Sambandsríkin vilja fá fryst rússnesk eign yfir til sín — Evrópa hafnaði tillögunni
Bandaríkin lögðu til að hluta af frystum rússneskum ríkiseignum yrði aflæst og fluttur í fjárhagslegt form undir stjórn Washington, í þeim tilgangi að endurvekja friðarviðræður. Evrópskir fulltrúar sem sóttu fundinn í Mami síðastliðna viku höfnuðu tillögunni, sem kom óvænt fyrir evrópskar höfuðborgir og Kyiv.
Helstu atriði
- Bandaríkin lögðu Evrópu til að aflæsa hluta af frystum rússneskum ríkiseignum og færa þær í fjárhagsform undir stjórn Washington.
- Markmið tillögunnar er að endurvekja friðarviðræður, að sögn bandarískra embættismanna.
- Tillagan var kynnt á fundum í Mami síðastliðna viku af sendiherra Bandaríkjanna Steve Witkoff og tengdasonur Donalds Trump, Jared Kushner.
- Á fundinum sátu fulltrúar Úkraínu, Frakklands, Þýskalands, Bretlands, ESB og NATO.
- Evrópskir fulltrúar höfnuðu tillögunni; einn heimildarmaður sagði að þeim hafi verið tjáð að afhending yfirráða til Moskvu „mundi einfaldlega ekki gerast".
- Árið 2022 frystu vestræn ríki rússneskar ríkiseignir fyrir um 260 milljörðum evra, mest í ESB.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Bandaríska tillagan markar nýja og umdeilda nálgun í þeim tilgangi að þrýsta á Moskvu til að ljúka stríðinu með því að ná stjórn á frystum rússneskum eignum. Evrópska höfnunin sýnir átök vinum á milli á Atlantshafi á sama tíma og leitað er friðarviðræðna. Þar sem meiri hluti eignanna er varðveittur innan ESB krefst hver breyting samstöðu allra 27 aðildarríkja, sem er talin ólíkleg. Kyiv tekur nú þegar við 45 milljarða evra láni frá G7-ríkjum sem tryggt er með tekjum af þessum eignum, svo endurúthlutun getur haft áhrif á fyrirliggjandi fjármögnunarleiðir fyrir Úkraínu. Moskvu hefur opinberlega heitið því að endurheimta eignirnar með lagalegum og öðrum aðferðum.
Hvað gerðist
Bandaríkin lögðu Evrópuríkjum til að hluta af frystum rússneskum ríkiseignum yrði aflæst og þær fluttar yfir í nýtt fjárhagslegt form undir stjórn Washington, í þeim tilgangi að endurvekja friðarviðræður. Tillagan var kynnt á fundum í Mami síðastliðna viku af sérstökum sendiherra Bandaríkjastjórnar, Steve Witkoff, og tengdasyni Donald Trump, Jared Kushner, fyrir fulltrúum Úkraínu, Frakklands, Þýskalands, Bretlands, ESB og NATO. Evrópskir fulltrúar höfnuðu tillögunni og sögðust ekki vilja afsala stjórn eignanna eða skila þeim til Moskvu. Bandarískir embættismenn sögðu að Washington hafi einnig beðið Kyiv um að leggja fram tillögu um hvernig fjármunum úr hvaða uppruna sem væri yrði varið og að vinna með Alþjóðabankanum að spillingarvörnum og ábyrgðarumbótum. Framkvæmdir á því hvernig aflæsa skuli eignunum og hvert þeim skuli ráðstafað eru enn til umræðu, að sögn bandarískra embættismanna, sem hluta af víðtækari friðarsamkomulagi. Talsmaður Kremlarvars, Dmítrí Peskov, sagði á miðvikudag að Moskvu myndi gera allt sitt til að endurheimta eignir sínar, meðal annars með lagalegum aðgerðum og málsóknum.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínsk umfjöllun lýsir bandarísku tillögunni sem bandarrísku frumkvæði sem kom á óvart fyrir Kyiv og evrópskar höfuðborgir. Þar er lögð áhersla á að evrópskir þátttakendur hafi hafnað því að stjórn eignanna yrði afhent Washington eða eignunum skilað til Moskvu. Einnig er dregið fram að Moskvu hefur lýst yfir vilja sínum til að endurheimta eignirnar með lagalegum aðgerðum og málsóknum, og því birtast kröfur Moskvu og bandaríska tillagan sem samkeppnislegt tilkall til sömu fjármunanna.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Enska umfjöllun alþjóðastofnunar birtir fréttina sem bandarískt frumkvæmi sem Financial Times greinir frá og leggur áherslu á Mami-fundinn og þátttakendurna, og tengir tillöguna við víðtækara friðarsamkomulag sem enn er til umræðu. Alþjóðlega umfjöllunin dregur fram höfnun Evrópu og lagalegu og stjórnmálalegu hindranirnar innan ESB, og setur spurninguna um það hver stjórni frystu eignunum í forgrunni sem lykil átakapunkt milli Atlantshafsbandalagsins.
Baksvið
Árið 2022 frystu vestræn ríki rússneskar ríkiseignir fyrir um 260 milljörðum evra sem viðbragð við fullskala innrás Rússlands í Úkraínu, en meiri hluti þeirra er varðveittur í ESB. Á grundvelli tekna af þessum eignum fékk Kyiv 45 milljarða evra lán frá G7-ríkjunum. Í lok síðasta árs samþykktu leiðtogar ESB að nota frystar rússneskar eignir til að fjármagna endurreisn Úkraínu ef Rússland greiðir ekki skaðabætur eftir stríðið. Svipuð tillaga um frystar rússneskar eignir var hluti af 28-stiga friðarplani stjórnar Trump sem lagt var fram ári áður en náði ekki stuðningi. Nokkrar evrópskar höfuðborgir eru á móti notkun eignanna og vísa til lagalegra ástæðna.