Trump segir að hann hafi beðið Zelensky um að hægja á árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar

Hvers vegna þetta skiptir máli

Trump beitir þrýstingi á Zelensky opinberlega til að takmarka lykilhluta úkraínska langdrægra árásarherferðar sinnar gegn rússneskum orkuinnviðum. Hann setur úkraínsku árásirnar fram sem meginástæðu alþjóðlegrar dísilolíuverðshækkunar, sem er pólitískt viðkvæmt fyrir stjórn hans vegna verðhækkunar innanlands. Zelensky hefur hins vegar tengt hvers konar stöðvun skilyrðum um gagnkvæma rússneska stöðvun árása á úkraínska orkuinnviðan og um ábyrgðir bandamanna. Þrátt fyrir opinbera fullyrðingu Trump um samkomulag héldust árásir á rússneskar hreinsistöðvar áfram eftir New York-fundinn 22. september, sem sýnir bil milli opinberrar frásagnar Trump og raunveruleika á vettvangi.

Hvað gerðist

Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, sagðist í viðtali við Fox News og í samtali við blaðamenn að hann hefði beðið Volodymyr Zelensky um að „hægja á" úkraínskum árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar. Hann fullyrti að Zelensky hefði svarað að hann myndi „sennilega" gera það. Trump tengdi hækkandi dísilolíuverð á úkraínskum árásum á rússneskar dísilolíuhreinsistöðvar og sagði að þetta væri „ekki svo mikið Mið-Austurlandavandamál sem Rússlandsvandamál". Hann varaði við því að árásirnar gætu orðið að „útbýklingsvandamál" og benti á að Zelensky gæti „gert aðra hluti" í staðinn.

Zelensky hafði þegar 21. september sagt að Úkraína væri tilbúin að stöðva árásir á rússneskar olíuhreinsistöðvar ef Rússland stöðvaði árásir á úkraínska orkuinnviðan eriður áút út út úkraínskra orkuinnviða. Zelensky og Trump funduðust í New York 22. september á vegum allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna, og Zelensky staðfesti að eitt umræðuefnið væri orkuvopnahlé milli Rússlands og Úkraínu. Þrátt fyrir þennan fund héldust árásir á rússneskar hreinsistöðvar áfram: í nætursaknum 25. september voru tvær rússneskar hreinsistöðvar skotnar — í Perm og Novoshakhtinsk — og 26. september skutu úkraínskar varnarsveitir Ilysky-olíuhreinsistöðina í Krasnodar-fylki.

Samkvæmt Axios hafu Trump endraugt í símasími við Zelensky 20. september ítrekað beðið hann um að stöðva árásir á rússneskar hreinsistöðvar. Sá sími átti sér stað nokkrum klukkustundum eftir stórfellda úkraínska árás á olíuhreinsistöð í Moskvu. Marco Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, sagði 23. september að það að ná orkuvopnahlé milli Rússlands og Úkraínu væri erfið verkefni en Washington myndi reyna. Úkraínskir miðlar draga einnig fram fullyrðingu Zelensky um að í lokuðum viðræmdum hafi engar tilraunir verið gerðar til að þvinga Kyiv til að stöðva árásirnar, sem stangast á við frásögn Trump.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínskir miðlar nota varfærnislegt orðalag — á borð við „sögðust hafa samþykkt" og mildað sagnorð — eru þegar þeir greina frá fullyrðingu Trump um að Zelensky hafi samþykkt að hægja á árásunum. Úkraínskar fréttir draga fram gagnstöðu Zelensky við Trump, sem segir að hvers konar stöðvun árása á rússneskar hreinsistöðvar sé háð því að Rússland hætti árásum á úkraínska orkuinnviðan eriður og að bandamenn veiti ábyrgðir. Úkraínskar heimildir leggja áherslu á muninn á opinberri fullyrðingu Trump um samkomulag og staðhæfingu Zelensky um að í lokuðum viðræmdum hafi engar tilraunir verið gerðar til að þvinga Kyiv. Einnig er vitnað í greiningaraðila Forbes Úkraínu sem telja að stríð Bandaríkjanna og Írans hafi mun meiri áhrifþö á alþjóðlegt dísilolíu- og gasframboð en úkraínskar árásir á rússneskar hreinsistöðvar. Að lokum benda úkraínskar útgáfur á að árásum á rússneskar hreinsistöðvar var haldið áfram eftir New York-fundinn 22. september, og nefna tiltekin atvik í Perm, Novoshakhtinsk og Ilysky.

Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum

Eina enska heimildin — Aserbaísgir-stöðvar alþjóðastofnun — birtitil voru undir fyrirsögninni „Zelenskyy responds positively to Trump's request", og setur þannig Trump-frásögnina fram án þeirrar varfærni sem einkennir úkraínska miðla. Alþjóðleg umfjöllun beinist framan að því hvernig Trump rekur alþjóðlega dísilolíuverðshækkun til úkraínskra árása á rússneskar olíuhreinsistöðvar og að viðvörun hans um mögulegt „útbýklingsvandamál".

Hvar frásögnum ber ekki saman

Zelensky hefur staðhæft að í lokuðum viðræmdum við Trump í New York hafi engar tilraunir verið gerðar til að þvinga Kyiv til að stöðva árásir á olíuhreinsistöðvar, sem beinlínis stangast á við opinbera fullyrðingu Trump um að hann hafi beðið Zelensky um að hægja á árásunum og að Zelensky hafi samþykkt það. Greiningardeild Forbes Úkraínu metur að stríð Bandaríkjanna og Írans hafi mun meiri áhrifþö á alþjóðlegt dísilolíu- og gasframboð en úkraínskar árásir á rússneskar hreinsistöðvar, og gengur þannig gegn umhverfi Trump um að úkraínsku árásirnar séu meginástæða verðhækkunarinnar. Þriðji ágreiningurinn er lítill: eitt heimild (myndtexti í einni grein) dagsetur New York-fundinn til 22. september 2026, en allar aðrar heimildir segja 22. september án þess að tilgreina árið.

Baksvið

Þann 13. september tengdi Trump opinberlega alþjóðlegan eldsneytisskort við úkraínskar árásir á rússneskar hreinsistöðvar og kallaði. Þann 14. september fullyrti Trump að Úkraína og Rússland hefðu samþykkt að ráðast ekki hvor á orkuinnviði hins; Zelensky skýrði að Úkraína samþykkti slíkt fyrirkomulag aðeins með ábyrgðum bandamanna um að Rússland stæði við samninginn. Þann 20. september, fáum klukkustundum eftir stórfellda úkraínska árás á olíuhreinsistöð í Moskvu, átti Trump í símasími við Zelensky og ítrekaði samkvæmt Axios að beðið hann um að stöðva árásir á rússneskar hreinsistöðvar. Þann 21. september sagði Zelensky að Úkraína væri tilbúin til að stöðva árásir ef Rússland stöðvaði árásir á úkraínska orkuinnviðan eriður, og Trump sagði sama dagur að Rússland hefði misstíla ekki stjórn á eigin dísilolíuiðnaði vegna stríðsins og að stríðið „verði að stöðva". Marco Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, sagði 23. september að orkuvopnahlé væri erfiður en Washington myndi reyna.