Hagfræðingur segir Úkraínu ekki undirbúna fyrir nýja kreppu sem þegar er hafin
Hagfræðingurinn Oleksiy Kush varar við því að úkraínska hagkerfið hafi misst þol sitt gagnvart nýjum áföllum og sé að glíma við niðursveiflu. Grein hans í ZN.UA tengir neikvæða hagvöxt snemma árs 2026, hernaðarárásir á iðnaðar- og hafnarmannvirki og þröngt peningastefnuþol Seðlabanka Úkraínu við skort á innlendu lánsfé. Drög að ríkisfjárlögum 2027 gera ráð fyrir aðeins 69 milljónum UAH til að endurnýja stofnforða og 144 milljónum UAH til fjöldaherðingarráðstafana í fimmta stríðsárinu.
Helstu atriði
- Hagfræðingurinn Oleksiy Kush birti greinina „Úkraína er ekki tilbúin fyrir nýja kreppu, og hún er þegar hafin."
- Hagvöxtur varð neikvæður snemma árs 2026, í fyrsta sinn síðan á fyrsta ársfjórðungi 2023.
- Iðnaðarframleiðsla dróst saman um 0,3% á fyrstu sjö mánuðum 2026 miðað við sama tímabil árið áður.
- Árásir á iðnaðar-, vörugeymslu-, póst- og flutningamannvirki sumarið 2026 röskuðu birgðakeðjum, og takmarkanir á rekstri Svartahafshafna þrengdu möguleika til útflutnings.
- Drög að ríkisfjárlögum 2027 gera ráð fyrir aðeins 69 milljónum UAH (u.þ.b. 1,5 milljónum USD) til að endurnýja stofnforðann.
- Drög að ríkisfjárlögum 2027 gera ráð fyrir aðeins 144 milljónum UAH til fjöldaherðingarráðstafana í hagkerfinu í fimmta stríðsárinu.
- Kush gagnrýnir þröngt peningastefnuþol Seðlabanka Úkraínu og segir skort á innlendu lánsfé stafa af því að bankastétt hafi notið „gróðurhúsaskilyrða".
Hvers vegna þetta skiptir máli
Greining Kush merkir að úkraínska hagkerfið sé að fara inn í nýtt kreppufasa á fimmta ári styrjaldarinnar, með neikvæðri hagvaxtarþróun í fyrsta sinn síðan snemma árs 2023. Hún sýnir umræðu innan Úkraínu um þröngt peningastefnuþol Seðlabankans og áhrif þess á innlent lánsfé til iðnaðar. Fjárlagadrögin fyrir 2027, með hverfandi lágum fjárheimildum til stofnforða og fjöldaherðingarráðstafana, eru lesin sem merki um ónógan undirbúning gagnvart kreppu. Auk þess tengist hagfræðileg niðursveiflan beint við rússneskar árásir á iðnaðar-, flutninga- og hafnarmannvirki, sem undirstrikar tengingu vígstöðvanna við efnahagsástandið.
Hvað gerðist
Í grein sem birt var í ZN.USA 22. september 2026 segir hagfræðingurinn og fjármálagreinirinn Oleksiy Kush að úkraínska hagkerfið hafi ekki tekið á sig þá formbreytingu og þol sem nauðsynleg er til að standast áhrif stríðsins. Samkvæmt greiningu hans varð hagvöxtur neikvæður snemma árs 2026, í fyrsta sinn síðan á fyrsta ársfjórðungi 2023, eftir að hagkerfið hafði vaxið um 2–3% árlega 2024–2025. Iðnaðarframleiðsla dróst saman um 0,3% á fyrstu sjö mánuðum 2026. Kush rekur skort á innlendu lánsfé til þröngs peningastefnuþols Seðlabanka Úkraínu, sem hann segir hafa skapað „gróðurhúsaskilyrði" fyrir bankahagsmunahóp. Sumarið 2026 versnuðu skilyrði fyrirtækja á ný vegna árása á iðnaðar-, vörugeymslu-, póst- og flutningamannvirki, sem röskuðu birgðakeðjur, og takmarkanir á rekstri Svartahafshafna þrengdu möguleika til útflutnings. Samhliða benda drög að ríkisfjárlögum 2027 — unnin undir stjórn Yuliu Svyrydenko sem tók við af stjórn Denys Shmyhal — til aðeins 69 milljóna UAH fyrir endurnýjun stofnforða og 144 milljóna UAH fyrir fjöldaherðingarráðstafanir í hagkerfinu, sem Kush kallar ófullnægjandi í fimmta stríðsárinu.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Umfjöllun ZN.USA setur niðursveifluna fram jafnt sem heimagert stefnumistök og afleiðingu stríðsins. Gagnrýnin beinist að þröngu peningastefnuþoli Seðlabanka Úkraínu og að fjárlagadrögunum 2027, sem gera aðeins ráð fyrir 69 milljónum UAH í stofnforða og 144 milljónum UAH í fjöldaherðingarráðstafanir. Ábyrgð á fyrri töfum er rakinn til nafngreindra stjórnarleiðtoga, Denys Shmyhal og Yuliu Svyrydenko. Um leið er árásum á iðnaðar-, flutninga- og hafnarmannvirki gefinn beinn blass í efnahagslegu samhengi, sem tengir vígstöðvarnar við kreppuna.
Baksvið
Úkraínska hagkerfið náði sér á strik árið 2023 og óx um 2–3% á ári 2024–2025 eftir upphaflega áfallið af völdum fullsstríðsins. Iðnaður hefur lengi verið stoð útflutnings og atvinnu í Úkraínu, og Svartahafshafnirnar eru lykilrás fyrir útflutning landbúnaðarafurða og annarra vöruflokka. Drög að ríkisfjárlögum 2027 voru unnin af ríkisstjórn Yuliu Svyrydenko, sem tók við af ríkisstjórn Denys Shmyhal.