Pólskur öfgahægriþingmaður braut minnisvarða UPA-manna á landamærum Póllands og Úkraínu
Grzegorz Braun, leiðtogi öfgahægri flokksins „Konfederacja Korony Polskiej“ og þingmaður í Evrópuþinginu, braut gríðarminnisvarða um 41 UPA-soldáta í þorpinu Białystok í Lublin-héraði nálægt pólsk-úkraínsku landamærunum. Braun gaf út myndband af athöfninni á X (Twitter) og sagði minnisvarðann „móðga minningu fórnarlamba úkraínsku þjóðarmorðsins á Pólum.“ Lögregla hefur opnað rannsókn, meðal annars á grundvelli hatursglæpa.
Helstu atriði
- Grzegorz Braun, leiðtogi „Konfederacja Korony Polskiej“ og Evrópuþingmaður, braut granít-minnisvarða UPA í þorpinu Białystok í Dołhobyczów-sveitarfélaginu, Hrubieszów-sýslu, nálægt landamærunum
- Braun og flokksbróðir hans Marcin Miksza notuðu hamra/sleggjur til að brjóta uppletranir í steininum
- Minnisvarðinn var reistur á gröf 41 UPA-soldáta sem féll í orrustu við sovéska NKVD í febrúar 1946; staðurinn hefur verið minnisvarði síðan á 9. áratugnum, í núverandi mynd síðan 2019
- Braun birti myndband af athöfninni sjálfur á X (Twitter) og kallaði eftir að minnisvarðinn yrði fjarlægður
- Pólsk lögregla opnaði rannsókn 6. september á grundvelli minnisvarða- og grafarrýrgunar, eignaspjalla og mögulegs hatursglæps af þjóðernisástæðum
- Talskona innanríkisráðuneytisins, Karolina Gałecka, sagði að gerendur myndu ekki sleppa við refsingu
- OKO.press greindi frá því að grafastaðurinn njóti lagalegrar verndar óháð því hvort stjórnsýslureglum hafi verið fylgt við uppsetningu minnisvarðans
Hvers vegna þetta skiptir máli
Sitjandi Evrópuþingmaður braut sjálfur minnisvarða á grafastað og birti myndband af athöfninni, sem vekur spurningar um ábyrgð kjörinna fulltrúa. Málið snertir viðkvæman kafla í pólsk-úkraínsku söguminni — UPA, Volhynía og heiðrun stríslutarmíslegra persóna síðari heimsstyrjaldarinnar — á sama tíma og aðildarviðræður Úkraínu við ESB eru pólitískt tengdar þessu málefni samkvæmt staðhæfingu pólska utanríkisráðherra Marcin Bosacki. Pólsk yfirvöld meðhöndla málssóknina ekki aðeins sem eignaspjöll og gröfarrýrgunu heldur einnig sem mögulegan hatursglæp af þjóðernisástæðum, og úkraínskir athugendur tengja atburðinn við langvarandi stöðvun á tvíhliða útskurðarleyfum, sem gefur til kynna mögulegt diplómatískt eftirmál.
