Seðlabankinn versnar árstíðir landsvélpunni 2026 í −0,4% og hækkar stýrisrate
Seðlabanki Íslands gerði því að landsvélpunni 2026 skerðist um 0,4% í stað þess að vaxa um 1,8% samkvæmt ágildandi spá. Hann hækkaði einnig stýrisrötu og batt spá um verðbólgu upp í 12,5%. Ástæðan eru auknar rússneská skot á útivistun og flutninga, hött verð á orku og versnandi verðbólguvæntingar.
Helstu atriði
- Seðlabankinn hefur nú spáð −0,4% fyrir landsvélpunni 2026, en spáði 1,8% í júlí.
- Raunlandsvélpun lækkaði um 0,5% á milli annars og þriðja árs 2026 samanborið við sama tímabil árið áður.
- Skot hafa neikvæð áhrif á spána um −1,9 prósentupunkt.
- Seðlabankinn hækkaði stýrisrötu vegna aukins verðbólguf pressure, versnandi verðbólguvæntinga, áhuga rússneskra skota á rekstur og flutninga og hækkandi orkuverðs.
- Verðbólguspáin fyrir 2026 var batt upp í 12,5% frá 10% í júlí.
- Neyslu- og landbúnaðarstarfsemi, iðnaðур og verslun sýndu einnig verri dynamik.
- Seðlabankinn spáir hægri endurtekningu 2027–2028, ef flutningar batna og öryggisáhættur minnka.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Bati spáin í −0,4% þýðir að hagkerfi Ukraínu er í raun farið úr áætlaðri vexti í samdrengi. Stýrisratehækkunin er ætluð því að halda aðhafli á verðbólgu, en árstíðir hagkerfisins ræðst í þessu samhengi af ástands sjálfsbjörgunar, flutninga og ytra fjármögnunar. Framtíðin því ræðst af því hversu hratt flutningar batna og hve mikið öryggi tryggt er.
Hvað gerðist
Seðlabanki Íslands lækkur því niður spá um raunlandsvélpunni 2026 að −0,4%, á meðan hann hafði á liðnum degi spáð um 1,8% vext. Í þriðja ársfjórðungi 2026 dróg raunlandsvélpunni um 0,5% frá sama tímabili árið áður. Seðlabankinn tengir bakkferðina fyrst og fremst við bann á sjóhöfnum, rússnesk árás á framleiðslugetu og flutningskerfi, а также зростання вартості пального. Металлургійні og bergverk, а також önnur iðnaður, verslun og landbúnaður sýndu slæmri dynamik.
Seðlabankinn hækkaði stýrisrötu vegna aukins verðbólguf pressure, versnandi verðbólguvæntinga, áhuga rússneskra skota á rekstur og flutninga og hækkandi orkuverðs. Verðbólguspáin fyrir 2026 var batt upp í 12,5%. Áætlað er að raunlandsvélpunni geti vaxið um 0,4% 2027, ef flutningar batna miðsum ári, og að vxtin gæti aukist upp í 2,2% 2028 ef öryggisáhættur minnka.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínsk fjölmiðlingar tengja versnandi spár beint við bann á sjóhöfnum, árás á framleiðslugetu og flutningskerfi, skot og hækkandi orkuverð. Sérstaklega er bent á tap í stál- og bergverksgegnum og versnandi frammistöð í iðnaði, verslun og landbúnaði. Mikil athygli er einnig lögð á stýrisratehækkunina og ástæðurnar fyrir því að Seðlabankinn afhauk áðri spá um vext.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Alþjóðlegt yfirliti setur íslenskar upplýsingar inn í breiðari makroefnilegt samhengi með mati Mótogullfunda á vext 2026, spá ríkisstjórnarinnar og fullyrðingu sjálfsbjargarsteytisins. Í forgrunni eru ólíkar áætlanir um landsvélpunni 2026, en einnig áhættur tengdar skotum, öryggisþörfum, skorti á vinnuafli og neikvæðum flutningsþróunum.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Mat á áhrifum banns á sjóhöfnum og árása á framleiðslugetu og flutningskerfi eru ekki fullkomlega samræmd. Seðlabankinn greinir almennt frá samdrengi VVL og versnandi ársspá, en einstök efni leggja meðal інngrefs á −1,9 prósentupunktið neikvæða framlag skota. Einnig er mishæmt á milli þess hvaða atvikivegir orsakirnar eru lagðar til greina: sumar upplýsingar nefnera sérstaklega fyrir gegnandi atvikiþátti, aðrar byggja rök um samdrengi á grundvelli ársspár og ákalla eftir öðrum þáttum.
Baksvið
Raunlandsvélpunni 2026 мала спад у third quarter 2026 на 0,5% порівняно з відповідним періодом попереднього року. Другий квартал завершився помірним зростанням, яке Держстат переглянув з 0,6% до 0,4% у річному вимірі. Seðlabankinn hafði áður lægð stýrisrötu úr 15,5% í 15% í janúar 2026, en hækkaði hana í júlí. Hann spáir hægri endurtekningu 2027–2028, ef flutningar batna og öryggisáhættur minnka, og innanríkisstjórnin endurskoðar einnig eigin spá um vext 2026 í átt að minnkandi.