Trump aflétir viðurlátum gegn Rússlandi – olíuverð lækkar og orkusamkomulag kynnt
Bandaríski forsetinn Donald Trump undirritaði framkvæmdarúrskurð sem afléttaði lykilviðurlátum og tollum gegn Rússlandi og felldi úr gildi auknar refsiaðgerðir samkvæmt Graham-lögunum. Olíuverð lækkaði um leið: Brent-framtíðarsamningar féllu um 1,80% í 107,88 dali á tunnu og WTI um 1,14% í 100,25 dali. Trump tilkynnti jafnframt orkusamkomulag milli Úkraínu og Rússlands sem nær til árása á olíuhreinsistöðvar, en stjórn hans hefur hótað að stöðva vopnasendingar til Úkraínu nema Kænugarður stöðvi árásir á rússneskar orkustöðvar.
Helstu atriði
- 19. október: Brent lækkaði um 1,98 dollara (1,80%) í 107,88 dali á tunnu; WTI lækkaði um 1,16 dollara (1,14%) í 100,25 dali.
- Trump undirritaði framkvæmdarúrskurð sem afléttaði viðurlátum og tollum samkvæmt Graham-lögunum, sem hann hafði sjálfur skrifað undir mánuði fyrr.
- 16. október: Trump felldi úr gildi auknar refsiaðgerðir úr frumvarpi Lindsey Graham sem áttu að taka gildi fljótlega.
- Trump tilkynnti orkusamkomulag milli Úkraínu og Rússlands sem takmarkast við árásir á olíuhreinsistöðvar.
- Sjö öldungadeildarþingmenn úr báðum flokkum sögðu ákvörðunina brjóta gegn bandarískum lögum og kröfðust afturköllunar.
- Zelensky sagði umfang innflutningsins 300.000–500.000 tonn á mánuði og spurði hvers vegna Bandaríkin skrifuðu ekki undir samning um dísel frá Úkraínu.
- Stjórn Trumps hefur hótað að stöðva vopnakaup og njósnarskiptingar fyrir Úkraínu nema árásum á rússneskar orkustöðvar verði hætt.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Snúningurinn á Graham-lögunum og afléttning viðurláta á rússnesku díeslu markar umtalsverða stefnubreytingu í bandarískri stefnu gagnvart Rússlandi á stríðstímum. Olíumarkaðir svöruðu samstundis og orkusamkomulagið um árásir á olíuhreinsistöðvar opnar nýjan, þröngan varnarslóða ofan á áframhaldandi vígaárás. Stjórn Trumps tengir hins vegar skilyrði um að Kænugarður hætti árásum á rússneskar orkustöðvar við hótun um að stöðva vopnakaup og njósnarskiptingu – sem gerir Úkraínu að taka á sig pólitískt afarkostafár.
Hvað gerðist
Bandaríski forsetinn Donald Trump undirritaði framkvæmdarúrskurð sem afléttaði lykilviðurlátum og tollum á rússneska orku, og 16. október felldi hann úr gildi auknar refsiaðgerðir sem lögfest hafði verið í Graham-lögunum og áttu að taka gildi innan skamms. Olíuverð lækkaði þegar í stað: Brent-framtíðarsamningar féllu um 1,80% í 107,88 dali á tunnu og WTI um 1,14% í 100,25 dali skömmu fyrir kl. 04:27 að íslenskum tíma. Trump tilkynnti jafnframt að orkusamkomulag milli Úkraínu og Rússlands tæki gildi "frá þessu augnabliki" og takmarkaðist við árásir á olíuhreinsistöðvar. Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelensky, sagði að Úkraína fagnaði samkomulaginu en að Rússland héldi áfram árásum á úkraínsk orkuinnviði, og gagnrýndi á sama tíma að afléttning viðurlátanna næmi aðeins 300.000–500.000 tonnum á mánuði – brot af 120 milljóna tonna heimsnotkun – og spurði hvers vegna Bandaríkin skrifuðu ekki undir samning um díesluflutning frá Úkraínu í staðinn. Sjö bandarískir öldungadeildarþingmenn úr báðum flokkum sögðu ákvörðunina brjóta gegn bandarískum lögum og kröfðust afturköllunar, en orkumálastjóri Bandaríkjanna, Chris Wright, varpaði fram þeirri túlkun að losun viðurlátanna myndi auka þrýsting á Moskvu með því að hvetja Rússland til að draga úr átökum til að geta selt díeslu og forðast árásir á eigin orkuinnviði.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir greinir á um hvort afléttning viðurlátanna auki eða minnki þrýsting á Kremlverjið. Chris Wright, orkumálastjóri Bandaríkjanna, heldur því fram að ráðstöfunin hvetji Rússland til að draga úr átökum til að geta selt díeslu og vernda eigin orkuinnviði; Zelensky og aðrir gagnrýnendur telja hins vegar að hún styrki Putin með því að beina meira fjármagni í rússneska stríðsvél. Að auki eru skiptar skoðanir um hvort ákvörðunin stýrist af markaðslegum eða stjórnmálalegum ástæðum: greinandi hjá Phillip Nova lýsti henni sem örvæntingarfullri tilraun til að hemja olíuverð fyrir milliliðakosningar, á meðan orkumálastjóri Bandaríkjanna rammi sömu ákvörðun sem tæki til að þrýsta á Moskvu fremur en markaðsráðstöfun.
Baksvið
Bandaríkjaþing bannaði innflutning á rússneskum orkuauðlindum árið 2022 til að koma í veg fyrir að bandarískir fjármunir fjármögnuðu stríð Rússlands gegn Úkraínu. Trump hafði skrifað undir Graham-lögin sjálfur mánuði fyrr undir þrýstingi löggjafa sem vildu auka þrýsting á Moskvu. Brent-framtíðarsamningar höfðu lokast síðasta föstudag á hæsta gildi síðan 19. maí áður en tilkynningin dró þá niður. Greinendur töldu fyrri verðhækkanir stafa af írönskum árásum á olíumannvirki í Persaflóaríkjum og áframhaldandi árásum á olíutanka í Hormuz-sundi. Úkraína á aðeins eina olíuhreinsistöð, sem ekki starfar á fullum afköstum og hefur oft verið skotmark rússneskra árása, á meðan Rússland rekur víðtækt net olíuhreinsistöðva.