ESB örlar 6,6 milljarða evra úr Evrópska friðarsjóðnum fyrir Úkraíni
Aðildarríki sambandsins náðu samkomulagi um skilyrði fyrir úthlutun 6,6 milljarða evra úr Evrópska friðarsjóðnum (EPF) til stuðnings Úkraínu, og lyfta þannig þriggja ára frosti sem stafaði af neitunarétti Ungverjalands. Yfirmaður ESB í utanríkis- og öryggismálím, Kaja Kallas, tilkynnti samninginn á X-síðu sinni 25. september. Endanleg ákvíslun bíður formlegrar samþykktar varnarmálaráðherra ESB á fundi ráðsins á mánudaginn.
Helstu atriði
- Aðildarríki ESB náðu samkomulagi um skilyrði fyrir losun 6,6 milljarða evra fyrir Úkraíni úr Evrópska friðarsjóðnum (EPF).
- Tilkynnt var um samninginn af Kaja Kallas, yfirmanni ESB í utanríkis- og öryggismálum, á X-síðu sinni 25. september.
- 900 milljónir evra fara til hernaðaraðstoðarsveitar ESB í Úkraínu (EUMAM Úkraína).
- 1 milljarði evra fer til samhæfðra innkaupa á nýju hergögnum.
- 4,7 milljarðar evra fara til endurgreiðslu ESB-ríkjum fyrir hernaðaraðstoð sem þegar hefur verið veitt Úkraínu.
- EPF-fjármunir fyrir Úkraíni höfðu verið frystir síðan vorið 2023 vegna neitunaréttar Ungverjalands; nýr forsætisráðherra Péter Magyar, sem sigraði Viktor Orbán í kosningum, lyfti neitunaréttinum sem kosninginnafasta.
- Endanleg ákvíslun bíður formlegrar samþykktar varnarmálaráðherra ESB á fundi ráðs ESB á mánudaginn.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Samningurinn opnar stórt fjármagnþagar fyrir hernaðar- og vörnaríbymiðstuðning við Úkraínu eftir meira en tveggja ára frost. Hann leysir jafnframt mikilvægan innri ágreining innan ESB sem tengdist stjórnarskipti Eberans. Úthlutunin tengist skammtímafjármögnunarþörfum Úkraínu, þar á meðal tilkynntu halla á fjárlögum varmamálaráðuneytisins, og sýnir áframhaldandi vilja ESB til að auka vörnaríbymiðstuðning við Úkraínu þrátt fyrir þrýsting frá Rússlandi.
Hvað gerðist
Aðildarríki ESB náðu 25. september samkomulagi um skilyrði fyrir losun 6,6 milljarða evra úr Evrópska friðarsjóðnum (EPF) til stuðnings Úkraínu. Yfirmaður ESB í utanríkis- og öryggismálum, Kaja Kallas, tilkynnti samninginn á X-síðu sinni og lýsti honum sem góðum tíðindum fyrir Úkraíni og slæmum tíðindum fyrir Rússland. Fjármununum verður skipt í þrjá hluta: 900 milljónir evra til hernaðarmálafulltrúastöðvar ESB í Úkraínu (EUMAM Úkraína), 1 milljarður evra til samhæfðra innkaupa á nýju hergögnum, og 4,7 milljarðar evra til endurgreiðslu ESB-ríkjum fyrir hernaðaraðstoð sem þegar hefur verið veitt Úkraínu. Sum aðildarríki, þar á meðal Svíþjóð og Þýskaland, hafa lýst yfir áformum um að beina hluta endurgreiðslunnar til frekari stuðnings við Úkraínu. EPF-fjármunir höfðu verið frystir síðan vorið 2023 vegna neitunaréttar Ungverjalands undir Viktor Orbán; nýr forsætisráðherra Péter Magyar, sem sigraði Orbán í kosningum, lyfti neitunaréttinum sem kosninginnafasta. Endanleg ákvíslun bíður formlegrar samþykktar varnarmálaráðherra ESB á fundi ráðs ESB á mánudaginn, og skipting 4,7 milljarða evra milli aðildarríkja og hve miklu þeirra skilar sér beint til Úkraínu er enn óútkljáð.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskumirfyrirtæki fjölmiðla herma samninginn sem meginvatnsrof í hernaðarstuðningi ESB við Úkraínu, með áherslum á „afléttingu“, „samkomulag“ og „úthlutun til vörnar“ í fyrirsögnum. Fréttamenn taka upp orð Kaja Kallas um „slæm tíðindi fyrir Rússland“ og „góð tíðindi fyrir Úkraínu“, og draga fram hlutverk stjórnarskipta í Eberalandi sem gerði samninginn mögulegan. Einnig er bent á afleiðingarnar fyrir fjármögnun vörnaríbymiðstuðnings Úkraínu og tengsl EPF-fjármunanna við halla á fjárlögum varmamálaráðuneytisins og þörf fyrir kaup á drónum.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Eina erlenda heimildin í efninu, South China Morning Post úr Hong Kong, fjallar um sömu ákvíslun en birtir hana í fyrirsögn sem bandarískur dollarafjöldi (7,5 milljarðar USD) í stað evrupjónustunnar sem allar aðrar heimildir nota.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Einn grein South China Morning Post birtir upphæðina sem „7,5 milljarða bandaríkjadala“, á meðan allar aðrar heimildir lýsa henni sem 6,6 milljarða evra úr Evrópska friðarsjóðnum. Auk þess var Þýskaland áður með þá tillögu að allur 6,6 milljarða evra fjárhæðin, sem Ungverjaland aflétta, færi beint til Úkraínu, en ekki öll ESB-ríki studdu þá; í júní móokadri Pólland þeirri tillögu og krafðist fullrar endurgreiðslu fyrir 450 milljónir evra í aðstoð sem Pólland hafði veitt í gegnum sjóðinn.
Baksvið
Evrópski friðarsjóðurinn (EPF) er 17 milljarða evra fjárhagsáætlun utan ESB-búvélaðarins, stofnaður í mars 2021 til að fjármagna vörnarí- og hernaðaraðstoð til samstarfsríkja. Eftir fullkomna innrás Rússlands í Úkraínu í febrúar 2022 var sjóðurinn í fyrsta skipti notaður til að fjármagna afhendingu banvæinna vopna til þriðja ríkis sem varð fyrir árás. Greiðslur úr EPF krefjast samþykki allra ESB-ríkja. Fjármunir EPF fyrir Úkraíni höfðu verið frystir síðan vorið 2023 vegna neitunaréttar Ungverjalands undir Viktor Orbán. Nýr forsætisráðherra Péter Magyar, sem sigraði Orbán í kosningum, lyfti neitunaréttinum sem kosninginnafasta. Þann 18. september úthlutaði framkvæmdastjórn ESB til viðbótar 3,3 milljarða evra til Úkraínu til kaupa á dróna og eldflaugum. Úkraína stendur frammi fyrir tilkynntum 27 milljarða dollara halla á fjárlögum varmamálaráðuneytisins sem gæti ógnað birgðum dróna; framkvæmdastjórn ESB og Alþjóðagreiðslumálasjóðurinn eru í viðræðum við ríkisstjórn Úkraínu um mögulega lausn.