h.ua

Birt: · Uppfært:

Verkhovna Rada segir upp ríkissaksóknara með 317-0 atkvæði

Þann 15. september 2026 samþykkti Verkhovna Rada á Úkraínu að segja upp ríkissaksóknaranum Ruslan Kravchenko með 317 atkvæðum gegn engum, og forseti Volodymyr Zelensky skrifaði undir úrskurð nr. 932/2026 til að staðfesta uppsögnina. Kravchenko hafði skilað inn uppsögnarbréfi 7. september, var settur í leyfi 14. september og yfirgaf Úkraínu að kvöldi 13.–14. september vegna sjálfskipulagðrar ferðar erlendis. Daginn áður hafði hann tilkynnt að hann hefði undirritað grunsemdaskjal gegn NABU-stjóranum Semen Kryvonos, sem NABU og SAP kölluðu „framhald af kerfisbundinni árás á sjálfstæðar spillingarvarnastofnanir".

Helstu atriði

  • Verkhovna Rada samþykkti 15. september að segja upp Ruslan Kravchenko með 317 atkvæðum; enginn greiddi atkvæði gegn eða sat hjá.
  • Forseti Zelensky skrifaði undir úrskurð nr. 932/2026 15. september sem staðfesti uppsögn Kravchenko.
  • Zelensky hafði 14. september sett Kravchenko í leyfi samkvæmt 2. mgr. 11. gr. laga Úkraínu um löglega stöðu hernaðarástandsins.
  • Kravchenko skilaði inn uppsögnarbréfi 7. september og yfirgaf Úkraínu að kvöldi 13.–14. september í sjálfskipulagðri erlendri ferð.
  • 14. september tilkynnti Kravchenko í myndskilaboðum að hann hefði undirritað grunsemdaskjal gegn NABU-stjóranum Semen Kryvonos, sem hann sakaði um skjalafals og fiktífa ættleiðingu.
  • NABU og SAP lýstu þessu sem „framhaldi af kerfisbundinni árás á sjálfstæðar spillingarvarnastofnanir" og tengdu við aðgerðina „Cartago" sem leiddi í ljós spillingarkerfi innan Embættis ríkissaksóknara.
  • Reuters sagði að átökin gætu stefnt í hættu tugum milljarða dala í erlendu fjármagni og flókið samningaviðræður Úkraínu við ESB.

Hvers vegna þetta skiptir máli

Uppsögn ríkissaksóknarans sýnir að átökín milli ríkissaksóknaraembættisins og sjálfstæðra spillingarvarnastofnana (NABU og SAP) hafa náð hæsta stigi stjórnkerfisins. Aðgerðin „Cartago" leiddi í ljós að æðsti embættismaður innan ríkissaksóknaraembættisins, Serhiy Kropyva, var sakaður um að hafa skipulagt kerfi til að taka við mútum frá sviksamlegum símaþjónustumiðstöðvum. Eftir að Kravchenko tilkynnti grunsemdaskjal gegn NABU-stjóranum, svaraði Zelensky strax með leyfi og síðan uppsögn, sem undirstrikar pólitískan vilja til að verja sjálfstæðar stofnanir. Reuters benti á að deilan gæti haft áhrif á erlent fjármagn og ESB-aðildarviðræður, en spillingarvarnareftirlit er skilyrði fyrir bæði.

