Bandaríkin, Úkraína og Rússland: leiðtogar skoða möguleika á nýjum þriggja aðila viðræðum innan nokkurra vikna
Sérfulltrúar Bandaríkjastjórnar, Steve Witkoff og Jared Kushner, heimsóttu Moskvu 5. september og Kíev 6. september í þeim tilgangi að endurlða rússnesk-ukraínskar friðarviðræður. Eftir heimsóknirnar sagði utanríkisráðherra Marco Rubio að unnt væri að móta 'roadmap' eða aðgerðaáætlun til að endurraesa þriggja aðila viðræður innan nokkurra vikna. Forseti Donald Trump sagði eftir símtal við Vladimír Pútín 8. september að Pútin 'vilji gera samning' en talsmaður Kremls, Dmitry Peskov, sagði að engar áætlanir eða 'roadmap' lægju fyrir í augnablikinu, þó almennur vilji væri fyrir því að endurraesa þriggja aðila samtal.
Helstu atriði
- Witkoff og Kushner funduðu með Pútín í Moskvu 5. september og með Zelensky í Kíev 6. september – í fyrsta sinn sem bandarískir sérfulltrúar heimsóttu bæði borgir í einni og sömu ferðinni.
- Rubio sagði 8. september, í heimsókn til Kólumbíu, að unnt væri að móta aðgerðaáætlun fyrir endurreisn viðræðna innan nokkurra vikna, en bæði hlið héldu skýrum 'rauðum línum' og 'mikið verk' væri eftir.
- Trump sagði eftir símtal við Pútín 8. september að Pútin 'vilji gera samning' en að Pútin og Zelensky 'hati hvorn annan'; Kreml staðfesti að símtalið hefði staðið í tæplega klukkutíma og verið 'jákvætt'.
- Zelensky sagðist reiðubúinn að snúa aftur til þriggja aðila viðræðna og stakk upp á mögulegum fundarstöðum: ÖSE þinginu í New York, eða í UAE, Sviss eða Tyrklandi.
- Peskov sagði að engar formlegar áætlanir eða 'roadmap' lægju fyrir, en almennur stjórnmálalegur vilji væri til staðar til að endurraesa þriggja aðila viðræður, án þess að nefna tímasetningar.
- Samþykkt var í meginatriðum að Zelensky og Trump hittist persónlega síðari hluta septímandahlaðvarps.
- Evrópskir embættismenn, sem Bloomberg vitnar í, segja að Pútin hafi ekki sýnt vilja til að mýkja afstöðu sína, að hann krefjist áfram yfirráða yfir allri Donetsk-héraði, og að bandamenn Úkraínu geri ráð fyrir að stríðið standi fram á næsta ár.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Um er að ræða fyrstu bandarísku sendinefndarferðina þar sem fulltrúar fóru bæði til Moskvu og Kíev í sömu ferðinni, sem gefur til kynna endurunninn bandarískan þrýsting á að ljúka stríðinu. Yfirlýsing Rubios um mögulega 'roadmap' innan nokkurra vikna opnar á fyrsta formlega viðriðnagrunnverk síðan viðræður stöðvuðust, en er í mótsögn við afstöðu Kremls sem segir engar áætlanir fyrirliggjandi. Lýsing Trumps á því að Pútin 'vilji gera samning' sýnir hugsanlega diplómatískt framgang en stangast á við evrópska mat á því að Pútin hafi ekki sýnt neina vilja til afstöðumýkingar og krefjist áfram yfirrakstaða yfir allri Donetsk-héruði. Úkraína og evrópskir samstarfsaðilar hafa þegar samþykkt að undirbúa skilyrði fyrir frekari viðræður, sem víkkar sniðið umfram upprunalega tvíhliða farveg, og breska heimildir um vetrarárásir á orkuinnviði Úkraínu setja diplómatíska átakið í samhengi við versnandi hernaðarlegt útslit.
