Háttsettur starfsmaður saksóknaraembættisins í gæsluvarðhaldi í aðgerðinni „Karthago“

Hvers vegna þetta skiptir máli

Mál „Karthago" varðar helsta réttarvörslukerfi landsins. Grunur beinist að Kropyva, starfsmanni saksóknaraembættisins, og saksóknarar halda því fram að hann hafi verið „traustur maður" ríkissaksóknara Kravchenko – sá saksóknari sem ber ábyrgð á rannsókn svipaðra mála. Афhjúpunin spyr því spurninga um sjálfstæði og heilindi efstu lagaumsjáar í landinu á stríðstímum. Aðgerðin er jafnframtí nýjasta í röð háværra NABU/SAP-aðgerða gegn spillingu innan ákæruvalds og dómstóla, og hefur kallað fram beina stofnanatengingu milli OGP og andspillingarstofnana, þar á meðal umdeildar næturspyrnanúmerir á skrifstofum OGP.

Hvað gerðist

Hinn 4. september 2025 tilkynntu НАБУ og САП um sérstaka aðgerð undir heitinu „Karthago" og lýstu yfir að þau hefðu afhjúpað glæpastarfsemi sem kerfisbundið hafi tekið við mútum frá svikasímstöðvum og hvíttvottað afraksturinn. Skipstjórinn, nefndur „Kantsler" í efirlitsskjölum, var fljótlega staðgreindur sem Serhiy Kropyva, starfsmaður OGP síðan í ágúst 2025. Hinn 6. september lagði Hæstiréttur spillingarmála Kropyva í gæsluvarðhald með tryggingarfjárhæð 120 milljónir hrivna til 2. nóvember 2026, eftir að saksóknari САП hafði óskað tryggingarfjárhæðar 200 milljóna hrivna. Ef trygging er sett er Kropyva skylt að afhenda erlend vegabréf, mæta á hverju kalli og forðast samskipti við ákveðna einstaklinga, þar á með ríkissaksóknara Kravchenko og aðstoðarmann hans Mariyu Vdovychenko.

Í dómsalnum las saksóknari upp gögn rannsóknarinnar: Кропива er sagður hafa skipulagt og stýrt viðgerðum á 280 fermetra húsi í Kozyn ellinn sýni Kostel-skurði Kyiv, sem ríkissaksóknari leigir, þar á meðal uppsetningu gasgenerators, eftirlitsmyndavéla og nets. Rannsókn heldur einnig fram að Kropyva hafi hjálpað eiginkonu ríkissaksóknara að fá vegabréfsáritun til Bandaríkjanna, skipulagt flug hennar til Spánar fyrir viðskiptaferð Kravchenko þangað, og skipulagt afmælisveislur ríkissaksóknara í Madrid – rannsóknin heldur því fram að í samtölum hafi Kropyva og Kravchenko rætt bókun á hóteli í Madrid fyrir hóp Kravchenko og öðru ódýrara hóteli fyrir opinbera skýrslu. Kropyva er jafnframt grunaður um að hafa hvíttvottað eignir að verðmæti 41,7 milljónir hrivna í starfi sínu hjá OGP og 48,2 milljónir hrivna áður en hann var staðsettur sem aðstoðarmaður yfirmanns hjá Odesa-héraðsstjórninni.

Ríkissaksóknari Kravchenko gaf út yfirlýsingu sama dag þar sem hann neitaði að eiga nokkuð skylt við að þekja yfir svikasímstöðvar eða að hafa gefið fyrirmæli þar að lútandi. Kropyva hafði verið vikið frá störfum og OGP hafði falið undirbúning á uppsögn. Kravchenko skipaði einnig endurskoðun alþjóðasamstarfssviðs og einingar gegn netbrotum, og sagði að fjölviðburðapróf yrðu lögð fyrir starfsmenn. Auk þess sagðist hann ekki ætla að segja af sér, en myndi gera það ef krafist yrði af þjóðþinginu, forsetanum eða samstarfsmönnum OGP. Aðrir rannsakaðir eru m.a. Bohdan Boiko, forseti knattspyrnufélagsins Kharkiv, og Serhiy Kutsyi, ökumaður Kropyva, sem var settur í gæsluvarðhald 60 daga með tryggingarfjárhæð 3 milljónir hrivna. Hæstirétturinn frestaði ákvörðun um fyrirbyggjandi ráðstöfun fyrir Yelyzaveta Ivakhnenko, unnusta Кропива, til mánudags 7. september.

Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum

Fréttaskýringar úkraínska fjölmiðla beinast að persónulegum og stofnanalegum afleiðingum fyrir ríkissaksóknara Kravchenko. Укraínska miðlar hafa dregið fram nákvæmlega tilgreindar „persónulegar þjónustur" sem saksóknarar telja Кропива hafa veitt – viðgerðir á húsi í Kozyn, vegabréfsáritun fyrir eiginkonu Kravchenko til Bandaríkjanna, skipulagningu afmælisferðar til Madríd og hótelbókanir. Kravchenko sjálfur hefur brugðist við opinberlega og hefur skipað endurskoðun, fjölviðburðapróf og vikið starfsmanni frá störfum. Umfjöllun leggur áherslu á beina átök OGP við andspillingarstofnanir, þar sem OGP hefur véfengt lögmæti næturspyrnanúmeranna á skrifstofum OGP-leiðtoga á meðan САП/НАБУ hafa kynnt upptökur af símtölum fyrir dómi. Bihus.Info birti rannsókn sína á húsi í Kozyn sem ekki er í yfirlýsingu Kravchenko og vakti athygli á ósamræmi í skýringum hans (leiga vs. leynd notkun, 280 m² vs. um 300 m²).

Hvar frásögnum ber ekki saman

Upplýsingar eru á reiki um nokkur atriði: nákvæmlega starfsheiti Кропива в – sumar heimildir kalla hann yfirmann netbrotadeildar OGP, aðrar staðgengill yfirmanns alþjóðasamstarfssviðsins. fæðingardagur ríkissaksóknara Kravchenko er sagður 4. mars í sumum heimildum en 14. mars í öðrum. Um það hvort НАБУ og САП gerðu húsleit á heimili eða skrifstofu Kravchenko kvöldið 4. september greinir heimildir á: talskurmaður OGP Mariana Haiovska neitaði því, en heimildir Укraínska Pravda halda því fram að leitað hafi verið hjá Kravchenko, aðstoðarmanni hans Mariyu Vdovychenko og héraðsstjóra Odesa Oleh Kiper. Stærð hússins í Kozyn er sögð um 300 m² af Bihus.Info en Kravchenko sjálfur segir 280 m². Til eru fréttir sem segja að Kravchenko hafi „horfið" í yfir 12 klukkustundir á meðan leitinum stóð; ZN.UA heimildir staðsettu hann á „Dobrobut"-kliníkinni í Kyiv, og Kravchenko sjálfur kallaði það ósatt. Saksóknarar САП заявиli að Кропива hafi keypt fartölvu fyrir eiginkonu Kravchenko, sem Kravchenko neitar og segir hana ekki eiga nýja fartölvu. Kravchenko segir að húsið í Kozyn verði fært inn í yfirlýsingu hans fyrir árið 2026, en andspillingarsamtök benda á að þaði hafi ekki verið í yfirlýsingu hans fyrir 2025.

Baksvið

Аðgerðin „Karthago" var hluti af áframhaldandi baráttu ukraínská andspillingabúða (НАБУ/САП) gegn spillingu innan saksóknara- og dómstólakerfisins. Кропива hefur unnið hjá saksóknaraembættinu síðan í ágúst 2025, og rannsóknir benda til að glæpastarfsemin hafi verið stofnuð í miðju ári 2025, í þeim tilgangi að taka kerfisbundið við mútum frá svikasímstöðvum sem svindluðu bæði ukraínska ríkisborgara og erlenda. Áður en Kravchenko varð ríkissaksóknari var hann yfirmaður ríkisskattstjórafundaríðsins frá desember 2024 til júní 2025; Lesya Karnaukh hefur verið staðgengill yfirmanns síðan. Fyrir baksvið málsins eru einnig rannsóknir Bihus.Info sem benda á að um 300 fermetra hús í Kozyn (Kyiv-héraði), sem talið er að Kravchenko noti leynilega, hafi verið skráð á 73 ára konu sem er ekki skráð sem ættingi hans; Kravchenko segir fjölskylda sín leigi 280 fermetra hús og hafi flutt þangað 1. maí 2026.