Pútín lagði til þriggja leiðtogafundar Trumps og Xi um stríðið í Úkraínu
Vladímír Pútín, forseti Rússlands, lagði til þriggja leiðtogafund með Donald Trump Bandaríkjaforseta og Xi Jinping Kínaforseta til að ræða lok stríðsins í Úkraínu á þeim grundvelli sem Rússland vill. Kreml staðfesti að umræðan standi yfir en benti á að hvorkugang sé ljóst hvort eða hvenær fundur verði. Tillagan var sett fram í símtali Pútíns og Trumps 9. október, en á sama símtali var einnig samið um að Bandaríkin myndu kaupa rússneskt dísilolíu og stuðla að sölu þess á heimsmarkaði.
Helstu atriði
- Pútín lagði til þriggja leiðtogafundar með Trump og Xi í símtali þeirra 9. október, samkvæmt Wall Street Journal.
- Kreml lagði til að fundurinn færi fram á kantuum APEC-leiðtogafundarins í Shenzhen 18.–19. nóvember.
- Talsmaður Kreml, Dmitry Peskov, staðfesti í samtali við Wall Street Journal 18. október að umræðan standi yfir en sagði fundinn og dagskrá hans enn óljós.
- Ónefndur hátt settur embættismaður Bandaríkjanna leysslu að Trump hafi ekki samþykktið.
- Kínverskir embættismenn sögðust ekki mundi mótmæla þátttöku Trumps samkvæmt heimildum WSJ.
- Á sama símtali 9. október varðað petta samkomulag um kaup Bandaríkjanna á rússnesku dísilolíu.
- Wall Street Journal lýsir fyrirhuguðum fundi án þátttöku Volodymyrs Zelenskyyíka forseti Úkraínu sem stórslysi sem myndi valda ótta í evrópskum höfuðborgum.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Þriggja leiðtogafundur Rússlands, Bandaríkjanna og Kína án þátttöku Úkraínu myndi vera óþekkt í diplómatísku tilliti og gæti endurskipulagt alþegnaldersvörun við stríðinu. Tillagan setur stríðið fram sem mál sem beri að leysa á milli stærbýrðar, án aðkomu Úkraínu eða evrópskra bandamanna. Að hugmyndin kom fram á sama símtali og samkomulag um kaup Bandaríkjanna á rússnesku dísilolíu bendir til víðtækari nálgunar Washington og Moskvu sem snertir bæði refsiaðeum og orkustefnu. Kínversk viðbrögð — að Kína myndi ekki mótmæla þátttöku Trumps — markar vilja Peking til að taka á sig sýnilegara hlutverk í alþegnadiplómatíu.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir miðlar leggja áherslu á að Pútín sé sá sem lagði til fundinn og lýsa hannsólyti Kreml oft sem „tilgátukenndum“ þegar vitnað er í Peskov. Úkraínsk umfjöllun tengillir tillöguna við nýlegri nálgun Washington og Moskvu, þar á meðal dísilolíusamninginn frá 9. október, og stillir leiðja því saman við fyrrum lýstingu Zelenskyy á vilja til þriggja leiðtogaviðræðna. Eitt úkraínskt miðill notar orðið „óraunsæjar metnaður“ og dregur fram efasemdir um vinnsluna. Úkraínskir miðlar beina einnig athyglinni að því að Zelenskyy sé útilokaður frá fyrirhuguðum fundi og að það valdi ótta í evrópskum höfuðborgum.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Eina erlenda heimildin — Al Jazeera á arabísku — fjallar um tillöguna á einfaldan hátt sem Pútín sem leggur til þriggja leiðtogafundar til að ræða strílok, án þeirrar ukraínsku víddar sem úkraínskir miðlar beina sjónum að. Erlend umfjöllun dregur ekki sérstaklega fram lýsta viðræðuvilja Zelenskyy né átök Trumps og viða ins um Patriot-flugeldasendingar.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Peskov lýsti möguleikanum á Pútín–Trump–Xi-fundi sem „tilgátukenndum“ án sagðum viðræðna um dagskrá, en umfjöllun Wall Street Journal lagði áherslu á að um væri að ræða efnislega tillöggu Pútín úr símtalinu 9. október, þar sem Kreml lagði fram APEC-staðinn og leitaði til Peking.
Baksvið
Tillagan var sett fram af Pútín í símtali við Trump 9. október, samkvæmt Wall Street Journal sem vitnar í fyrrum rússneskan leyniþjónustumann. Á sama símtali samvekjdi Bandaríkin og Rússland um að Bandaríkin kaupa rússneskt dísilolíu og stuðla að sölu þess á heimsmarkaði; Trump sagðist ekki vilja „vana púsja öndgaþú fríð útsýr ívið útsýr útsýr". Peskov, talsmaður Kreml, staðfesti umræðuna í viðtali 18. október en lagði áherslu á að hvorkugang væri ljóst um fundinn eð í áætlun hans. Ónefndur hátt settur embættismaður Bandaríkjanna leysslu að Trump hafi ekki samþykktið en gæti sjógv samþykkt vegna löngunar sinnar til að efna kosningaloforð um strílok. Rússneskir embættismenn fluttu hugmyndina til Peking í gegnum stjórnmálaslóð og kínverska hliðin gaf til kynna að hún myndiðlega ekki mótmæla ef Trump tæki þátt. Hvíta húsið afþakkaði að svara og sendiráð Kína í Washington svaraði égli beiðni um ummæli. Fyrrum leyniþjónustumaður lýsti Pútín sem „örugri en ómur aftur Yalta-líkan fundi sem skiptið dubba heiminum í áhrifasvið". Sérfræðingar sögðu að þriggja leiðtogasamræður á kínversku yfirráðasvæði myndið vera markvert skref fyrir Xi í viðleitni hans til að styrkja Kína sem áhrifamikinn diplómatískan millilið. Í byrjun september sagði Yuri Ushakov, aðstoðarmaður Pútín, að leiðtogar Bandaríkjanna, Rússlands og Kína gætu hist á APEC-leiðtogafundinum 18.–19. nóvember í Shenzhen. Trump-stjórn-inn bauð Pútín á G20-leiðtogafundinn sem áætlaður er 14.–15. desember 2026 í Miami. Kreml pravda áformaði að Rússland tæki þátt í G20 en sagði að ekki lægi fyrir ákvörðun um persónulega þátttöku Pútín. Marco Rubio, utanríkt fylking Bandaríkjanna, sagði að G20-fundurinn gæti verið tækifæri fyrir Pútín til að eiga viðræður við Trump og aðra heimsleiðtoga. Pútín hefur ekki mætt persónulega á G20-fundi síðan 2019; frá því að Rússland hóf fullt innrás í Úkraínu 2022 hefur rússneska sendinefndin verið stýrt af meðal annars Sergeiavhnýrn utríkisráðherra. Zelenskyy hefur lýst vilja til að hitta Pútín í G20-sniði í Miami og ítrekað þann vilja eftir fund með Trump á kantuum allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna í New York 22. september. Þann 23. september sagði Peskov að Pútín væri sagður reiðubúinn að hitta bæði Trump og Zelenskyy en að á kvæðum ónenskjöldum „fyrrverandi skilyrðum" frá Rússlandi. Trump hefur sakað Zelenskyy um að vilja ekki endalok stríðsins; Zelenskyy hefur sakað Trump um að reyna að þrýsta Úkraínu til uppgjafar gagnvart Rússlandi og um að seinka sendingum Patriot-flugeldakerfa.