bara byrjunin“. Ítalski varaforsætisráðherra Matteo Salvini (Lega-flokkurinn) kallaði úrslitin „sigursælan sigur“. Slóvakíski forsætisráðherra Robert Fico sagði úrslitin „sjálfstæða ákvörðun kjósenda“ og gagnrýndi stefnu stjórnarflokkanna í Berlín. Pólski forsætisráðherra Donald Tusk gagnrýndi harðlega pólska stjórnmálamenn (úr Konfederacja og PiS) sem fagnað höfðu úrslitunum og sagði að í Póllandi gætu „aðeins fávitar eða svikarar“ glaðst yfir sigri AfD; Konrad Berkowicz, þingmaður Konfederacja, svaraði með því að halda því fram að Tusk þiggi fjármagn frá Þýskalandi.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Bráðabirgðaatkvæðahlutdeild AfD er 43,8% í flestum heimildum, en eitt fréttaskrif (grein 6878) og samantektir Reuters og Guardian gefa námundaða töluna 44%. Að auki er ótti í afstöðu BSW: leiðtogi flokksins í Saxlandi-Anhalt, Thomas Schulze, sagðist reiðubúinn til viðræðna við alla flokka, þar á meðal AfD, en BSW hefur jafnframt útilokað að styðja ríkisstjórn undir forystu hvors sem er Ulrich Siegmund (AfD) eða Sven Schulze (CDU). Þessar tvær staðhæfningar eru ekki sýnilega ósamrýmanlegar en þó spenntar.
Baksvið
Landsting Saxlands-Anhalt hefur 83 sæti; 42 þarf fyrir algjöran meirihluta. AfD var stofnað í febrúar 2013 og kom fyrst inn í Bundestag árið 2017 – í fyrsta skipti fyrir öfgahægriflokk síðan í síðari heimsstyrjöldinni. Árið 2025 flokkaði þýska stjórnarskrárverndarstofnunin (Bundesamt für Verfassungsschutz) AfD sem „staðfesta hægri-öfgamannahreyfingu“; AfD hefur höfðað mál gegn þeirri flokkun og í febrúar 2026 bannaði dómstóll tímabundið notkun merkingarinnar þar til dómsmeðferð lýkur. Tvær frekari landsþingskosningar fara fram 20. september – í Mecklenburg-Vorpommern (þar sem AfD er efst í skoðanakönnunum) og í Berlín – og næstu alþjóðlegu kosningar verða eigi síðar en 2029. Þýskaland er sambandsríki og utanríkisstefnan er á ábyrgð alríkisstjórnarinnar, svo jafnvel AfD-leiðtogi í Saxlandi-Anhalt myndi ekki sjálfkrafa breyta stefnu Berlínar gagnvart Úkraínu.