h.ua

Birt: · Uppfært:

Zelenskí kynnir „Karpatíska átta“-samstarfsvettvanginn á fyrsta toppfundi í Bukovel

Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelenskyy, kynnti 18. september nýjan svæðisbundinn samstarfsvettvang sem nefnist „Karpatíska átta“ (C8). Hann sameinar Úkraínu, Rúmeníu, Serbiu, Pólland, Slóvakíu, Tékkland, Austurríki, Ungverjaland og ESB. Opnunarfundurinn fór út í Búkovel í Ivano-Frankivsk-héraði og stendur til 20. september. Forsetar Serbíu og Rúmeníu og forsætisráðherra Póllands sóttu fundinn og áttu Zelenskyy tvíhliða fundi með þeim. Pólland tilkynnti jafnframt aðild að andstöðueldflaugabandalaginu.

Helstu atriði

  • Zelenskyy kynnti 18. september vettvanginn „Karpatíska átta“ (C8) fyrir átta karpatísk ríki auk ESB.
  • Fyrsti toppfundur C8 fer fram í Búkovel í Ivano-Frankivsk-héraði 18.–20. september.
  • Leiðtogar undirrituðu yfirlýsingu um stofnun Karpatísku samþættingartillögunnar og áform um árlega fundi.
  • Á efnahagshlutanum var kynnt sameiginleg fjárhátjunarportfolio með 95 verkefnum upp á um 40 milljarða evra og yfir 50 samningar upp á meira en 1 milljarð evra.
  • Zelenskyy lagði til að mynda 1,5 GW vindorkuklasa í Körpatalandi.
  • Zelenskyy átti tvíhliða fundi með Aleksandar Vucic (Serbia), Nicușor Dan (Rúmenía) og Donald Tusk (Pólland).
  • Tusk tilkynnti að Pólland hefði gengið í andstöðueldflaugabandalagið sem stofnað var í París í júlí.

Hvers vegna þetta skiptir máli

C8 er nýr svæðisbundinn samstarfsvettvangur undir forystu Úkraínu sem sameinar átta karpatísk ríki auk ESB og gefur Kænugarði beina leið til að efla öryggis-, orku- og efnahagstengsl við nágranna sín. Toppfundurinn færði Zelenskyy til sín forsetum Serbíu og Rúmeníu og forsætisráðherra Póllands fyrir tvíhliða viðræður um öryggi, orku og ESB-aðild, og Pólland tilkynnti aðild að andstöðueldflaugabandalaginu. Efnahagslegur árangur – 95 verkefni í portfolio að verðmæti um 40 milljarða evra, yfir 1 milljarðs evra samningar og 1,5 GW vindorkutilaga – sýnir að vettvangurinn er einnig ætlað að laða að fjárfestingar, ekki síst á orkusviði, í því skyni að draga úr evrópskri orkuháð á Rússlandi.

