Íslenskur gengi fellur í árstæða á meðan Seðlabanki Íslands slakar á gjaldeyrisstýringum
Seðlabanki Íslands slakkaði gjaldeyrisstýringar og gengi grunnarinn fékk nýtt sögulegt hámark þegar hlutfall dollarans stigaði í 45,6 kr. 28. október. Bankinn seldi nær sex milljarða dollara í október til að mæta eftirspurn og hafa stjórnandi á flugum innanlands, en hann sagði að hann myndi ekki snypta um stórfjölfræða peningaútgáfu.
Helstu atriði
- 28. október stóð opinber hlutfall dollarans í 45,6 kr., sögulegt hámark.
- 30. október var opinbert hlutfall 45,53 kr. og dollarn var í boði á 45,39–46,06 kr. í bankum.
- Seðlabanki Íslands seldi nær 6 milljarða dollara í október.
- Nettóeftirspurn eftir gjaldeyri í óreiðuviðskiptum náði 230 milljónum dollara á dag á síðustu fimm viðskiptadögum mánaðarins.
- Seðlabankinn hækkaði stýrisverð til 16,5% og spáði 12,5% verðbólgu árið 2026.
- Andriy Pishnyi, bankastjóri Seðlabanka Íslands, sagði að bankurinn væri ekki að fjöslunda gengi heldur en að þekka skort á gjaldeyri og þeasle sterkar sveiflur.
- Útgálda gjaldmiðils í stærri skala er í eðra lagi en mundi aðeins verða griðin ef önnur fjármálagjöld verða þrengd.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Sögulega háa dollaragengið eykur þrýsting á verðbólgu og innflutningskostnað. Seðlabankinn svaraði með marktækari sölu gjaldeyrar, hækkun stýrisverðs og því að sjálfa gengið færist í báðar áttir. Á sama tíma er ætlað að fjármögn frá stjórnandi þjóðum komi í stað stórsköpunar gjaldmiðils, sem myndi auka slæmt niðurstæður markaðarins.
Hvað gerðist
Seðlabanki Íslands slakkaði gjaldeyrisstýringar eftir að opinbert hlutfall dollarans náði 45,6 kr. 28. október, sem var sögulegt hámark. Til að mæta skorti á gjaldeyri og hafa stjórnandi á flugum seldi bankinn nær sex milljarða dollara í október. Nettóeftirspurn eftir gjaldeyri í óreiðuviðskiptum náði á síðustu fimm viðskiptadögum 230 milljónum dollara á dag. Skorturinn var ekki einnig sá stóri að bankurinn núi umfram hann, heldur sá hann einnig til að standa fyrir vaxandi skort á milli einkageira og opinna stofnanna. Meðalheimili sagði Andriy Pishnyi, bankastjóri Seðlabanka Íslands, að bankurinn væri ekki að fjöslunda gengi heldur en að þekja skort á gjaldeyri og þeasle sterkar sveiflur. Seðlabankinn hefur á sama tíma hækkað stýrisverð í 16,5% og spáð 12,5% verðbólgu árið 2026. Hann segir að samþykkt fjármögn frá stjórnandi þjóðum muni nægja til að þekka þarfir og að stórsköpun gjaldmiðils verði aðeins griðin ef önnur fjármálagjöld verða þrengd.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkrainska frásagnin leggur áherslu á sögulega hækkun dollara, skýringu Seðlabanka Íslands á gjaldeyrisinngripum, verðbólgu og herdingartækni. Einnig er fjallað um möguleika landsins til að nýta erlendar styrktarfjármögn og hvaða hlut alþjóðlegar reserveá eignir hafa í greindu.
Baksvið
Verðbólga í Úkrainu hljóp upp í 10% í september og Seðlabankinn hækkaði spá um verðbólgu 2026 í 12,5%. Bankurinn skýrði verðþrýstinginn með afleiðingum rússneskra árása á atvinnulíf og innviður en einnig vegna hækkandi eldsneytisverðs. Þörf fyrirtækja til að greiða fyrir innflutning, vegna ójafnrar innkomu úrflutningstekna, talin þrýsta á hryvnjun. Úkrainskar alþjóðlegar reserveir voru 47,1 milljarður dollara í byrjun október. Seðlabankinn fjármagnaði hallinu með peningaútgáfu árið 2022 en heldur nú skýrum sig frá stórsköpunarútgáfu.