Hvað gerðist
Bandarískir sérfulltrúar Donald Trumps, Steve Witkoff og Jared Kushner, ferðuðust til Moskvu 5. september og funduðu með Vladimír Pútín, síðan til Kíev 6. september í fyrsta skipti þar sem þeirra heimsókn til Úkraínu varð – þar sem þeir áttu þrjár umferðir viðræðna við forseta Volodymyr Zelensky. Í Kíev hittu þeir einnig þjóðaröryggisráðgjafa Frakklands, Þýskalands og Bretlands (E3-hópurinn). Eftir heimkomuna átti Trump símtal við Pútín 8. september sem Kreml staðfesti að hefði staðið í tæplega klukkutíma og verið 'jákvætt'; Hvíta húsið gaf ekki út eigin samantekt. Sama dag, í heimsókn til Kólumbíu, sagði utanríksráðherra Marco Rubio að unnt væri að móta 'roadmap' eða aðgerðaáætlun til að endurraesa rússnesk-ukraínskar viðræður innan nokkurra vikna og að viðræðurnar í Moskvu og Kíev hefðu verið 'marktækar' með nýjum hugmyndum og almennri opnun, en 'verulegum hindrunum' og 'miklu verki' væri þó eftir. Trump lýsti Pútín sem þeim sem 'vilji gera samning', en sagði að bæði Pútin og Zelensky væru 'þreyttir á að berjast' og 'hati hvorn annan'. Zelensky sagðist reiðubúinn að snúa aftur til þriggja aðila viðræðna, benti á ÖSE þingið í New York eða UAE, Sviss eða Tyrkland sem mögulega fundarstaði, og lagði áherslu á að Úkraína hygði nota september og október til að endurraesa diplómatískt ferlið. Samþykkt var í meginatriðum að Zelensky og Trump hittist persónlega síðari hluta september. Kreml-talsmaður Dmitry Peskov sagði hins vegar 9. september að engar formlegar áætlanir eða 'roadmap' lægju fyrir, þó almennur stjórnmálalegur vilji væri fyrir því að endurraesa þriggja aðila viðræður. Á símtalinu Trumps og Pútín voru einnig ræddar fangaskipti milli Rússlands og Úkraínu, svo og milli Rússlands og Bandaríkjanna.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir fjölmiðlar leggja áherslu á yfirlýsingu Rubios um mögulega 'roadmap' og ramma Zelensky heimsóknina sem tækifrit til að 'aflétta' diplómatískt ferlið, þar sempa ber fram að bandarísku sendimennirnir hafi lagt fram 'nokkrar' nýjar hugmyndir, sumar 'sannarlega mjög góðar og verðugar', þótt smáatriðum yrði haldið leyndum. Úkraínskir miðlar draga fram reiðubúleika Zelensky til að snúa aftur til þriggja aðila sniðs og mögulega fundarstaði (ÖSE þingið í New York, UAE, Sviss eða Tyrkland) fyrir næsta fund. Fjallað er sérstaklega um þátttöku E3-hópsins (Frakklands, Þýskalands og Bretlands) í viðræðunum í Kíev og túlkað sem árangur evrópsks þrýstings á Washington, ekki bandarískt frumkvæði – Pekka Toveri, finnskur þingmaður og fyrrverandi majorsstóri, nefndi forseta Finnlands Alexander Stubb sem einn þeirra sem þrýstu á Trump. Úkraínskir miðlar leggja á skilaboð Zelensky að 'Rússar séu tilbúnir í viðræður' og færa fram viðvörun sendiherra Úkraínu, Serhiy Korsunsky, um að afstaða Rússlands þýði í raun að Úkraínu skuli eytt sem þjóð. Einnig er lögð áhersla á að fyrri ferðir Witkoffs til Moskvu standi í skörðum við þá staðreynd að þetta á Washington stöku heimsókn til Kíev, og að Rússar hafi mótmælt heimsókn sendiherra Trumps í Sankti Soffíu-kirkjunni í Kíev sem vitnisburði um viðkvæmni Moskvu.