Ungverjaland heldur áfram að veita ukraínskum mönnum á herskyldualdri vernd þrátt fyrir nýjar ESB-reglur

Hvers vegna þetta skiptir máli

Ungverjaland er með opinberum hætti að hunsa ESB-reglu sem takmarkar tímabundna vernd fyrir ukraínska karlmenn á herskyldualdri, sem skapar beina stjórnmálalega átök milli Budapestar og Brussel. Ákvörðunin er rökstudd með því að vernda þurfi ungverska minnihlutahópa í Zakarpattja, og tengist þannig bæði tvíhliða samskiptum Úkraínu og Ungverjalands og umræðu um herskyldu. Staðreyndin að Ungverjaland hefur ekki tilkynnt formlega um frávikið sýnir að enn er óvíst hvernig aðildarríki muni nýta svigrúmið í nýju reglunum.

Hvað gerðist

Péter Magyar, forsætisráðherra Ungverjalands, tilkynnti 3. september að stjórn hans hafi ákveðið að halda áfram að veita tímabundna vernd og hæli til ukraínskra karlmanna á herskyldualdri sem flýja til landsins. Ákvörðunin tekur einkum til þeirra sem eru af ungverskum uppruna í Zakarpattja, en þar búa um 100.000 ungverjar. Magyar sagði að hann hefði rætt málið við António Costa, forseta Evrópuráðs, og fleiri ESB-foringja, og lýsti ákvörðun ESB sem „óverðuglegri og óskiljanlegri“ þar sem hún skilji feður og afa eftir í stríðslandi án aðstoðar.

Ungverjaland greiddi atkvæði gegn þeirri ESB-ákvörðun, sem tekin var í lok júlí, að framlengja tímabundna vernd fyrir Úkraínumenn til 4. mars 2028 en jafnframt takmarka rétt karlmanna á herskyldualdri sem ekki geta sýnt fram á að þeir hafi uppfyllt herlegar skyldur sínar. Nýju reglurnar tóku gildi 5. ágúst 2026.

Daginn eftir, 4. september, sagði Markus Lammert, talsmaður framkvæmdastjórnar ESB, að aðildarríki hafi nokkurt svigrúm við beitingu reglanna en að ríki sem víkja frá þurfi að tilkynna það formlega. Ungverjaland hefði ekki sent slíka skriflega tilkynningu og Lammert hefði ekki séð neitt skriflegt frá Ungverjalandi sem hann gæti fjallað um á þessu stigi. Magnus Brunner, ESB-ráðherra innanríkismála og hælisstefnu, sagði að beiðnin um að útiloka ukraínska karlmenn á herskyldualdri frá tímabundinni vernd hefði komið frá Úkraínu sjálfri.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínskir fjölmiðlar, sem eru allir helstu heimildir þessarar fréttar, leggja áherslu á að Ungverjaland hafi opinberlega sniðgengið nýjar ESB-reglur og að ákvörðunin varði einkum ukraínska karlmenn á herskyldualdri sem flýja stríðið. Þeir benda einnig á að Ungverjaland hafi ekki tilkynnt ESB formlega um frávikið. Margar fyrirsagnir beina sjónum að „framhaldandi vernd“ fyrir ukraínska karlmenn þrátt fyrir ESB-takmarkanir og draga fram átök Brussel og Budapestar um úkraínska flóttamenn.

Hvar frásögnum ber ekki saman

Heimildir eru ekki sammála um hvort Magyar notaði orðið „óverðuglegur“ eða „ómerkilegur“ (e. "indignificant") um ákvörðun ESB. Sumar heimildir segja að Magyar hafi rætt málið við António Costa „daginn áður“ eða í heimsókn hans til Budapestar án nákvæmrar dagsetningar, en aðrar tilgreina 2. september fyrir fundinn og 3. september fyrir opinbera tilkynningu Magnars.

Baksvið

Í lok júlí 2026 samþykktu aðildarríki ESB að framlengja tímabundna vernd fyrir Úkraínumenn sem flúði stríðið til 4. mars 2028. Nýju reglurnar, sem tóku gildi 5. ágúst 2026, tengdu rétt til tímabundinnar verndar fyrir nýkomna Úkraínumenn því að þeir uppfylltu herbúningaskyldu samkvæmt úkraínskum lögum, sannreynda með stimpli í vegabréfi eða öðrum skjölum. Takmörkunin nær ekki til þeirra sem þegar höfðu tímabundna vernd í aðildarríki. Magnar Brunner, ESB-ráðherra innanríkismála og hælisstefnu, sagði að beiðnin um að útiloka karlmenn á herskyldualdri hefði komið frá Úkraínu sjálfri. Framkvæmdastjórn ESB er að undirbúa rekstrarlegar leiðbeiningar fyrir aðildarríki um beitingu nýju reglanna, en útgáfudagur er óstaðfestur. Svisslendingar framlengdu einnig stuðningsráðstafanir sínar fyrir Úkraínuflóttamenn til 4. mars 2028, en með takmörkunum. Ungverjaland, sem á landamæri að Zakarpattja, hefur um 100.000 íbúa af ungverskum uppruna í því héraði. Ungverjaland greiddi atkvæði gegn ESB-ákvörðuninni.