Úkraína sendir frumvarp til fjárlaga 2027 til þingsins – 66,8% til varnar og öryggis
Ríkisstjórn Úkraínu samþykkti og lagði fram frumvarp að fjárlögum fyrir árið 2027 fyrir Verkhovna Rada þann 15. september. Frumvarpið gerir ráð fyrir 5,65 billjónum hrynja í tekjum og 7,27 billjónum hrynja í útgjöldum, og 52,6 milljarða dala er krafist í alþjóðlegum stuðningi. Varnar- og öryggisútgjöld nema 4,86 billjónum hrynja, eða 43,8% af vergri þjóðarframleiðslu, en heildarútgjöld ríkissjóðs fara yfir 8 billjónir hrynja.
Helstu atriði
- Ríkisstjórn Úkraínu samþykkti fjárlagafrumvarp 2027 og lagði það fram í Verkhovna Rada að kvöldi 15. september.
- Tekjur eru áætlaðar 5,65 billjónir hrynja (+8,7% miðað við 2026) og útgjöld 7,27 billjónir hrynja (+13,5%).
- Varnar- og öryggisútgjöld nema 4,86 billjónum hrynja, eða 43,8% af vergri þjóðarframleiðslu, og 66,8% af útgjöldum.
- Þörf á alþjóðlegum stuðningi árið 2027 er metin 52,6 milljarðar dala, en staðfestur stuðningur er aðeins um 20 milljarðar.
- Ríkisútgjöld fara yfir 8 billjónir hrynja – meira en fjórfalt miðað við árið fyrir fulla innrás – og ríkið fjármagnar minna en helming með eigin tekjum.
- Yfir 131 milljarði hrynja í áætluðum tekjum er háður samþykki breytinga á skattalögum, meðal annars 1 prósentu hækkun VSK og 4 prósentna hækkun eldsneytisgjalds.
- Þingmenn eiga að leggja fram breytingartillögur fyrir 1. október og fyrsta umræða er áætluð í lok október.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Frumvarpið fyrir árið 2027 er fjárlög stríðandi ríkis: 66,8% útgjalda fara til varnar- og öryggismála og heildarútgjöld ríkissjóðs fara yfir 8 billjónir hrynja, meira en fjórfalt miðað við árið fyrir fulla innrás. Ríkið fjármagnar minna en helming með eigin tekjum og er því háð 52,6 milljarða dala stuðningi alþjóðasamfélagsins, sem gerir fjárlöpin afar viðkvæm fyrir ákvörðunum erlendra samstarfsaðila. Meira en 131 milljarði hrynja í tekjum veltur á skattabreytingum sem formaður fjárlaganefndar þingsins telur ólíklegt að nái fram að ganga, og óháðir greinendur meta að fjármögnunarhalli geti numið 36,5–37,8 milljörðum dala.
