Úkraína, Bandaríkin og Rússland undirbúa þriggja aðila viðræður á ný – mögulegir fundarstaðir UAE, Sviss eða Tyrkland
Bandarískir sérfulltrúar Steve Witkoff og Jared Kushner heimsóttu Moskvu 5. september og Kænugarð 6. september til að ræða um endalok Rússlands–Úkraínu stríðsins. Forseti Volodymyr Zelensky sagði að næstu þriggja aðila viðræður Úkraínu, Bandaríkjanna og Rússlands gætu farið fram í UAE, Sviss, Tyrklandi eða öðru landi, og að ef allir aðilar samþykki geti fundurinn orðið þegar í september. Zelensky nefnir orkumál, kornútflutning og mannúðarmál – einkum fangaskipti – sem möguleg dagskráratriði.
Helstu atriði
- Bandarísku sérfulltrúarnir Steve Witkoff og Jared Kushner heimsóttu Moskvu 5. september og Kænugarð 6. september í fyrsta sinn vegna viðræðna um að enda stríðið.
- Witkoff sagði eftir heimferðina að „verulegur árangur“ hefði náðst, þ.á.m. um áætlun fyrir frekari þriggja aðila viðræður.
- Zelensky sagði að næsti þriggja aðila fundur gæti verið haldinn í UAE, Sviss, Tyrklandi eða öðru landi og að markmiðið sé að halda hann í haust, mögulega í september.
- Á dagskrá fundarins yrðu orkumál, kornútflutningur og mannúðarmál – einkum fangaskipti – að sögn Zelensky.
- Zelensky sagðist ætla að hitta Donald Trump í september og sagði Úkraínu tilbúna til málamiðlunar um orkumál, sem hann lýsti sem „sársaukafullu“ fyrir fleiri ríki en Úkraínu.
- Talsmaður útkomumála ráðuneytisins, Heorhiy Tykhyi, sagði Úkraínu tilbúna að snúa aftur til þriggja aðila sniðs og telja leiðtogafund vera skilvirkasta formið, en vildi ekki gera nýjar hugmynlir Bandaríkjanna opinberar.
- Utanríkisráðherra Bandaríkjanna, Marco Rubio, sagði 8. september að unnt væri að móta áætlun um að hefja viðræður á ný innan nokkurra vikna, en varaði við að „verulegir hindranir“ væru enn fyrir hendi.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Bendir til mögulegrar endurreisnar æðstigsstigs diplómatíu til að enda Rússlands–Úkraínu stríðið eftir mánaðarstöðvun eftir að þriggja aðila viðræður stöðvuðust í kjölfar bandarísk-ísraelska aðgerðarinnar gegn Íran í febrúar. Bandarískir sérfulltrúar heimsóttu bæði Moskvu og Kænugarð innan tveggja daga, sem sýnir virka miðlun Bandaríkjanna. Dagskrárlitlir atriði – orka, korn, fangaskipti – taka á hversdagslegum stríðstengdum málum, ekki aðeins pólitískri lausn, og möguleg takmörkuð „orkuvíðvörun“ fyrir veturinn gæti haft áhrif á almenna innviði og mannúðaraðstæður.
Hvað gerðist
Bandarísku sérfulltrúarnir Steve Witkoff og Jared Kushner fóru í Moskvu 5. september og funduðu með forseta Rússlands, Vladimir Pútín, í yfir þrjár klukkustundir. Næsta dag, 6. september, heimsóttu þeir Kænugarð í fyrsta sinn til að taka þátt í viðræðum um að enda stríðið. Witkoff sagði eftir heimkomuna að „verulegur árangur“ hefði náðst, þ.á.m. um áætlun fyrir frekari þriggja aðila viðræður. Forseti Volodymyr Zelensky sagði að Úkraína hefði fengið boð frá ýmsum ríkjum um að halda næsta þriggja aðila fund og að hann gæti farið fram í UAE, Sviss, Tyrklandi eða öðru landi. Hann nefndi orkumál, kornútflutning og mannúðarmál – einkum fangaskipti – sem möguleg dagskráratriði og sagði að Úkraína vildi halda fundinn í haust, mögulega í september ef allir aðilar samþykki. Zelensky tilkynnti einnig áform um fund með Donald Trump í september. Utanríkisráðherra Bandaríkjanna, Marco Rubio, sagði 8. september að unnt væri að móta áætlun innan næstu vikna en varaði við að „verulegir hindranir“ væru enn fyrir hendi. Talsmaður útkomumála ráðuneytisins, Heorhiy Tykhyi, sagði Úkraínu tilbúna að snúa aftur til þriggja aðila sniðs og vildi leiðtogafund. Á meðan heimsóknunum stóð komust Úkraína og Rússland að samkomulagi um að ráðast ekki á höfuðborgir hvors annars fyrr en 7. september.