Trump biður Zelensky um að hætta árásum á rússneska dísilinnviði
Bandaríkjaforseti Donald Trump hvatti 13. september 2026 forseta Úkraínu Vólódímýr Zelensky til að hætta árásum Úkraínu á dísileldsneytisinnviði í Rússlandi og sagði þær valda alþjóðlegum skorti á dísilolíu. Trump kvaðst hafa rætt málið við Zelensky og lagði áherslu á að skorturinn stafaði af stríðinu milli Rússlands og Úkraínu, ekki af aðgerðum Bandaríkjanna í Miðausturlöndum.
Helstu atriði
- Trump sagði 13. september 2026 á Irish Open-golfmótinu í Doonbeg á Írlandi að Zelensky verði að hætta að eyðileggja dísilforða í Rússlandi.
- Trump tengdi alþjóðlegan dísilskort við átök Rússlands og Úkraínu, ekki við stríð Bandaríkjanna gegn Íran.
- Trump sagðist hafa rætt málið við Zelensky og að Úkraína gæti valið önnur skotmörk í Rússlandi.
- Bandarískt dísilverð náði 12. september metfæri yfir 6 dali á gallonið samkvæmt AAA-gögnum.
- Póllandskur utríkisráðherra Radosław Sikorski hafnaði fullyrðingu Trump opinberlega í Kænugarði.
- Kreml fagnaði kröfu Trump 14. september en vildi ekki svara hvort Rússland myndi stöðva árásir á úkraínska innviði.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Kröfu Trump beinir opinberum þrýstingi á Úkraínu um að takmarka einn helsta þátt hernaðarstefnu sinnar gegn orkugeira Rússlands. Fullyrðing hans um að skorturinn stafi af úkraínskum árásum fremur en af bandarískum aðgerðum í Miðausturlöndum er umdeild og hefur verið gagnrýnd af æðsta evrópskum embættismanni og af Póllandi. Málið er einnig háð bandarískum pólitískum átökum fyrir þingkosningar 3. nóvember og verðhækkunum á dísilolíu í Bandaríkjunum. Rússland fagnaði kröfunni en hefur ekki lofað gagnkvæmri takmörkun á árásum á úkraínska innviði.
Hvað gerðist
Bandaríkjaforseti Donald Trump sagði 13. september 2026 á Irish Open-golfmótinu í Doonbeg-klúbb sínum í County Clare á Írlandi að Vólódímýr Zelensky, forseti Úkraínu, yrði að hætta árásum á dísileldsneytisinnviði í Rússlandi. Trump sagði að árásirnar væru að valda alþjóðlegum dísilskorti og að skorturinn stafaði af stríðinu milli Rússlands og Úkraínu, ekki af stríði Bandaríkjanna gegn Íran. Trump sagði að Úkraína gæti valið mörg önnur skotmörk í Rússlandi og að hann hefði þegar rætt málið við Zelensky. Trump lagði ekki fram gögn til að styðja fullyrðingu sína. Daginn eftir sagði Dmitrí Peskov, talsmaður Kreml, að Rússland fagnaði kröfunni en vildi ekki svara því hvort Rússland myndi stöðva árásir á úkraínska efnahagsinnviði til baka. Póllandskur utríkisráðherra Radosław Sikorski hafnaði fullyrðingu Trump opinberlega á sameiginlegri blaðamannafundi með Andrí Sybiha, utríkisráðherra Úkraínu, í Kænugarði.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínsk fjölmiðlafjöldmiðlafréttir leggja áherslu á bein samskipti Trump og Zelensky og fullyrðingu Kreml um að fagna kröfunni, með gagnrýni á að Rússland hafi ekki lofað gagnkvæmri takmörkun. Úkraínskar fréttir benda á auknar árásir Rússlands á úkraínska orkuinnviði fyrir veturinn og lýsa kröfu Trump sem einhliða þrýstingi á Kænugarð. Nokkrir úkraínskir fjölmiðlar vitna í könnun Radio NV þar sem meirihluti svarenda sagði að Úkraína ætti ekki að hlusta á Trump. Fyrri yfirlýsingar Trump frá byrjun júlí, þar sem hann lýsti árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar sem hækkun sem gæti endað stríðið, eru notaðar til að sýna hvernig tónn Trump hefur snúist.
Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum
Enskt og þýsk fjölmiðlafjöldmiðlun leggur áherslu á beina tilvitnun Trump og ramma málið innan bandarískrar innanlandspólitíkur fyrir þingkosningar 3. nóvember og metfærs bandarísks dísilverðs. Skýrsla Politico, sem endurvarpað er af erlendum miðlum, vitnar í æðsta evrópskan embættismann sem kallar rök Trump „heimska" og segir að bandaríska stjórnin leiti að blórabögglum. Póllensk fjölmiðlun beinir sjónum að gagnrýni Sikorski á Trump. Katarska arabísk fjölmiðlun greinir frá kröfunni án þess að staðfesta orsakasamhengið um dísilskortinn. Bandarískir ráðamenn, þ.á.m. orkumálastjóri Chris Wright og fjármálaráðherra Scott Bessent, enduróma ramma Trump um „orkusjók" af völdum úkraínskra árása.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru sammála um að Trump hafi kallað eftir því að Úkraína hætti árásum á dísilinnviði í Rússlandi, en þrír meginágreiningsefni koma fram. Í fyrsta lagi er ástæða dísilskortsarins: Trump kallar hann af völdum úkraínskra árása, en æðsti evrópski embættismaðurinn sem vitnað er í kallar það „heimskt" og segir að rússneskur dísil hafi aldrei verið mikilvægur fyrir bandaríska neyslu. Póllandi og fyrrverandi varnarmálastjóri Póllands, Janusz Onyszkiewicz, gagnrýna einnig fullyrðinguna, og orkumálastofnunin IEA hefur einnig benti á að skemmdir í Persaflóa og Rússlandi vegna stríðsins gegn Íran skýri skortinn. Í öðru lagi er dagssetning yfirlýsingar Trump: flestar heimildir nefna 13. september 2026, en ein grein nefnir 13. september 2025 og önnur „sunnudaginn 13. ágúst" sem talið er innsláttarvillur. Í þriðja lagi er hvort Trump hafi persónlega hringt í Zelensky: hann segir svo, en síðari fréttir benda til þess að Trump hafi aðeins talað við Putin í þessari viku.
Baksvið
Úkraína hefur um langt skeið beitt langdrægum árásum, meðal annars með drónum, á olíu- og gasgeira Rússlands sem fjármagnar og knýr stríðið; herferðin hefur þegar valdið takmörkunum á eldsneytissölu innan Rússlands. Bandarískt dísilverð náði 12. september 2026 metfæri yfir 6 dali á gallonið. Í ágúst 2026 hafði varaforseti Bandaríkjanna, JD Vance, beðið Zelensky um að takmarka árásir á olíuflutningaskip í Novorossíjsk í þágu bandarísku fyrirtækjanna Chevron og ExxonMobil; Úkraína samþykkti með undantekningum. Í byrjun júlí 2026 hafði Trump lýst árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar sem hækkun sem gæti endað stríðið. Frá febrúar 2026 hefur stríð Bandaríkjanna og Ísraels gegn Íran dregið úr heimsframboði á olíu og gasi; IEA hefur tekið fram að dísilolía sé sérstaklega illa sett vegna skemmda á hreinsistöðvum í Persaflóaríkjum og Rússlandi. Rússland hefur aukið flugárásir á Úkraínu síðustu vikur með eldflaugum og drónum gegn úkraínskum orkuinnviðum fyrir veturinn.