Rússneskar eldflaugar hafa lamt þrjú stærstu stálverksmiðjur Úkraínu – 90% af stálframleiðslu landsins í rúst
Í byrjun september lögðu rússneskar ballistískar eldflaugar þrjár helstu stálverksmiðjur Úkraínu í Zaporíjja- og Dnipropetrovsk-fylkjum, sem saman stóðu undir um 90% af stálframleiðslu landsins. Verksmiðjurnar – «Запоріжсталь» og «Каметсталь» í eigu Metinvest og «АрселорМіттал Кривий Ріг» – eru allar í rekstrarstöðvun og 17 starfsmenn hafa fallið í árásunum. Yfirmaður hjá Metinvest sagði að Úkraína hafi í raun ekki lengur stáliðnað.
Helstu atriði
- Þrjú stærstu stálver Úkraínu, sem saman framleiddu um 90% af stáli landsins, hafa verið sett úr rekstri eftir rússneskar ballistískar árásir í byrjun september.
- Sjö rússneskar verksmiðjur reknar af Metinvest og ArcelorMittal: «Запоріжсталь», «Каметсталь» í Kamjanske og «АрселорМіттал Кривий Ріг».
- 17 starfsmenn hafa látist í árásunum og tugir særst; aðeins «Запоріжсталь» varð fyrir eldri árás 11. ágúst (sjö fallnir, 21 særður).
- Á «АрселорМіттал Кривий Ріг» 16. ágúst létust tveir og 13 særðust; «Каметсталь» varð fyrir árás aðfaranótt 5. september og fimm féllu og fjórir særðust.
- Á verksmiðjunum starfa samanlagt yfir 15.000 manns.
- Forstjóri skrifstofu Metinvest, Oleksandr Vodoviz, sagði við Financial Times að Úkraína hafi í raun ekki lengur stáliðnað.
- Forsætisráðherra Serhij Koretskyj sagði að ríkið geti misst um 1,5 milljarða dollara í skatttekjur vegna árása á atvinnulíf og flutninga, auk áætlaðs 27 milljarða dollara hallarekstrar á árinu.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Þrjú stærstu stálver Úkraínu – sem saman sáu um um 90% af stálframleiðslu landsins – eru nú öll í rekstrarstöðvun, sem þýðir að hornsteini úkraínska þungaiðnaðarins og útflutningsins hefur í raun verið kippt undan. Á verksmiðjunum starfa yfir 15.000 manns og 17 hafa fallið í árásunum, en viðgerðartími er óþekktur og getur tekið allt frá dögum til ára. Forsætisráðherra varar við því að ríkið geti misst um 1,5 milljarða dollara í skatttekjur ofan á áætlaðan 27 milljarða dollara hallarekstur á ríkissjóði ársins.
Hvað gerðist
Í byrjun september 2026 lögðu rússneskar ballistískar eldflaugar þrjár stærstu stálverksmiðjur Úkraínu í Zaporíjja- og Dnipropetrovsk-fylkjum og skemmdu m.a. hverfofna þeirra. Um er að ræða «Запоріжсталь» og «Каметсталь» í eigu Metinvest og «АрселорМittal Кривий Ріг». Saman stóðu þessi þrjú verksamiðjur undir um 90% af stálframleiðslu landsins. Árásirnar fólu í sér: 11. ágúst – eldri árás á «Запоріжсталь» með sjö fallna og 21 særðan; aðfaranótt 16. ágúst – árás á «АрселорМіттал Кривий Ріг» með tvo fallna og 13 særða og hlutaskemmdum á framleiðslunni; aðfaranótt 5. september – árás á «Каметсталь» í Kamjanske með fimm fallna og fjóra særða. 17. september var «Запоріжсталь» slegið í fjórða skiptið á innan við mánuði og Metinvest sagði að alls hefðu 17 ballistískar eldflaugar verið sendar á verksmiðjuna yfir mánuðinn. Oleksandr Vodoviz, yfirmaður skrifstofu forstjóra Metinvest, sagði við Financial Times að Úkraína hafi í raun ekki lengur stáliðnað og að viðgerðartími verksmiðjanna væri óþekktur – allt frá dögum til vikna, mánaða eða ára. Forsætisráðherra Serhij Koretskyj sagði að ríkið gæti misst um 1,5 milljarða dollara í skatttekjur, auk þess sem hann áætlar að hallarekstur ríkissjóðs ársins verði um 27 milljarðar dollara.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki sammála um nákvæman fjölda fallinna í árásinni 11. ágúst á «Запоріжсталь»: flestar segja sjö fallna og 21 særðan, en ein grein nefni átta fallna. Einnig eru ólík orð notuð um árásina 17. september – sumir lýsa henni sem fjórðu árásinni á innan við mánuði, aðrir sem hluta af mynstri þar sem alls 17 ballistískar eldflaugar voru sendar á «Запоріжсталь» yfir mánuðinn. Að auki eru skiptar skoðanir um tímasetningu stöðvunar tveggja stærstu fyrirtækja Akhmetov-hópsins: ein heimild staðsetur stöðvunina og force-major-tilkynninguna 16. september, en aðrar leggja áherslu á þá víðtækari stöðvun allra þriggja stálvera í byrjun september.
Baksvið
Þrjú stálverin sem urðu fyrir árásunum – «Запоріжсталь» og «Каметсталь» í eigu Metinvest, og «АрселорМіттал Кривий Ріг» – eru staðsett í Zaporíjja- og Dnipropetrovsk-fylkjum. «Запоріжсталь» hefur verið lokuð síðan 11. ágúst eftir fyrri árás og var slegið aftur 17. september, í fjórða sinn á innan við mánuði; Metinvest sagði að 17 ballistískar eldflaugar hafi verið sendar á verksmiðjuna á þeim tíma. «Каметсталь» í Kamjanske varð fyrir árás aðfaranótt 5. september og fimm starfsmenn féllu og fjórir særðust. «АрселорМіттал Кривий Ріг» var slegið aðfaranótt 16. ágúst, tveir létust og 13 særðust, og hlutaframleiðslu varð að stöðva. Metinvest-yfirmaðurinn sagði að Rússar „vituðu allt um verksmiðjuna“ og „vituðu nákvæmlega hvert skyldi beina högginu“, sem bendir til markvissrar árásar á mikilvæga innviði. Stöðvun verksmiðjanna fellur saman við víðtækari þrýsting á úkraínska hagkerfið: blokkun Svartahafsins sem áætluð er að kosti um 1,5% af vergri landsframleiðslu, aðrar útflutningsleiðir sem einungis bera um 40% af venjulegu landbúnaðarmagni, eyðilegging 2,1 milljónar fermetra af 5 milljónum fermetra af nútíma vörugeymsluplássi, og viðvaranir um að hagvöxtur á þessu ári sé ólíklegur.