Úkraínska þingið kallaði Vitaliy Klychko, borgarstjóra Kíev, fyrir skýrslu

Hvers vegna þetta skiptir máli

Kallið markar formlega stjórnmálaárekstur milli miðstjórnarinnar og borgarstjóra Kíev á þeim tíma sem Rússar auka árásir á orkuinnviði höfuðborgarinnar fyrir veturinn. Forseti Zelensky hefur gagnrýnt borgaryfirvöld opinberlega fyrir að vera verst undirbúin vetri og gefið til kynna að stjórnsýsluákvarðanir séu í vændum. Klychko nýtti vettvanginn til að hafna ásökunum, leggja áherslu á að loftvarnir séu ekki á ábyrgð borgarstjóra og halda því fram að tilraun sé gerð til að eyðileggja sveitarstjórnarmíkið í landinu. Þingið takmarkaði ræðu hans við fimm mínútur án fyrirspurna, ákvörðun sem sjálf varð gagnrýnd.

Hvað gerðist

Þann 13. október samþykkti Verkhovna Rada, úkraínska þingið, að kalla Vitaliy Klychko borgarstjóra Kíev fyrir skýrslu. 151 þingmaður greiddi atkvæði með, átta á móti og níu sátu hjá; samkvæmt þingreglu þurfa að minnsta kosti 150 atkvæði til að kalla embættismenn fyrir þingið. Tillögu flutti Maryana Bezuhla, þingkona úr flokknum „Þjónn fólksins“, sem sagði að þingið hefði aldrei áður hlýtt á skýrslu Klychko og að kallið snérist ekki um stjórnmálaflokka. Formaður þingsins, Ruslan Stefanchuk, fól starfsfólki að undirbúa og upplýsa að þingið myndi bíða Klychko.

Klychko sótti þingið 14. október og fékk fimm mínútna ræðu án fyrirspurna frá þingmönnum. Tillaga Yaroslav Zheleznyak um að framlengja ræðuna um fimm mínútur til viðbótvar var felld. Talsinsfröken borgarstjórans, Oksana Zinovyeva, sagði fyrst að engin formleg boðun hefði borist en staðfesti síðar að hann hygði koma á boðun „Þjóna fólksins". Í ræðu sinni kallaði Klychko ásakanirnar um að hafa eyðilagt hitaveitutímabilið „tilefnislausar“ og sagði að Kíev væri fullbúið fyrir hitaveitutímabilið í hluta miðstýrðrar hitaveitu. Hann sagði að borgarstjóri bæri ekki ábyrgð á loftvörnum, að Kíev væri áfram lykilmarkmið óvinarins og að sveitarstjórnum í Úkraínu væri eyttilagt með því að víkja kjörnum höfðingjum sveitarfélaga og skipa herstjórnarmenn í þeirra stað.

Kallið varð í kjöllfar alvarlegra truflana á rafmagns- og vatnsveitu í Kíev eftir rússarökkun. Klychko sagði eigin rafmagnsframleiðslu borgarinnar alveg eyðilagða og að borgin væri algjörlega háðað landskerfinu. Hann hvatti íbúa Kíev sem eiga ættingja eða vini fyrir utan borgina til að íhuga tímabundið brottför, en sagði jafnframt að hann myndi aldrei kalla eftir algerri rýmingu.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínskir miðlar lögðu áherslu á beina átök milli Verkhovna Rada og borgarstjóra Kíev, með áherslu á atkvæðatöluna, fimm mínútna ræðuformsins og þinglegu málsmeðferðina. Flestir miðlar gáfu rúmgott pláss til andsvara Klychko — að ásakanir brytnar væru tilefnislausar, að loftvarnir væru ekki á ábyrgð borgarstjóra og að sveitarstjórnarmíkið væri að veikjast — ásamt fréttum af fyrri gagnrýni Zelensky á borgaryfirvöld og víðtækari rússarökum á orkuinnviði Kíev. Nokkrir miðlar fjölluðu um greiningu stjórnmálafræðingsins Volodymyr Fesenko, sem taldi að skrifstofa forsetans vildi nýta gagnrýni á Klychko til að fjarlægja hann úr stöðu forstöðumanns KMDA en láta hann sitja áfram sem borgarstjóra, og birtu gagnrýna ritgerð sem hélt því fram að sjálft málsmeðferðin væri pólitískt „sýning". Fréttir af mótmælum 17. október á Hreštjatyk, sem krefjast afsagnar Klychko, og af því að ríkið hafi aflétt greiðslustöðvun á verkefnum tengdum undirbúningi vetrar, voru fléttaðar inn í sömu frásögn af átökum milli borgar og miðstjórnar undir stríðsástandi.

Hvar frásögnum ber ekki saman

Árekstrur milli heimilda snúa aðallega að túlkun kallsins og umhverfis þess. Talsinsfröken Klychko, Oksana Zinovyeva, sagði að engin formleg boðun hefði borist þegar atkvæðagreiðslan fór fram, en staðfesti síðar að borgarstjóri hygði koma; hromadske og LIGA.net skrá báðar hliðar þessa röð. Bezuhla og þingmeirihlutinn stilltu því upp sem venjubundinni, hlutlægri ábyrgðarkönnun á undirbúningi vetrar sem forseti Zelensky hafði áður sagt að brytnar væri ábótavant; Klychko lýsti því hins vegar sem tilraun miðstjórnartengdra aðila til að fjarlægja hann og eyðileggja sveitarstjórnarmíkið, túlkun sem endurspeglast í umfjöllun Суспільне Новини, Бабель, ZN.UA, НВ og LIGA.net.

Baksvið

Ræða Klychko fyrir þingið átti sér stað í kjölfar endurtekinna rússaraka á orkuinnviði Kíev, þar á meðal á TEC-verum borgarinnar, sem hafa þvingað Kíev til að reiða sig alfarið á landskerfið eftir að eigin framleiðslugeta borgarinnar var eyðilögð. Stjórnmálafræðingurinn Volodymyr Fesenko taldi að skrifstofa forsetans vildi nýta gagnrýni á störf Klychko til að fjarlægja hann, en að líklegasta leiðin væri að fjarlægja hann úr stöðu forstöðumanns KMDA fremur en sem borgarstjóra, í ljósi Klychko-væns meirihluta í borgarstjórninni og þess að kosningar eða þjóðaratkvæðagreiðsla eru óframkvæmanlegar í stríðsástandi. Víðtækari vetrarstefna Kremils, sem The New York Times greindi frá og Institute for the Study of War greindi, felur í sér stórumsska á orku-, vatns- og skólphreinsunarinnviðum Úkraínu til að gera aðstæður óbærilegar og neyða til stjórnmálaafsagna. Þann 9. október aflétta ríkið greiðslustöðvun á ákveðnum verkefnum vegna undirbúnings hitaveitutímabils í Kíev eftir að Klychko hafði kvartað opinberlega um að 8 milljarðar hrinna hafi verið teknir úr borgarbúinu 2025. Veteraninn Dmytro Kozyatynsky boðaði til mótmótprotesta 17. október á Hreštjatyk þar sem krafist var afsagnar Klychko.