Trump segir að eldsneytisverð í Bandaríkjunum stafi af úkraínsku árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar
Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, sagði frammi fyrir blaðamönnum í Hvíta húsinu 30. september að uppgangur verðs á dísilfólak zu Bandaríkjunum stafi ekki af ástandinu í Mið-Austurlöndum heldur af úkraínskum árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar. Trump ítrekaði fyrri áskorun sína til Volodymyrs Zelensky um að stöðva árásir á rússneska orkuinnviði og útilokaði ekki að banna hann at útflutning dísilfólak zu Bandaríkjunum.
Helstu atriði
- Trump sagði 30. september að rússneskar dísilframleiðandi hreinsistöðvar væru teknar úr notkun með „áhyggjuhröðum hraða" vegna úkraínskra árása.
- Trump kallaði stríð Rússlands og Úkraínu og árásirnar á rússneskar hreinsistöðvar „stærsta vandamálið" fyrir dísilmarkaðinn.
- Þann 13. september hafði Trump þegar kallað eftir því að Zelensky stöðvaði árásir á rússneska orkuinnviði og tengdi þær dísilskorti.
- Trump útilokaði ekki bann á útflutningi dísilfólak zu Bandaríkjunum og sagði að orkumálaráðherra Chris Wright teldi það geta lækkað dísilverð en hækkað verð á öðrum vörum.
- Trump sagði 28. september að Zelensky hefði samþykkt úst á draga úr árásum á rússneskar hreinsistöðvar; Zelensky sagði 22. september að lokuð samtöl hafi ekki krafist einhliða stöðvunar.
- Árásum á rússneskar hreinsistöðvar lauk ekki: í nóttinni 25. september voru hreinsistöðvar í Perm og Novoshakhtinsk slegnar, og 26. september var hreinsistöðin Ilysky í Krasnodar-héraunsins landinu slegin.
- Samkvæmt Reuters hefur dísilverð í Bandaríkjunum hækkað um 40% á árinu í $6,53 á galloni.
- Rússland framlengdi bann sitt á útflutningi dísilfólak zu framleiðendum úst á október og takmarkaði áður útflutning á bensíni og flugfólak.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Yfirlýsingar Trumps setja Úkraínu undir beint og opinbert þrýstgja fyrir utanríkisstefnu Bandaríkjanna varðandi stríðsrekstur Úkraínu, einkum gagnvart árásum á rússneskar orkuinnviði. Þær tengja bandarískt innlent eldsneytisvandamál við úkraínskar hernaðaraðgerðir, sem víkkar frá fyrri umræðu um Mið-Austurlönd. Trumps íhugun um bann á útflutningi dísilfólak zu myndi hafa alþjóðlegar afleiðingar fyrir eldsneytismarkaði, og þessar yfirlýsingar auka ósamræmi milli Bandaríkjanna og Úkraínu á sama tíma og orku- og vopnahlésviðræður standa yfir.
