Alþjóðlegi skaðaskráin fyrir Úkraínu opnar allar 43 kröfuflokkana
Alþjóðlegi skaðaskráin fyrir Úkraínu (RD4U) lauk 30. september við að opna allar 43 kröfuflokkana sem hún hefur umboð til. Skráin tekur nú við kröfum frá einstaklingum, lögaðilum og ríkinu Úkraínu vegna tjóns af völdum rússneskra árása frá 24. febrúar 2022. Alls hafa borist um 195.000 kröfur, þar af yfir 65.000 teknar inn í skrána.
Helstu atriði
- 30. september opnaði RD4U allar 43 kröfuflokkana: 21 fyrir einstaklinga, 11 fyrir lögaðila og 11 fyrir ríkið Úkraínu.
- Síðustu þrír flokkarnir sem opnuðust voru B1.6 „Annað eignatjón", B3.1 „Umhverfistjón" og B3.2 „Rán og/eða misnotkun náttúruauðlinda" – allir fyrir ríkið Úkraínu.
- Skráin hefur þegar fengið um 195.000 kröfur, þar af yfir 65.000 teknar inn í skrána; afgreiðsla annarra stendur yfir.
- RD4U ákveður ekki fjárhæð bóta né tekur ákvörðun um greiðslu – samþykktar kröfur verða sendar til væntanlegrar Alþjóðlegu bótanefndarinnar fyrir Úkraínu.
- Sáttmálinn um stofnun bótanefndarinnar var samþykktur 16. desember 2025 í Haag; 25 fullgildingar þarf til að hann taki gildi.
- Markíjan Kljúkóvskíj er framkvæmdastjóri RD4U; Serhíj Koretský, forsætisráðherra Úkraínu, tilkynnti um opnunina.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Með opnun allra 43 kröfuflokkanna er kominn skýr farvegur fyrir hverja þá tegund tjóns sem fellur undir umboð skrárinnar – allt frá líkamsárásum og húsnæðistjóni til umhverfistjóns og ráns á náttúruauðlindum – inn í væntanlegt alþjóðlegt bótakerfi. Skráin hefur þegar fengið um 195.000 umsóknir og yfir 65.000 þeirra verið samþykktar, sem sýnir mikla eftirspurn frá kröfuhöfum áður en bótanefndin og bótasjóðurinn eru stofnuð. RD4U skráir aðeins kröfur; ákvörðun um fjárhæð og greiðslu bóta tilheyrir væntanlegri Alþjóðlegri bótanefnd, sem ekki verður virk fyrr en 25 fullgildingar á sáttmálanum frá desember 2025 liggja fyrir. Án bótasjóðs og ákvarðana nefndarinnar verða skráðar kröfur ekki að raunverulegum greiðslum, og Úkraína, fyrirtæki og einstaklingar bíða áfram raunverulegra bóta.
Hvað gerðist
Alþjóðlegi skaðaskráin fyrir Úkraínu (RD4U) tilkynnti 30. september að lokið væri við opnun allra 43 kröfuflokkanna sem hún hefur umboð til að taka við. Skráin tekur nú við kröfum frá einstaklingum, lögaðilum og ríkinu Úkraínu vegna tjóns sem hlotist hefur af alþjóðlega óréttmætum athöfnum Rússlands í eða gegn Úkraínu frá 24. febrúar 2022. Flokkunum er skipt í 21 fyrir einstaklinga, 11 fyrir lögaðila og 11 fyrir ríkið Úkraínu. Síðustu þrír flokkarnir sem opnaðir voru – B1.6 „Annað eignatjón", B3.1 „Umhverfistjón" og B3.2 „Rán og/eða misnotkun náttúruauðlinda" – snúa allir að ríkinu, og kröfur þar geta meðal annars lagt fram ríkið Úkraína, miðstjórnar-, héraðs- og sveitarstjórnaryfirvöld og ríkis- og sveitarfélagastofnanir. Alls hafa borist um 195.000 kröfur, þar af yfir 65.000 teknar inn í skrána, en afgreiðsla hinna stendur yfir. Skráin sjálf ákveður ekki fjárhæð bóta né tekur ákvörðun um greiðslu; samþykktar kröfur verða síðar sendar til Alþjóðlegu bótanefndarinnar fyrir Úkraínu. Markíjan Kljúkóvskíj, framkvæmdastjóri RD4U, og Serhíj Koretský, forsætisráðherra Úkraínu, tilkynntu um opnunina.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki sammála um nákvæmar tölur varðandi undirritun og fullgildingu sáttmálans um stofnun bótanefndarinnar. Sumar segja 41 undirritara og 9 ríki auk ESB hafi fullgilt, aðrar nefna 40 undirritara og 9 ríki auk ESB, og ein tiltekur 40 ríki og ESB sem undirritara og 10 ríki sem hafi fullgilt sáttmálann.
Baksvið
RD4U var stofnað af Evrópuráðinu 12. maí 2023 og hefur aðalskrifstofu í Haag ásamt skrifstofu í Kíev. Hlutverk þess er að skrá rafrænt kröfur um tjón, tap eða skaða af völdum rússneskra árása gegn Úkraínu. Kerfið var opnað í áföngum frá 2. apríl 2024, flokkar opnuðust smám saman og í lok ágúst 2025 bættust við síðustu fyrri flokkarnir; þann 30. september 2026 opnuðust síðustu þrír ríkisflokkarnir. Umsóknir eru sendar inn á netinu í gegnum Diia-gáttina. Alþjóðlega bótakerfið samanstendur af þremur þáttum: RD4U-skránni, væntanlegri Alþjóðlegri bótanefnd og væntanlegum bótasjóði sem greiðslufé yrði greitt úr. Sáttmálinn um stofnun bótanefndarinnar var samþykktur 16. desember 2025 á Diplomatísku ráðstefnunni í Haag; 25 fullgildingar þurfa til að hann taki gildi.