Lee Jae-myung: Úkraína braut trúnaðarsamning um flutning norðurkóreskra stríðsfanga
Suðurkóreski forsetinn Lee Jae-myung sagði Úkraína hafa brotið trúnaðarsamning þegar hún tilkynnti opinberlega um flutning tveggja norðurkóreskra stríðsfanga til Suður-Kóreu. Yfirlýsing Lee, sem birt var á X daginn eftir að Volodymyr Zelensky hafði greint frá flutningnum í ræðu sinni á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna, var fyrsta formlega staðfesting Seúlarhliðarinnar á flutningnum. Skrifstofa forseta Úkraína neitar að nokkur slíkur samningur hafi verið til.
Helstu atriði
- Lee Jae-myung: Úkraína braut trúnaðarsamning með því að tilkynna opinberlega um flutning tveggja norðurkóreskra stríðsfanga til Suður-Kóreu
- Yfirlýsing Lee birt á X 24. september, daginn eftir að Zelensky tilkynnti flutninginn í ræðu á allsherjarþingi SÞ 23. september
- Umdeilt er hvort trúnaðarsamningur hafi verið til: Lee og ráðgjafi sendiherra Úkraína telja svo, en skrifstofa forseta Úkraína og ráðgjafi Zelensky neita
- Stríðsfangarnir tveir, 21 árs Pek og 26 árs Ri, voru handsamaðir af sérsveitum og fallhléfaum flugmönnum Úkraína í Kursk-héraði í janúar 2025
- Yfirlýsing Lee var fyrsta formlega staðfesting suðurkóreska hliðarinnar á flutningnum
Hvers vegna þetta skiptir máli
Ágreiningurinn snýst um hvort trúnaðarsamningur var milli Úkraínu og Suður-Kóreu um flutning stríðsfanganna. Lee Jae-myung taldi opinbera afhjúpun skaðlega í ljósi áhættu fyrir stríðsföngin sjálf, fjölskyldur þeirra í Norður-Kóreu, stjórnmál, þjóðaröryggi og stöðuna á Kóreuskaganum. Þetta er fyrsti opinberi ágreiningur Kyivar og Seúl um málefni norðurkóreskra stríðsfanga og hefur þegar kallað á gagnrýni stjórnarandstöðunnar í Suður-Kóreu á Lee fyrir að láta erlendan leiðtoga tilkynna flutninginn.
Hvað gerðist
Suðurkóreski forsetinn Lee Jae-myung birti 24. september yfirlýsingu á X þar sem hann sagði Úkraínu hafa brotið trúnaðarsamning með því að tilkynna opinberlega um flutning tveggja norðurkóreskra hermanna sem Úkraína hafði handsamað til Suður-Kóreu. Yfirlýsingin kom degi eftir að Volodymyr Zelensky hafði greint frá flutningnum í ræðu sinni á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna 23. september. Lee sagði að samkomulag hefði verið um að halda flutningnum leyndum vegna fjölmargra vandamála sem opinber afhjúpun gæti valdið. Lee lýsti afhjúpuninni sem 'grimmilegri og ábyrgausri' í ljósi þess hve mikið væri í húfi fyrir mannslíf og þjóðaröryggi. Skrifstofa forseta Úkraína svaraði fregnastofunni Yonhap og sagði að aðeins hefði verið birtur staðreynd málsins sjálfs, án smáatriða um ferlið, og að það hefði verið 'undarlegt' að halda allri aðgerðinni leyndri. Ráðgjafi Zelensky, Dmytro Lytvyn, sagði engan trúnaðarsamning hafa verið gerðan. Yfirlýsing Lee var fyrsta formlega staðfesting suðurkóreska hliðarinnar á flutningnum. Stríðsfangarnir, 21 árs Pek og 26 árs Ri, voru handsamaðir af sérsveitum og fallhléfaum flugmönnum Úkraína í Kursk-héraði í janúar 2025.