Hvað gerðist
Þann 30. september 2026, frammi fyrir blaðamönnum í Hvíta húsinu, sagði Donald Trump forseti Bandaríkjanna að dísilfólakvandinn í landinu stafi af úkraínskum árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar, ekki af ástandinu í Mið-Austurlöndum. Hann sagði að rússneskar dísilframleiðandi hreinsistöðvar væru „teknar úr notkun með áhyggjuhröðum hraða" og kallaði það sem gerist á milli Rússlands og Úkraínu „stærsta vandamálið" fyrir dísilmarkaðinn. Þetta var ekki í fyrsta skiptið; þann 13. september hafði Trump kallað eftir því að Volodymyr Zelensky, forseti Úkraínu, stöðvaði árásir á rússneska orkuinnviði og tengt þær dísilskorti. Trump sagðist ekki útiloka bann á útflutningi dísilfólak zu Bandaríkjunum og sagðist ræða þann kost með orkumálaráðherra Chris Wright, sem telur að slíkt bann myndi lækka dísilverð en hæðka verð á öðrum vörum. Þann 22. september sagði Zelensky að lokuð samtöl við Trump hefðu ekki krafist einhliða stöðvunar árása, og þann 28. september sagði Trump að Zelensky hefði samþykkt úst á draga úr árásum. Árásir héldu áfram: í nóttinni 25. september voru hreinsistöðvar í Perm og Novoshakhtinsk slegnar, og 26. september var Ilysky-hreinsistöðin í Krasnodar-héraunsins landinu slegin.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínsk fjölmiðlun setur frásögnina í samhengi Kerry að Trumpia beita Úkraínu þrýstgja varðandi hernaðarstefnu hennar og einkum árásir á rússneska orkuinnviði. Fréttir leggja áherslu á fullyrðingu Trumpia um að án úkraínskra árása myndi Bandaríkjön ekki hafa dísilvandamál, en einnig á viðurkenningu hans á möguleikanum á útflutningsbanni á dísilfólak zu. Einnig er vitnað í andstöðu frá Volodymyr Omeltjenko, forstöðumanni orku- og innviðaáætlana hjá Razumkov-miðstöðinni, sem segir að stríðið gegn Íran, ekki úkraínskar árásir, hafi keyrt dísilverð upp í met $6, þó hún viðurkenni að árásir á rússneska hreinsigetu geti aukið skortinn að nokkru leyti. Fréttir draga einnig fram yfirlýsingu Zelensky frá 22. september um að lokuð samtöl hafi ekki krafist einhliða stöðvunar árása, og árásirnar 25.–26. september á hreinsistöðvar í Perm, Novoshakhtinsk og Krasnodar-héraunsins landinu sem sönnun um að árásir haldi áfram þrátt fyrir fullyrökun hans.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Ágreiningur er um hvert sé meginástúrrörga dísilkrísu í Bandaríkjanna: Trump rekur hana fyrst og fremst til úkraínskra árása á rússneskar olíuhreinsistöðvar, en bandaríski fjármálaráðherrunautur Scott Bessent, orkumálaráðherrunautur Chris Wright og Razumkov-miðstöðvarstjórninn Volodymyr Omeltjenko benda á stríð Bandaríkjanna við Íran og minnkandi alþjóðulastafl eldsneytis sem megineða samstiga ástúrrörgu, þar sem úkraínskar árásir einungis auki skortinn. Þá er ágreiningur um hvort Zelensky hafi samþykkt úst á draga úrskum árásum: Trump sagði 28. september að svo væri, en Zelensky hafði 22. september sagt að lokuð samtöl hefðu ekki krafist einhliða stöðvunar, og fréttir benda á að árásir á rússneskar hreinsistöðvar héldu áfram í gegnum 25.–26. september.
Baksvið
Samkvæmt Reuters hefur dísilverð í Bandaríkjunum hækkað um 40% á árinu í $6,53 á galloni. Rússland framlengdi bann sitt á útflutningi dísilfólak zu framleiðendum úst á október og hafði áður takmarkað útflutning á bensíni og flugfólak í kjölfar árása á innanuriens landinu innviði. Þann 13. september kallaði Trump opinberlega eftir því að Zelensky stöðvaði árásir á rússneska orkuinnviði; þann 22. september sagði Zelensky að lokuð samtöl hefðu ekki krafist einhliða stöðvunar; þann 28. september sagði Trump að Zelensky hefði samþykkt úst á draga úr árásum. Árásir héldu áfram eftir þessar yfirlýsingar. Aðrir embættismenn Trump-stjórnarinnar (Bessent, Wright) og greiningaraðilar benda á stríð Bandaríkjanna við Íran og minnkandi alþjóðulastafl eldsneytis sem ástúrrörgu. Í byrjun júlí hafði Trump lýst úkraínskum árásum á rússneskar hreinsistöðvar sem uppreisn sem gætti að endað stríðið; fyrr í sömu viku sagðist hann hafa átt „frábært" samtal við Vladimir Pútín.