ESB undirbýr aðildarleiðarvísa fyrir Úkraínu, Moldóvu, Albaníu og Svartfjallaland
Evrópusambandið er að þróa tillögur um leiðarvísa sem gefi fjórum löndum – Úkraínu, Moldóvu, Albaníu og Svartfjallalandi – skýra, skref fyrir skref leið til aðildar. Tillögurnar fela í sér fyrstu formlegu tryggingar fyrir inngöngu ef umbætur halda áfram, ásamt tilgreindum tímalínum fyrir lok samningakafla. Samhliða er unnið að endurskoðun ESB-stefnu um „undirbúning stækkunar“ sem kynnt verður 6. október.
Helstu atriði
- ESB undirbýr einstaka aðildarleiðarvísa fyrir Úkraínu, Moldóvu, Albaníu og Svartfjallaland sem teljast lengst komin í aðildarviðræðum.
- Leiðarvísarnir munu í fyrsta skipti veita formlegar tryggingar fyrir inngöngu ef umbætur halda áfram, og innihalda tilgreindar tímalínur fyrir lok samningakafla.
- Leiðarvísarnir kveða á um skyldur núverandi aðildarríkja til að samþykkja áframhaldandi framgang.
- Sjö önnur ríki – Kosovo, Norður-Makedónía, Bosnía og Hersegóvína, Georgía, Tyrkland og Serbía – fá ekki leiðarvísa á þessu stigi; þriggja síðastnefndu vegna áhyggna af demokratísku bakslagi.
- Von der Leyen lofaði sértækum stuðningi við þá umsóknarríki „sem hafa náð lengst“ í ræðu sinni umræðu umræðu um ástand sambandsins í byrjun september.
- Endurskoðun á ESB-stefnu um „undirbúning stækkunar“ er undir stjórn Alexandre Adam, náns ráðgjafa Von der Leyen, og verður kynnt 6. október, ásamt tillögum um „smám samanlega samþættingu“ og innri öryggisráðstafanir.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Aðildarleiðarvísarnir myndu í fyrsta skipti veita löndum beinar tryggingar fyrir inngöngu tengdar umbótaframförum, fremur en opnu, óljóst ferli. Tilgreindar tímalínur fyrir samningakafla veita mælanleg viðmið fyrir Úkraínu, Moldóvu, Albaníu og Svartfjallaland. Sjö önnur umsóknarríki eru útilokuð á þessu stigi, þar af þrjú vegna áhyggna af demokratísku bakslagi. ESB-stjórnendur tengja stefnumörkunina beint við jarðhræringar: spennu við Bandaríkin, afskiptum Kína og ógnum frá Rússlandi. Endurskoðunin á „undirbúningi stækkunar“ leggur til smám samanlega samþættingu með efnahagslegum ávinningi og aðgangi að sameiginlegum verkefnum sem umbun fyrir framfarir.
Hvað gerðist
Evrópusambandið undirbýr einstaka aðildarleiðarvísa fyrir fjögur ríki sem teljast leiðandi í evrópskri samþættingu: Svartfjallaland, Úkraínu, Moldóvu og Albaníu. Upplýsingar um tillögurnar birti Politico, er vitnaði í tvo æðri ESB-stjórnendur sem töluðu nafnlaust vegna viðkvæmni málsins. Leiðarvísarnir munu í fyrsta skipti veita þessum fjórum löndum tryggingu fyrir því að ef umbætur haldi áfram verði þau tekin inn, og munu innihalda tilgreindar tímalínur fyrir lok samningakafla. Þeir munu einnig kveða á um skyldur núverandi aðildarríkja, sem þurfa að veita samþykki sitt til að ferlið geti haldið áfram. Forseti framkvæmdastjórnar ESB, Ursula von der Leyen, hafði þegar lofað „sértækum stuðningi við umsóknarríki sem hafa náð lengst“ í ræðu sinni um ástand sambandsins snemma í september. Umsóknarríki á fyrri stigum – Kosovo, Norður-Makedónía og Bosnía og Hersegóvína – fá ekki leiðarvísa á þessu stigi. Georgía, Tyrkland og Serbía eru einnig undanskilin; umsóknir þeirra eru í reynd frystar vegna áhyggna af bakslagi í lýðræðis- og dómsmálastöðlum. Talsmaður framkvæmdastjórnar ESB staðfesti að nýju leiðarvísarnir muni skilgreina leiðina að lokum aðildarviðræðnanna og innihalda skýran lista yfir forgangsatriði, tímalínur og niðurstöður. Samhliða leiðarvísunum vinnur framkvæmdastjórnin að endurskoðun á stefnu um „undirbúning stækkunar“, undir stjórn Alexandre Adam, náns ráðgjafa Von der Leyen, sem á að vera kynnt embættismönnum 6. október. Innan þeirrar endurskoðunar munu Von der Leyen og Marta Kos, framkvæmdastjóri stækkunar, leggja til breytingar á innri starfsháttum ESB til að koma á öryggisráðstöfunum sem koma í veg fyrir að nýir meðlimir grafi undan lykilsviðum stefnunnar eða falli frá skuldbindingum.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Allir níu íslenskir fyrirmælaheimildir eru úkraínskir og snúa að Úkraínu. Fyrirsagnir leggja áherslu á að í fyrsta skipti verði Úkraínu gefin „skýr og skref fyrir skref“ aðildaráætlun, og stilla þróuninni upp sem áfanga fyrir Kænugarð. Umfjöllunin rekur hvernig Ungverjaland hefur varið opnun kafla fyrir Úkraínu í COELA, vitnar í ukrainska og pólsk embættismenn til að undirstrika að Úkraína haldist á evrópsku brautinni þrátt fyrir hindranir.
Baksvið
Úkraína og Moldóva opnuðu formlega sinn fyrsta samningakafla „Grunnatriði“ 15. júní í Lúxemborg, og sjötti kafli Úkraínu um utanríkismál var opnaður 14. júlí. Ungverjaland hefur blokkað framgang við að opna annan og þriðja kafla fyrir bæði löndin á fundum COELA 17. og 22. júlí, og vinnuhópurinn á að hefja störk að nýju eftir sumarhléið. Ursula von der Leyen, forseti framkvæmdastjórnar ESB, boðaði hraðari framgang fyrir lengst komin umsóknarríki í ræðu sinni um ástand sambandsins snemma í september. Stækkun verður einnig tekin fyrir á leiðtogafundi ESB 15.–16. október. Pólski utanríkisráðherrann Radosław Sikorski hefur opinberlega heitið því að Varsjá muni ekki blokka samningakafla, og forsætisráðherra Serhij Koretskyj sagði Úkraínu ekki munu víkja af evrópsku samþættingarleiðinni. Politico sagði áður frá áformum Brussel um leiðarvísa fyrir Albaníu þar sem lok árs 2027 væri sett sem markmið fyrir lok aðildarviðræðna þess lands.