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Alþjóðleg umfjöllun, einkum í frönsku Le Monde og í erlendum heimildum sem vitnað er í í úkraínskum miðlum, beinir sjónum að afneitun Kremls á að nokkur 'roadmap' liggi fyrir, sem dregur fram bilið milli bjartsýni Bandaríkjastjórnar og rússneskneskrar orðaforingja. Evrópskir embættismenn, sem Bloomberg vitnar í, eru gagnrýnir og segja að Witkoff og Kushner hafi ekki náð marktækum árangri í Moskvu og Kíev, að Pútin hafi ekki sýnt neina merki um að mýkja afstöðu sína og krefjist áfram yfirráða yfir allri Donetsk-héruði sem hluta af hugsanlegri vopnahléssamningi, og að bandamenn Úkraínu geri í raun ráð fyrir að stríðið standi fram á næsta ár og að fullkomið endurreisn alvarlegra viðræðna sé ólíkleg fyrir 2027. Umfjöllun um símtal Trumps og Pútín 8. september undirstrikar að Kreml (Yúrí Usjákov) lýsti því sem 'jákvætt' en að Hvíta húsið gaf ekki út eigin samantekt, sem kallar á spurningar um hvað raunverulega var sagt. ISW (Institute for the Study of War) greindi frá því að Pútin hefði líklega notað símtalið til að þrýsta á sína eigin, ranga, mynd af stöðunni á vígvellinum, og bandarískir og evrópskir alþýðuleyndarmenn efuðust um einlúðði Pútín til að ljúka stríðinu. Yfirlýsing Trumps um að Pútin og Zelensky 'hati hvorn annan' er sett fram sem höfuðlína bandarískrar stjórnar, með orðum Rubios um að hann sé 'hvorki erlent bjartsýnn né svartsýnn' við hliðina.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir greinir á í nokkrum kjarnaatriðum. Annars vegar segja Trump og Zelensky að Pútin 'vilji gera samning' og að 'Rússar séu tilbúnir í viðræður', og Peskov staðfestir almennan stjórnmálalegan vilja til að endurraesa þriggja aðila viðræður; hins vegar segja evrópskir embættismenn, sem Bloomberg vitnar í, að Pútin hafi ekki sýnt neina vilja mýkingar og krefjist áfram yfirráða yfir allri Donetsk-héruði. Hvað varðar árangur ferðar Witkoffs og Kushners, lýsa Rubio og Zelensky viðræðunum sem 'marktækum' með nýjum hugmyndum og almennri opnun, en evrópskir embættismenn, sem Bloomberg vitnar í, og heimildarmaður úr skrifstofu forseta rúzina, sem Radio NV vitnar í, segja að enginn marktækur árangur hafi náðst og að ekki hafi verið búist við neinu stórkostlegu. Rubio sagði að 'roadmap' eða aðgerðaáætlun gæti orðiði til innan nokkurra vikna, en Peskov sagði að engar áætlanir eða 'roadmap' lægju fyrir – þó hann viðurkenndi almenna stjórnmálalega vilja. Rubio og Zelensky benda á vikur á meðan Trump talar um að hann og Pútin séu 'þreyttir á að berjast', en evrópskir embættismenn, sem Bloomberg vitnar í, telja að alvarlegar viðræður verði ekki endurræstar fyrir en árið 2027 og muni ekki færa verulega nær friðarsamningi jafnvel eftir þingkosningar í rússnesku ríkisþingi (Dúmanum). Loks segja FT-heimildir, sem Kyiv Independent vitnar í, að CIA-stjóri John Ratcliffe sé að undirbúa auknu hlutverki í viðræðunum, en Trump-stjórnin hefur neitað þeirri frétt.
Baksvið
Heimsókn Witkoffs og Kushners til Kíev var sú fyrsta til Úkraínu þrátt fyrir að Witkoff hafði áður hitt Pútín í Moskvu oftar en einu sinni. Trump hafði áður tengt skilyrði fyrir tvíhliða fundi sínum með Pútín við það að fyrir lægi friðarsamningur. CIA-stjóri John Ratcliffe hitti rússneska leyniþjónustumenn í Moskvu í ágúst til að þrýsta á að innrásinni yrði hætt, samkvæmt heimildum. Tilkynnt landfræðileg krafa Rússlands – yfirráð yfir allri Donetsk-héruði sem hluta af hvers kyns vopnahléi – hefur ekki verið felld niður opinberlega. Þjóðaröryggisráðgjafar Frakklands, Þýskalands og Bretlands (E3-hópurinn) sátu viðræðurnar í Kíev; finnskur þingmaður Pekka Toveri sagði að þátttaka þeirra væri afleiðing evrópsks þrýstings á Washington, ekki sjálfstæð bandarísk aðgerð. Símtal Pútín við Trump 8. september stóð samkvæmt heimildum Kreml (Yúrí Usjákov) í tæplega klukkutíma; Hvíta húsið gaf ekki út samantekt. Á meðal efna á dagskrá símtalsins, samkvæmt Peskov, voru fangaskipti milli Rússlands og Úkraínu, svo og milli Rússlands og Bandaríkjanna.