Hvað gerðist

Forseti Úkraínu Volodymyr Zelenskyy kynnti 18. september á opnunarfundinum í Búkovel í Ivano-Frankivsk-héraði nýjan samstarfsvettvang, „Karpatíska átta“ (C8). Aðildarríkin eru Úkraína, Rúmenía, Serbía, Pólland, Slóvakía, Tékkland, Austurríki, Ungverjaland og ESB í heild. Toppfundurinn stendur til 20. september. Forsetar Serbíu Aleksandar Vucic og Rúmeníu Nicușor Dan og forsætisráðherra Póllands Donald Tusk sóttu fundinn, og Zelenskyy átti tvíhliða fundi með þeim. Á efnahagshlutanum var kynnt sameiginleg fjárfestingarportfolio með 95 verkefnum að verðmæti um 40 milljarða evra og yfir 50 samningar að verðmæti meira en 1 milljarð evra; um helmingur er orkutengdur, þ.m. áformaður 1,5 GW vindorkuklasi í Körpatalandi. Leiðtogar undirrituðu yfirlýsingu um stofnun Karpatísku samþættingarstofnunarinnar, sem gerir ráð fyrir árlegum fundum og samstarfi um öryggi, orku, flutninga, þverpjóðlegt efnahagssamstarf og stuðning við samfélög, þ.m. endurkomu veraldar öldunga. Tusk tilkynnti jafnframt að Pólland hefði gengið í andstöðueldflaugabandalagið sem stofnað var í París í júlí og áður náði til tíu evrópskra ríkja auk Úkraínu. Fyrrverandi sendiherra Úkraínu í Bandaríkjunum, Valerij Chalí, vék að því að vettvangurinn endurspegli að miklu leyti þágerði Karpatísku áttistöðvarinnar frá 2006 og vakti spurningar um hvort C8 yrði skilvirkur stjórnmála- eða öryggissamstarfsvettvangur; hann benti einnig á að stór hópur úrurkast ráðherra og þingmanna Ísraelar hefði verið í Búkovel í stað þess að vinna í að fylla upp í göt í ríkisþjóðar.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínsk fjölmiðlaumfjöllun leggur áherslu á að C8 er úkraínsk stjórnmálasáttmáli sem færir Úkraínu forystu í nýju svæðisbundnu samstarfi. Fréttirnar draga fram fjölda tvíhliða funda Zelenskyy á sama degi með forsætisráðherra Póllands og forsetum Rúmeníu og Serbíu og túlka þá sem vitnisburð um batnandi samskipti Úkraínu við þessi lönd, einkum í ljósi nýs stjórnvaldaástands í Ungverjalandi. Efnahagsþátturinn er í forgrunni: 40 milljarða evra fjárfestingarportfolio, yfir 1 milljarðs evra samningar og boðaður 1,5 GW vindorkuklasi eru settir fram sem svar við evrópskri orkuháð á Rússlandi og sem vettvangur til að laða að fjárfestingu í Körpatalandi. Þá er yfirlýsingin kynnt sem fyrsti ársburðnaður vettvangsins, með áherslu á öryggi, orku, flutninga, líffræðilegan fjölbreytileika og endurkomu veraldar öldunga – liðþeppast inn í úkraínska dagskrá um endurkomu hermanna. Um leið er rými fyrir gagnrýni: fyrrverandi sendiherra Valerij Chalí gagnrýnir að C8 endurspegli að mestu þágerði eldri Karpatísku áttarinnar og að aðildarhöld að Bukarest-níu (B9) skipti meira máli fyrir öryggi Úkraínu, og gagnrýnir að stór hluti ráðuneyta og þingmanna Ísraelar hafi sótt Búkovel í stað vinnu við ríkisþjóðar.

Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum

Ekki unnt að bera saman: öll tiltæk uppsprettur eru úkraínsk fjölmiðla- og fréttastofnanir, svo enginn grundvöllur er til að draga fram sérstaka alþjóðlega umfjöllun.

Hvar frásögnum ber ekki saman

Heimildir greinir á um fjölda atriða. Sum staðfesta að Slóvakía var á toppfundinum í Búkovel í fjarveru Roberts Fico forsætisráðherra, en þær greinir á um hvort fulltrúi Slóvakíu var innanríkisráðherra Matúš Šutaj Eštok eða ríkisritari utanríkisráðuneytisins Marek Eštok. Tölur um fjölda viðskiptafulltrúa á efnahagshlutanum vikja einnig: um 500 eða um 550. Heildarvirði fjárfestingarportfolíós er ýmist gefið upp sem um 40 milljarðar evra eða yfir 42,5 milljarðar evra. Loks er yfirlýsing Zelenskyy um fjárhagslegan árangur fundarins sögð annars vegar ná 1 milljarði evra og hins vegar 1 milljarði Bandaríkjadala.

Baksvið

C8 er ekki fyrsti vettvangur sinnar tegundar: Karpatíska áttistöðin hefur verið í gildi frá 4. janúar 2006 og nær yfir nær sömu ríki. Úkraína hefur jafnframt verið þátttakandi í Mið-Evrópsku áttinni (CEI) síðan 1996, en er aðeins tengiliður (ekki fullgildur aðili) í Þriggja hafa áttinni, og aðild er tengd ESB-aðild. Bukarest-níu (B9) er öryggissamstarfsvettvangur á NATO-austurflankanum með Póllandi, Rúmeníu, Búlgaríu, Eistland, Lettland, Litháen, Slóvakíu, Tékklandi og Ungverjalandi. Andstöðueldflaugabandalagið var stofnað í París í júlí og náði áður til tíu evrópskra ríkja auk Úkraínu (Danmörk, Frakkland, Þýskaland, Ítalía, Noregur, Spánn, Svíþjóð, Bretland og Holland). Þá eru bæði Úkraína og Serbía ESB-umsækjarríki. Daginn fyrir fundinn, 17. september, féll rússneskt árásarþotaþota nálægt landamæraþjónustunni Yahodyn-Dorohusk á Úkraínu–Póllands landamærunum, og flugvellir í Rzeszów og Lublin í Póllandi stöðvuðu starfsemi í þriðja daginn í röð vegna rússneskra árásarþota í lofti yfir vestur-Úkraínu.