Hvað gerðist

Þann 15. september 2026 samþykkti Verkhovna Rada á Úkraínu að segja upp ríkissaksóknaranum Ruslan Kravchenko með 317 atkvæðum á móti engum. Forseti Volodymyr Zelensky skrifaði sama dag undir úrskurð nr. 932/2026 sem staðfesti uppsögnina. Kravchenko hafði 7. september skilað uppsögnarbréfi og sagði ákvörðunina pólitíska. Þann 14. september undirritaði Zelensky úrskurð um að setja Kravchenko í leyfi samkvæmt 2. mgr. 11. gr. laga um löglega stöðu hernaðarástands, og skilaði þingsályktunartillögu um uppsögn. Þann morgun hafði Kravchenko birt myndskilaboð þar sem hann tilkynnti að hann hefði undirritað grunsemdaskjal gegn NABU-stjóranum Semen Kryvonos vegna skjalafals til að afla ólögmæts ávinnings í sérstaklega stórum stíl og fiktífrar ættleiðingar. Hann tilkynnti einnig grunsemdaskjal gegn aðila nálægt SAP-stjóranum Oleksandr Klymenko. Að kvöldi 14. september sagði Embætti ríkissaksóknara að grunsemdin hefði ekki verið birt NABU-stjóranum á lögmætan hátt og að færslur í rannsóknarskrá hefðu verið afmáðar, samþykkt af vararíkissaksóknaranum Maksym Krym samkvæmt LIGA.net. Kryvonos sagðist ekki hafa fengið grunsemdaskjal og kallaði málsmeðferðina „upplýsingaform síms-grunsemdar". Kravchenko yfirgaf Úkraínu að kvöldi 13.–14. september í sjálfskipulagðri fimm daga ferð til Parísar, en UP heimildir sögðu ferðaskjöl hafa sýnt Litáensku sem áfangastað; PACE staðfesti að Kravchenko og fulltrúar hans voru ekki skráðir þátttakendur viðkomandi þings PACE. Kravchenko var ekki viðstaddur atkvæðagreiðslu þingsins og sat í útlegð.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Úkraínskir fjölmiðla leggja áherslu á stofnanabaráttuna milli ríkissaksóknaraembættisins og sjálfstæðra spillingarvarnastofnana. Þeir tengja uppsögn Kravchenko við aðgerðina „Cartago" sem leiddi í ljós æðsta embættismann í OGP, Serhiy Kropyva, ásamt því að NABU og SAP lýstu grunsemdaskjalinu sem „kerfisbundinni árás" á sjálfstæðar stofnanir. Fjölmiðlar lýstu brottför Kravchenko erlendis sem „flótta" og bentu á að PACE-viðburðurinn sem hann vísaði til væri ekki skráður fyrir hann. Andstæðingar á þingi, þar á meðal Iryna Herashchenko, gagnrýndu skipunarferlið og kröfðust endurkomu samkeppnisvals. Ítarleg umfjöllun fjölmiðla um eiginkonu Kravchenko, Oleksandra Shovkoplias, og dvöl hennar erlendis undirstrikar þá mynd af kerfisbundnu flótta.

Hvernig erlendar heimildir lýsa atburðinum

Eina erlenda heimildin í efninu er fréttastofnun frá Aserbaídsjan sem speglar úkraínska framsetningu. Reuters er vitnað til sem mikilvægasta alþjóðlega sjónarhornið: að átökin geti stefnt í hættu tugum milljarða dala í erlendu fjármagni og flókið ESB-aðildarviðræður, þar sem spillingarvarnareftirlit er skilyrði fyrir bæði. Kyrylo Budanov, vitnaður í Reuters, sagði: „Ekkert af þessu er eðlilegt og það veldur gríðarlegum skaða á ímynd Úkraínu í heiminum."

Hvar frásögnum ber ekki saman

Heimildir greinir á um áfangastað Kravchenko erlendis: NV, ZN.UA, LIGA.net og aðrir tilgreina París (Samspilne og Embætti ríkissaksóknara til Radiosvoboda), á meðan UP og Ukrinform segja ferðaskjöl hafa sýnt Litáensku. Annar ágreiningur snýr að því hvort grunsemdaskjal hafi verið löglega birt NABU-stjóranum: Kravchenko segist hafa sent það í pósti (Ukrposhta) og hafi póstkvittanir, en Kryvonos og Embætti ríkissaksóknara segja að skjalið hafi hvorki verið afhent honum né NABU/SAP. Þriðji ágreiningur er um eðli brottfarar Kravchenko: hann og Embættið lýsa henni sem opinberri erlendri ferð, en Antikorrps Center og athugasemdaskrifarar (Vitaliy Shabunin, Tetiana Shevchuk) kalla hana „flótta". Fjórði ágreiningur snýr að túlkun grunsemdarinnar: Kravchenko kallar hana lögmæta rannsóknarstarfsemi en NABU og SAP lýsa henni sem „kerfisbundinni árás" á spillingarvarnastofnanir í hefndarskyni fyrir aðgerðina „Cartago".

Baksvið

Ruslan Kravchenko var skipaður ríkissaksóknari 17. júní 2025. Þann 4. september 2026 framkvæmdu NABU og SAP húsleitir hjá Kravchenko, vararíkissaksóknaranum Maríu Vdovychenko og yfirmanni Odessu-svæðisins Oleh Kiper. Þann 5. september tilkynntu þau um aðgerðina „Cartago" sem leiddi í ljós glæpasamtök undir stjórn Serhiy Kropyva, vararíkissaksóknara í alþjóðlegu lögfræðisamstarfi OGP, sem ásakaður var um að hafa tekið við mútum frá sviksamlegum símaþjónustumiðstöðvum og þvegið ávinning. Hæstiréttardómstóllinn í spillingarmálum (HACC) setti Kropyva í varðhald 6. september með 120 milljónum hrvnya í tryggingu. Þann 7. september tilkynnti Kravchenko að hann hefði skilað uppsögnarbréfi og kallaði ákvörðunina pólitíska. Þann 13. september undirritaði hann grunsemdaskjal gegn NABU-stjóranum og birti það opinberlega 14. september; sama dag var hann settur í leyfi af forseta. Að kvöldi 13.–14. september yfirgaf hann landið. Þann 15. september kaus þingið að segja honum upp.