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkrainskir miðlar leggja áherslu á yfirlýsingar Zelensky og tilkynningar útkomumála ráðuneytisins. Fjallað er ítarlega um mögulega fundarstaði (UAE, Sviss, Tyrkland), dagskráratriði og skýrt er tekið fram að Úkraína sé „tilbúin til málamiðlunar“ um orkumál og að Kænugarð sé „algerlega á móti“ hvers kyns landsvæðaframsali. Talsmaður ráðuneytisins, Heorhiy Tykhyi, lagði áherslu á að „diplómatí þarf rými“ og að raunveruleikinn á vígvellinum og í lofti yfir Rússlandi og Úkraínu hafi breyst frá því 28 punkta bandaríska áætlunin var rædd, og að þessi uppfærða sýn sé einnig til staðar hjá Bandaríkjamönnum. Einnig er vísað til heimildarmanns hjá RBC-Úkraína um mögulega „orkuvíðvörun“ fyrir veturinn og að bandarísku fulltrúarnir hafi sannfært Pútín um að Úkraína hafi ekki „brostið undan“ fyrri vetrarárásum.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Enskt og alþjóðlegt efni leggur áherslu á bandaríska diplómatíska hlutverk – heimsóknir Witkoff og Kushner og yfirlýsingar Rubio – fremur en innanlandsskylaboð Úkraínu. Aserbaísjan-skýrslufyrirtækið APA nefnir að Sviss hafi lýst sig tilbúið til að halda nýjan viðræðufund og að Rússland voni til að þriggja aðila viðræður hefjist á ný, sem rammar söguna sem alþjóðlegan diplómatískan ferli. Vísað er til heimildarmanns í stjórn Frakklandsforseta Emmanuel Macron um að Moskvu kunni að sýna „nýtt viðræðuvilja“ eftir rússnesku þjóðþingiskosningar. Greiningarhópur, þ.á.m. fyrrverandi sendiherra Bandaríkjanna í Úkraínu, John Herbst, er fenginn til að segja að Pútín eigi „við pólitískt vandamál að stríða í vetur“ – rammi sem ekki finnst í úkrainskri umfjöllun. Einnig er lögð áhersla á að fyrri umferðir hafi stöðvast yfir landsvæðamálum í Donetsk-héraði, sem talið er miðlæg óleystur hnútur.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki sammála um hvort um veruleg diplómatísk framför sé að ræða. Witkoff lýsti „verulegum árangri“ varðandi áætlun fyrir frekari þriggja aðila viðræður, en Kreml kallaði fundinn „mjög mikilvægan“ og „nytsamlegan“ án þess að tilkynna um neitt efnislegt átak. Rubio lýsti viðræðunum „efnislegar“ og sagði að nýjar hugmyndir hefðu komið fram og að einhver „almennur opinn“ væri fyrir tillögum, en varaði við að „verulegar hindranir“ væru enn fyrir hendi og sagðist ekki sjá mikinn framgang í vilja hvoru tveggja til málamiðlunar. Heimildir eru einnig ósammála um hvort möguleg takmörkuð „orkuvíðvörun“ fyrir veturinn sé raunhæf möguleiki eða ágiskanir: heimildarmaður hjá RBC-Úkraína lýsti henni sem mögulegri, á meðan Rubio varaði við að enn sæist ekki mikill framgangur í vilja beggja til málamiðlunar. Að lok eru skiptar skoðanir um hvort Rússland sé raunverulega tilbúið í viðræður: Zelensky sagðist hafa fengið skilaboð um að „Rússar séu tilbúnir í viðræður“ en aðrar heimildir sögðu að Rússland „voni“ að viðræður hefjist á ný, án þess að staðfesta vilja á tilteknum skilyrðum.
Baksvið
Þriggja aðila viðræður Úkraínu, Bandaríkjanna og Rússlands stöðvuðust í kjölfar bandarísk-ísraelsku aðgerðarinnar gegn Íran í febrúar. Rússland krefst þess að úkraínskir hermenn verði dregnir til baka frá öllu Donetsk-héraði; Kænugarð er algerlega á móti hvers kyns landsvæðaframsali eða hernaðarlegu tilbaka. Bandaríkin hafa stungið upp á að stofnaður verði frjáls efnahagssvæði í Donetsk-héraði, en skipulag og öryggisábyrgðir eru óljósar. Trump gerði það að forgangsverkefni að enda Rússlands–Úkraínu stríðið þegar hann tók við embætti í janúar 2025, en samningur hefur ekki náðst. Rússnesku þjóðþingiskosningarnar eru áætlaðar 18.–20. september, og heimildamenn tengja mögulegar breytingar á afstöðu Moskvu við þær.