Lithein, Eistland og Lettland sameinast um bann við flutningi rússnesks korns um ESB
Litheyski forsætisráðherrann Mindaugas Sinkevičius tilkynnti að Litháen myndi leggja til í ESB bann á flutningi rússnesks korns um yfirráðasvæði sambandsins. Jafnframt yrði lagt til að einstakir rússneskir stóriðnaðarmenn úr landbúnaðargeiranum, sem styðja stríðið, verði settir á ESB-refsilista. Forsætisráðherjar Eistlands og Lettlands og forseti Litháen undirrituðu sameiginlegt bréf til leiðtoga ESB þar sem kallað er eftir slíku banni.
Helstu atriði
- Litháen mun leggja til í ESB að banna flutning rússnesks korns um yfirráðasvæði sambandsins
- Litháen vill einnig að einstakir rússneskir stóriðjumenn úr landbúnaði verði settir á ESB-refsilista
- Forsætisráðherjar Eistlands og Lettlands og forseti Litháen undirrituðu sameiginlegt bréf til forseta leiðtogaráðs ESB, Antónío Costa, og forseta framkvæmdastjórnar ESB, Ursula von der Leyen
- Eistlandsbann tók gildi 1. október og bannar flutning rússnesks og hvítrússnesks korns um landið
- Lettland hefur innleitt landamæraeftirlit með korni og kynnt 300% toll á flutningi og vinnslu korns frá Rússlandi og Hvítrússlandi
- Sinkevičius hefur fyrirskipað litháenskum stofnunum að herða eftirlit með uppruna korns sem fer um Litháen, svo ekki sé flutt um landið korn sem stolið hefur verið frá Úkraínu eða blandað öðru korni
- Leiðtogar Eystrasaltsríkjanna hvöttu jafnframt til að styrkja „samstöðugangna“ ESB og Úkraínu til að styðja við úkraínska viðskipti
Hvers vegna þetta skiptir máli
Atburðurinn sýnir að Eystrasaltsríkin reka málefnið af krafti á dagskrá næsta leiðtogafundar ESB og opna þannig möguleika á yfirráðasvæðisbundnu banni á rússneskum landbúnaðarflutningi. Slíkt bann myndi loka leið fyrir rússneskt korn, þar á meðali korn sem talið er stolið frá hernuminni úkraínskum svæðum, í gegnum evrópska grunnvirkisatiði.
Hvað gerðist
Litháenskur forsætisráðherra, Mindaugas Sinkevičius, lýsti því yfir að Litháen muni leggja til í ESB banni á flutningi rússnesks korns um yfirráðasvæði sambandsins og að einstakir rússneskir stóriðnaðarmenn úr landbúnaði verði settir á ESB-refsilista. Forsætisráðherjar Eistlands og Lettlands, Kristen Michal og Andris Kūbergs, ásamt forseta Litháen, Gitanas Nausėda, undirrituðu sameiginlegt bréf til forseta leiðtogaráðs ESB og forseta framkvæmdastjórnar ESB, Antónío Costa og Ursula von der Leyen, þar sem kallað er eftir slíku banni. Yfirlýsingar af þessu tagi eru hluti af viðbrögðum við að Rússland skýtur á úkraínskar hafnir og kornskip til að hindra úkraínska kornútflutning, og við því að rússneskir útflytjendur hafa flutt korn frá Svartahafi og Asovshafi til Eystrasaltsins vegna árása Úkraínumanna á rússnesk skip og höfn.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínsku heimildirnar leggja áherslu á að frumkvæðið snúist um að hindra að Rússland hagnist á stríðinu og að korn stolið frá hernuminni svæðum berist um evrópskt grunnvirkisatriði. Þær minna á að samkvæmt úkraínska utanríkisráðherranum Andriy Sybiha flutti Rússland árið 2025 út yfir 2 milljónir tonna af úkraínsku korni frá tímabundnum hernámssvæðum til markaða í Afríku, Asíu, Mið-Austurlöndum og Evrópu, með aðstoð hafna við Asovshaf og Svartahaf og svokallaðs „skugga-kornflota“.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki sammála um dagsetningu sameiginlega bréfs Eystrasaltsríkjanna: sumar geta þess í lok september, aðrir 9. október. Einnig greinir þær á um hvort forsætisráðherra Litháen hafi sjálfur undirritað bréfið, eða hvort litháenski undirskriftin komi frá forseta landsins.
Baksvið
ESB-refsiaðgerðir ná ekki til matvæla eins og korns, og hefur það hingað til gert flutningi rússneskra landbúnaðarvara í gegnum yfirráðasvæði ESB til þriðju landa kleift. Árið 2024 setti ESB toll á kornafurðir frá Rússlandi og Hvítrússlandi, en þær ráðstafanir stöðvuðu ekki að fullu flutning slíkra vara í gegnum ESB til þriðju landa. Lettland hefur þegar bannað innflutning á rússneskum og hvítrússneskum landbúnaðarvörum og fóðri og rýmkaði þessar takmarkanir í ágúst árið 2026.