Rinkēvičs: Lettland tilbúið að hýsa kjarnavopn ef NATO ákveður

Rinkēvičs: Lettland tilbúið að hýsa kjarnavopn ef NATO tekur þá ákvörðun

Edgars Rinkēvičs, forseti Lettlands, sagði að Lettland myndi hýsa kjarnavopn á yfirráðasvæði sínu ef NATO tæki sameiginlega ákvörðun um slíkt. Engar concrete viðræður um staðsetningu kjarnavopna í Lettlandi standa yfir að sögn forsetans, en hann benti á að lög landsins leggi ekki lagaheimildum í veg fyrir slíka ráðstöfun. Athugasemdir hans komu fram á blaðamannafundi með forsætisráðherranum Andri Kulberg í kjölfar þess að Bretland bauð kjarnavarnarvernd fyrir aðildarríki Joint Expeditionary Force (JEF).

Helstu atriði

Edgars Rinkēvičs, forseti Lettlands, sagði að Lettland myndi hýsa kjarnavopn ef NATO tæki sameiginlega ákvörðun um það.
Engar concrete hegar sammingar viðræður um staðsetningu kjarnavopna í Lettlandi standa yfir að sögn forsetans.
Lettnesk lög hamla ekki staðsetningu kjarnavopna á yfirráðasvæði landsins, ólíkt stjórnarskrá Litháens sem nú er breytt.
Bretland er þegar hluti af kjarnaafvænningarstefnu NATO, og Lettland nýtur nú þegar kjarnaskjóls af hálfu Bandaríkjanna og Bretlands.
Bretland bauð nýlega að útvíkka kjarnavernd til aðildarríkja JEF, sem nær til Danmerkur, Eistlands, Finnlands, Íslands, Lettlands, Litháens, Hollands, Noregs og Svíþjóðar auk Bretlands sjálfs.
Árið 2003 tryggðu væntanleg NATO-ríki að þau myndu ekki setja hömlur á þátttöku í sameiginlegu öryggiskerfi NATO, þar með talið kjarnaafvænningu.
Rinkēvičs sagði að án kjarnavændingar hefðu nokkir hefðbundnir stríðjar átt sér stað í Evrópu.

Hvers vegna þetta skiptir máli

Yfirlýsing Rinkēvičs sýnir vilja Lettlands, aðildarríkis NATO á norðausturjaðri sambandsins, til að hýsa kjarnavopn ef samtök NATO taka sameiginlega ákvörðun um slíkt. Þetta endurspeglar breytta afstöðu meðal Balta- og Norðurlandanna gagnvartils kjarnaafvænningu í kjölfar vaxnæstanita öryggisógnana, og fellur að víðtækari umræðu um að útvíkka kjarnavarnarvernd NATO til JEF-ríkjanna umfram fyrirkomulagið sem nú þegar er til staðar.

Hvað gerðist

Forseti Lettlands, Edgars Rinkēvičs, staðhenti á blaðamannafundi í kjölfar fundar síns með forsætisráðherra Lettlands, Andri Kulberg, að Lettland væri reiðubúið að hýsa kjarnavopn á yfirráðasvæði sínu ef NATO tæki sameiginlega ákvörðun um það. Hann ítrekaði að engar concrete viðræður um staðsetningu kjarnavopna í Lettlandi stæðu yfir nú. Forsetinn lagði áherslu á að lög Lettlands setji engar lagaheimildir í veg fyrir slíka ráðstöfun og benti á að stjórnarskrá Litháens, ólíkt hinni lettnesku, hefði upphaflega bannað hýsingu kjarnavopna og væri nú breytt í þessu skyni. Rinkēvičs minnti á að árið 2003, í aðdraganda NATO-aðildar, hefðu öllsta hegt væntanleg aðildarríki tryggt að þau myndu ekki setja hömlur á þátttöku í sameiginlegu öryggiskerfi NATO, þar með talið kjarnaafvænningu. Hann sagði Bretland þegar hluta af kjarnaafvænningarstefnu NATO og að Lettland nyti nú þegar kjarnaskjóls frá Bandaríkjunum og Bretlandi. Forsetinn tók einnig fram að Bretland hefði nýlega boðið að útvíkka kjarnavernd til aðildarríkja Joint Expeditionary Force (JEF), en JEF-samtökin sameina Bretland, Danmörk, Eistland, Finnland, Ísland, Lettland, Litháen, Holland, Noreg og Svíþjóð. Rinkēvičs lýsti því sem öfgafyllstu ráðstöfun að beita kjarnavopnum en sagði það jafnframt afvæna árásaraðila frá ófyrirsjáanlegum eða stórum aðgerðum.

Baksvið

Lettland er nú þegar undir kjarnaskjóli NATO sem Bandaríkin og Bretland veita. Stjórnarskrá Lettlands bannar ekki staðsetningu kjarnavopna, en stjórnarskrá Litháens gerir ráð fyrir slíku banni og litháíska þingið (Seimas) samþykkti 22. september í fyrri sína umsókn breytingu til að fjarlægja það bann. Árið 2003, í undirbúningi fyrir NATO-aðild, tryggðu öllsta hegt væntanleg aðildarríki að þau myndu ekki setja hömlur á þátttöku í sameiginlegu öryggiskerfi NATO, þar með talið kjarnaafvænningu. Joint Expeditionary Force (JEF) nær til Bretlands, Danmerkur, Eistlands, Finnlands, Íslands, Lettlands, Litháens, Hollands, Noregs og Svíþjóðar. Þann 30. september varaði Moskvu NATO formlega við mögulegri notkun kjarnavopna ef aðgerðir sambandsins leiddu til einangrunar Kalíníngrad-héraðs, og NATO hafnaði rússnesku ásökunum og fordæmdi kjarnaógnirnar. Eistland á í viðræðum við Frakkland um mögulega þátttöku í franskri hugmynd um að styrkja kjarnaafvænningu í Evrópu.