Hvað gerðist
Grzegorz Braun, leiðtogi öfgahægri flokksins „Konfederacja Korony Polskiej“ og Evrópuþingmaður, mætti ásamt flokksbróður sínum Marcin Miksza aðri gríðarmiklum granít-minnisvarða í þorpinu Białystok í Dołhobyczów-sveitarfélaginu, Hrubieszów-sýslu, Lublin-héraði, nálægt pólsk-úkraínsku landamærunum. Þar notuðu þeir hamra eða sleggjur til að brjóta upp upplétrað nöfn fallinna UPA-soldáta á steininum. Minnisvarðinn stendur á gröf 41 UPA-soldáta sem féll í orrustu við sovéska NKVD í febrúar 1946; grafastaðurinn hefur verið minnisvarði síðan á 9. áratugnum og í núverandi mynd síðan 2019. Braun birti sjálfur myndband af eyðileggingunni á X (Twitter) og skrifaði að minnisvarðinn ætti að fjarlægja því hann móðgaði minningu fórnarlamba „úkraínsku þjóðarmorðsins á Pólum“ og hélt því fram að hann hefði verið reistur ólöglega. Pólsk lögregla opnaði rannsókn 6. september á grundvelli minnisvarða- og gröfarrýrgunar, eignaspjalla og mögulegs hatursglæps af þjóðernisástæðum. Talskona innanríkisráðuneytisins Karolina Gałecka sagði að gerendur yrðu ekki látnir sleppa við refsingu og að lögregla safnaði sönnunargögnum og ynni við að ræða við vitni. OKO.press greindi frá því að grafastaðurinn njóti lagalegrar verndar óháð því hvort stjórnsýslureglum hafi verið fylgt við uppsetningu minnisvarðans. Úkraínskur hersveinn og sagnfræðingur, Volodymyr Birchak, sagði að Braun hefði sömuleiðis eyðilagt ríkisskjaldarmerki Úkraínu (Tryzub) á minnisvarðanum og tengdi atburðinn við áratugalanga stöðvun Póllands á útskurðarleyfum gagnvart Úkraínu.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Allar heimildir sem fylgdu eru úkraínskar og ramma atburðinn á sama hátt: Braun er sýndur sem „skandall“- og „úkraínofóbísk“ stjórnmálamanneskja og „þjóðernissinni í öfga“, með áherslu á reiði og á grimmdarkennda eyðileggingu. Fyrirsagnir beina sjónum að öfgahægri sjálfsmynd hans, myndmálinu með öxum og eyðileggingu UPA-minnisvarðans fremur en lögfræðilegum eða stjórnsýslulegum hliðum. Fréttir draga fram fyrri skemmdarverk sumarsins 2026, fordæmingu úkraínsku sendiráðsins og — í gegnum Birchak — langvarandi stöðvun pólsku útskurðarleyfanna, og setja atburðinn þannig fram sem hluta af endurteknu mynstri frekar en einangrað tilvik. Birchak, úkraínskur hermaður og sagnfræðingur, er miðpunktur umfjöllunar sem úkraínsk rödd, frekar en að byggt sé á pólskum opinberum eða sjálfstæðum pólskum fjölmiðlaheimildum.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Úkraínskir miðlar eru ekki sammála um nákvæmlega hvaða áhöld Braun notaði — sumir segja hamra eða sleggjur, aðrir axir eða „sokyry-moloty“. Einnig eru misvísandi staðhæfingar um hversu margir UPA-soldátar voru grafnir á staðnum (41 í flestum heimildum, en mismunandi öryggi milli endurtekninga) og um hvort grunur hafi verið staðfestur á neinum í upphafi rannsóknarinnar. Fullyrðingar Birchaks um að Pólland hafi stöðvað útskurðarleyfi fyrir um tíu árum og að engin minnismerki hafi verið endurgerð hafa lægri öryggisstig í heimildasafninu.
Baksvið
Eyðilagði minnisvarðinn stóð á gröf 41 UPA-soldáta sem féll í orlustu við sovéska NKVD í febrúar 1946; minnisstaðurinn hefur verið til síðan á 9. áratugnum og í núverandi granítmynd síðan 2019. Minnisvarðinn hafði áður verið skemmdur tvisum áður — í sumar 2026 (málningarslettur og skemmd á boga), sem úkraínska sendiráðið fordæmdi opinberlega, og aftur stuttu fyrir myndband Brauns þegar óþekktir aðilar skemmdur upplétrað. Braun leiðir öfgahægri flokkinn „Konfederacja Korony Polskiej“ og á langa skrá yfir and-úkraínskar og aðrar skandalaðgerðir, þar á meðal að slökkta á Hanukkah-minara í Sejm í desember 2024 og að vera eini Sejm-þingmaðurinn sem greiddi atkvæði gegn ályktun í stuðningi Úkraínu fyrir innrás Rússlands. OKO.press greindi frá því að grafastaðir í Póllandi njóti lagalegrar verndar óháð þvírmunum sem stjórnsýslureglum hafi verið fylgt við uppsetningu minnisvarðans.