Hvað gerðist
Ríkisstjórn Úkraínu samþykkti fjárlagafrumvarp fyrir 2027 að kvöldi 15. september og lagði það fram í Verkhovna Rada, þar sem það var skráð sem frumvarp nr. 16000. Frumvarpið gerir ráð fyrir tekjum upp á 5 billjónir 648 milljarðar hrynja (+8,7% miðað við 2026) og útgjöldum upp á 7 billjónir 272 milljarðar hrynja (+13,5%). Heildarútgjöld ríkissjóðs fara þó yfir 8 billjónir hrynja, að því er formaður fjárlaganefndar Roksolana Pidlasa sagði. Varnar- og öryggisútgjöld nema 4 billjónum 885 milljörðum hrynja, eða 43,8% af vergri þjóðarframleiðslu, og 66,8% af heildarútgjöldum, en 3,76 billjónir hrynja fara til varnarmálaráðuneytisins. Þörf á alþjóðlegum stuðningi er metin 52,6 milljarðar dala, en staðfestur stuðningur nemur aðeins um 20 milljörðum samkvæmt greiningu. Yfir 131 milljarði hrynja í tekjum veltur á skattabreytingum, meðal annars 1 prósentu hækkun VSK og 4 prósentna hækkun eldsneytisgjalds, sem Pidlasa telur ólíklegar að verði samþykktar. Þingmenn eiga að skila breytingartillögum fyrir 1. október og fyrsta umræða er áætluð í lok október. Forseti Volodymyr Zelenskíj hvatti þingmenn til að samþykkja sjö önnur lagafrumvörp sem nauðsynleg eru til að þekja halla fjárlaga 2026.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Allar heimildir eru innlendar og leggja áherslu á stríðsáherslu fjárlaganna, endurspegla orð forsætisráðherra um „fjárlög stríðandi lands“. Úkraínskir fjölmiðlar ítarlegri útgjaldaliði í geirum – varnir, menntamál, heilbrigðismál, félagsmál, orkumál, landbúnað, vegasjóð og fjölmiðlastyrki – og birta frumvarpið sem alhliða öryggis- og velferðarskjöl. Greinandi fjölmiðlar vekja athygli á fjárhagslegri veikleika: háð alþjóðlegum stuðningi, þörf fyrir skattahækkanir, ólíklegt samþykki þingsins og bil milli áætlaðs og staðfests fjármagns. Einnig er vakin athygli á táknrænum liðum eins og nærri tvöföldun fjármögnunar Tungumálaumboðsmanns og stuðningi við Plast-skátahreyfinguna. Orkugeirinn er settur fram sem öryggis- og þolgæðismál, með áherslu á vernd og endurbyggingu mannvirkja skemmdum af rússneskum árásum.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir greinir á um nokkur atriði. Annars vegar um stærð tekna sem háðar eru óafgreiddum skattabreytingum: formaður fjárlaganefndar Roksolana Pidlasa nefnir yfir 131 milljarð hrynja tengt 1 prósentu VSK-hækkun og 4 prósentna hækkun eldsneytisgjalds, en þingmaðurinn Jaroslav Zheleznjak metur heildarhækkunina 117,3 milljarða hrynja og bendir á að VSK-hlutfall og gildistökudagur séu ekki tilgreind í gögnunum. Hins vegar um nafn forsætisráðherra: flestar heimildir nefna Serhij Koretsky (eða Korchetskyj/Korchevskyj) en ein grein nefnir Denys Shmyhal í tengslum við orkuáherslur fjárlaganna. Þriðja ágreiningsefnin er um heildarfjármögnunarhalla: opinber þörf fyrir alþjóðlegan stuðning er 52,6 milljarðar dala, en óháðir greinendur meta ófjármagnaðan halla 36,5–37,8 milljarða dala og mögulegan halla í lok 2027 upp á um 80 milljarða dala ef ástandið versnar. Auk þess eru skattatengdar tekjuforsendur bæði settar fram sem hluti af frumvarpinu og sem háðar samþykki þingsins, en Pidlasa kallar slíkar breytingar ólíklegar.
Baksvið
Samkvæmt úkraínskri fjárlagareglugerð skal ríkisstjórn leggja fjárlagafrumvarp fyrir þingið, og þingmenn geta lagt fram breytingartillögur til 1. október áður en fyrsta umræða fer fram í lok október. Fyrr á árinu 2025 hvatti forsetinn þingmenn til að samþykkja sjö ólokin lagafrumvörp sem nauðsynleg eru til að þekja halla fjárlaga 2026. Meðal stærri útgjaldaliða utan öryggismála eru 65% launahækkun fyrir kennara, lækna og hjúkrunarfræðinga, um 96 milljarðar hrynja til stuðnings atvinnulífi og fyrirtækjum, og um 100 milljarðar hrynja til orkugeirans, þar af 60 milljarðar til verndar og endurbyggingar orkumannvirkja eftir rússneskar árásir. Félagsútgjöld nema 540,3 milljörðum hrynja (+15,5%), menntamál 328,5 milljörðum (+21,6%) og heilbrigðismál 292,5 milljörðum (+13,9%) miðað við uppfærða 2026-áætlun.