Rússland skaut 16 flugskeyttar eldflaugar á Kænugarð – ein kona látin

Hvers vegna þetta skiptir máli

Þetta er ein stærri samsett árás stríðsins, með flugskeyttum eldflaugum, stýriflaugum og rúmlega 269 drónum. Hún beindist að Kænugarð og orkuinnviptum í ellefu héruðum, og leiddi til dauða ungrar konu, særða almennra borgara og víðtækra skemmda á neðanjarðarlestarkerfi, gagnaverum, verslunarmiðstöð og lækningastofnunum. Fyrri bylgja flugskeyttu eldflaugnanna kom án fyrirvara bandamanna – og Bandaríkin eru sá aðili sem Úkraína reiðir sig á fyrir upplýsingar um eldflaugaskot. Opinber skoðanaskipti milli Mark Rubio og úkraínskra heimilda sýna spennu í bandalagssamstarfinu, sem gerist í kjölfar fyrri sjálfstýringar Bandaríkjanna á gagnkvæmum upplýsingaskiptum í tengslum við árásir Úkraínu á rússneskar olíuhreinsistöðvar.

Hvað gerðist

Aðfaranótt 19. október 2026 hófst umfangsmikil samsett árás Rússlands á Úkraínu. Loftvarnaher úkraínskra hersins staðfesti að notaðar voru flugskeyttar eldflaugar af gerðunum Iskander-M og S-400 (skotnar frá Smolensk, Brjansk og Kúrsk héruðum Rússlands), stýriflaugar af gerðinni Iskander-K (skotnar frá lofti yfir Kúrsk-héraði) og 269 drónar árásardróna – þ.m.t. 59 svifflaugar af Shahed-gerð, auk S-8000 „Banderol", „Herbera" og „Parodía" eftirlíkingadróna. Dronarnir voru sendir frá áttum Oryol, Brjansk, Kúrsk, Primorsko-Ajtarsk, Shatálovo, Mílерovo og frá hernumum Donetsk og Krím. Skotmarkaskipanir voru skotnar frá 18:00 þann 18. október.

Í Kænugarð komu tvær bylgjur flugskeyttu eldflauga: fyrri um kl. 23:00 þann 18. október og seinni um kl. 03:00 þann 19. október. Jurij Íhnat, talsmaður loftvarnahersins, sagði að viðvörun frá bandamönnum hefði ekki borist fyrir fyrri bylgjuna en hefði borist fyrir þá seinni. Samkvæmt bráðabirgðatölum sem birtar voru kl. 09:00 skaut loftvörnin niður eða truflaði 247 skotmörk: fjórar Iskander-K stýriflaugar og 243 dróna (þ.á.m. 43 svifflaugar af Shahed-gerð). Engar af 16 flugskeyttu eldflaugunum sem beindust að Kænugarð og Kænugarðshéraði voru skotnar niður.

Skemmdir í Kænugarð voru staðfestar í þremur hverfum: í Desniansky-hverfi brann atvinnuhúsnæði, bílar skemmdust og stöð neðanjarðarlestarinnar varð fyrir skemmdum; þar fannst lík 21 árs gamallar konu. Í Solomiansky-hverfi lenti eldflaugabrot í fyrstu hæð 25 hæða íbúðarhúss, eldur kom upp í lækningastofnun á þriðju hæð og verslunarmiðstöðin Cosmo Multimall varð illa fyrir skemmdum (þak og burðarvirki skemmdust, hluti gólfplatna hrundi). Í Dnipro-hverfi varð skóli fyrir skemmdum. Yfirborðsstöðvar neðanjarðarlestarinnar „Chernihivska" og „Lisova" á rauðu leiðinni voru tímabundið lokaðar; lestir keyrðu á milli Akademmistechko og Darnytsia. Klitschko borgarstjóri staðfesti að ein kona hefði látist og upphaflega sögðu yfirvöld að 3 hefðu særst; ríkisnefndarþjónustan (DSNS) hækkaði þá tölu í 8 særða. A.m.k. 550 þúsund fjölskyldur voru án rafmagns; skemmdir urðu á orkuinnviptum í 11 héruðum (Vinitsja, Volyn, Kirovograd, Kænugarð, Mýkolajív, Zhytomyr, Jmelnítska, Kharkív, Ternopil, Ódesa og Rivne).