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir miðlar draga fram þá afstöðu skrifstofu forseta Úkraínu að enginn trúnaðarsamningur hafi verið til og að aðeins hafi verið birtur sá staðreynd að flutningur átti sér stað. Ráðgjafi Zelensky, Dmytro Lytvyn, lýsir Úkraínu sem 'opnu landi' og segir að af öllu löngu ferli hafi aðeins verið birtur sá staðreynd að hermennirnir voru sendir til Lýðveldisins Kóreu. Úkraínskir miðlar leggja áherslu á ræðu Zelensky á allsherjarþinginu þar sem hann gagnrýndi Norður-Kóreu fyrir hlutdeild sína í stríðinu og sakaði Kim Jong-un um að nota hermenn sína 'sem gjaldmiðil'. Einnig er bent á að báðir stríðsfangar lýstu því skriflega yfir að þeir vildu fara til Suður-Kóreu, í samræmi við yfirlýsingu Lee.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Erlendir fjölmiðlar leggja áherslu á að ágreiningur er um trúnaðarsamninginn: Lee Jae-myung og Oksana Torop, ráðgjafi sendiherra Úkraína í Bretlandi, Valerí Zaluzjní, halda því fram að slíkur samningur hafi verið til, en skrifstofa forseta Úkraína og Dmytro Lytvyn neita því. Erlend umfjöllun beinir einnig sjónum að stjórnmálaáhrifunum innan Suður-Kóreu, þar sem stjórnarandstaðan, meðal annarra fulltrúar Þjóðarvaldaflokksins, gagnrýna Lee fyrir að láta erlendan leiðtoga tilkynna flutninginn áður en Suður-Kórea sjálf. Reuters hefur einnig fjallað um þann pólitíska þrýsting sem afhjúpunin hefur skapað fyrir stjórn Lee.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Tvö meginágreiningsefní eru í umfjölluninni. Annars vegar er það deilt hvort trúnaðarsamningur hafi verið til milli Úkraínu og Suður-Kóreu um flutning stríðsfanganna: Lee Jae-myung og Oksana Torop, ráðgjafi sendiherra Úkraína, telja svo vera, á meðan Dmytro Lytvyn, ráðgjafi Zelensky, og skrifstofa forseta Úkraína neita því. Hins vegar er ágreiningur um hvort Seúl var nægilega varaður við fyrirhugaðri afhjúpun: nafnlaus embættismaður suðurkóreska forsetaembættisins sagði við Yonhap að Seúl hefði vitað af fyrirætlun Zelensky en ekki verið upplýstur um form afhjúpunarinnar, á meðan Lee lýsti opinberri afhjúpun sem broti á samkomulagi sem ekki var gefið samþykki fyrir.
Baksvið
Stríðsfangarnir tveir, 21 árs Pek og 26 árs Ri, voru handsamaðir í Kursk-héraði í janúar 2025 af sérsveitum og fallhléfaum flugmönnum Úkraínu. Þetta var fyrsta þekkta tilvikið þar sem norðurkóreskir hermenn voru handsamaðir lifandi í stríðinu. Báðir lýstu því skriflega yfir að þeir vildu fara til Suður-Kóreu, og bárust þær fréttir í desember 2025. Samkvæmt stjórnarskrá Lýðveldisins Kóreu eru íbúar Norður-Kóreu ríkisborgarar og Seúl er skylt að taka við þeim á yfirráðasvæði sínu ef þeir kjósa svo. Í lok maí 2025 bað Suður-Kórea um að norðurkóresku stríðsfangarnir yrðu ekki teknir með í '1000 fyrir 1000' skiptilistum, og í júní 2026 sagði utanríkisráðuneyti Suður-Kóreu að landið væri reiðubúið að taka við öllum norðurkóreskum hermönnum sem Úkraína hefði handsamað ef þeir vildu, og mótmælti þvinguðum endurkomum þeirra til Rússlands eða Norður-Kóreu. Mat úkraínskra og suðurkóreskra yfirvalda bendir til þess að Norður-Kórea hafi sent um 15.000 hermenn til að styðja Rússland í stríðinu síðan 2024, einkum í Kursk-svæðinu. Zelensky sagði 8. ágúst að Rússland ætli að koma 30.000 til 50.000 norðurkóreskum hermönnum fyrir á sínu yfirráðasvæði.