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínskir fjölmiðlar og yfirvöld leggja áherslu á umfang samsettu árásarinnar – fjórar gerðir vopna, allt að 269 dróna, 16 flugskeyttar eldflaugar – og áfangaskemmdir í Desniansky, Solomiansky og Dniprovsky hverfum Kænugarðs. Einkum er áréttað að fyrri bylgja flugskeyttu eldflaugnanna (kl. 23:00) kom án viðvörunar bandamanna, og bent á að svipuð vandamál komu upp 12., 13. og að hluta 14. október. Loftvarnaherinn og forseti tengja þetta áreiðanleika bandarískra upplýsingaskipta í kjölfar fyrri tímabundinnar stöðvunar sem Bloomberg segir hafi verið tengd árásum Úkraínu á rússneskar olíuhreinsistöðvar. Einnig er lögð áhersla á afleiðingar fyrir borgaralega innviði – niðurrif Datagroup gagnaversins í Shuljavka, skemmdir á lækningastofnun, skóla, verslunarmiðstöðinni Cosmo Multimall, snúrur og grind neðanjarðarlestarkerfisins, og útbreiddar rafmagnstruflanir í 10–11 héruðum.

Hvar frásögnum ber ekki saman

Heimildarmenn eru ósammála um hvort bandamenn, og þá sérstaklega Bandaríkin, hafi veitt Úkraínu fyrirvara um flugskeyttu árásina 19. október. Úkraínskir heimildarmenn Alex Raufoglu hjá RFE/RL vitnar í og forseti Selenskí segja að engin viðvörun hafi borist; talsmaður Loftvarnahersins Jurij Íhnat staðfesti að viðvörun barst ekki fyrir fyrri bylgjuna (kl. 23:00) en barst fyrir þá seinni (kl. 03:00). Nokkrir vöktunarsamskiptarásir á Telegram sögðu hins vegar að Bandaríkin hefðu varað við á réttum tíma. Mark Rubio, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, sagðist „ekki vita nákvæmlega" hvað gerðist og gat hvorki staðfest né afsannað að viðvörun hefði ekki borist; hann minntist á hugbúnaðarvanda í snemma viðvörunarkerfi Úkraínu sem EUCOM rannsakaði.

Sömuleiðis eru heimildarmenn ekki sammála um fjölda særðra í Kænugarð. Upphaflegar skýrslur frá borgarstjóra og borgarstjórnarskrifstofunni (KMVA) sögðu 2–3 særða; borgarstjórinn nefndi síðar 3 og svo 5 særða í Solomiansky-hverfinu; DSNS og innanríkisráðuneytið tilkynntu 8 særða; Kænugarðsákæruskrifstofan skráði kl. 09:00 fimm særða á afmörkuðum stöðum (þrjá með bráðu streituviðbragði, tvo með brotsár).

Baksvið

Svipaðar árásir á Kænugarð hafa áður komið án fyrirvara bandamanna. Loftvarnaherinn og Selenskí forseti staðfestu að 12., 13. og að hluta 14. október komu engar viðvaranir um flugskeyttar eldflaugar; Bloomberg sagði að Bandaríkin hefðu ógnað því að stöðva upplýsingaskipti við Úkraínu ef ekki yrði hætt árásum á rússneskar olíuhreinsistöðvar. Selenskí sagði 18. október að Bandaríkin hefðu aftur hafið gagnkvæm upplýsingaskipti eftir fyrri stöðvun. Samkvæmt tölum frá Úkraínu voru 16 flugskeyttar eldflaugar notaðar gegn Kænugarði og engri þeirra var skotið niður, en 4 Iskander-K stýriflaugar og 243 af 269 drónum voru slegin út.