Aðalsaksóknari Úkraínu segir af sér eftir spillingarmál
Úkraínska aðalsaksóknarinn Ruslan Kravchenko lagði fram uppsagnarbréf sín kvöldið 7. september vegna rannsóknar NABU og SAPO á „aðgerð Карфаген“ (Karfagen), þar sem leiddar voru upp ljós skipulögð brotasamtök innan skrifstofu aðalsaksóknara sem grunuð eru um að „hylja“ svindlcallcentre og þvætta fé. Kravchenko hafði áður verið skipaður í embættið í júní 2025. Skömmu síðar sagði fyrsti aðvaraðsaksóknari María Vdovychenko einnig af sér. Rannsóknarleiðin nær til Serhíj Kropýva, staðgengils yfirmanns alþjóðasamstarfssviðs, sem úrskurðaður var í gæsluvarðhald með 120 milljóna UAH tryggingu, og til tveggja annarra grunaðra.
Helstu atriði
- Aðalsaksóknari Ruslan Kravchenko lagði fram uppsögn 7. september, daginn eftir að VAKKS úrskurðaði Kropýva í gæsluvarðhald.
- Kravchenko var skipaður aðalsaksóknari í júní 2025, 36 ára að aldri; hann heldur því fram að hann hafi enga málsmeðferðarstöðu í Karfagen-málinu.
- NABU og SAPO tilkynntu 4. september um sérstaka aðgerð „Karfagen“ þar sem skipulögðum brotasamtökum undir stjórn starfsmanns skrifstofu aðalsaksóknara var lýst.
- Serhíj Kropýva, staðgengill yfirmanns alþjóðasamstarfssviðs, úrskurðaður í gæsluvarðhald 6. september með 120 milljón UAH tryggingu; unnusta hans Jelyzaveta Ivakhnenko (20 milljónir UAH) og bílstjórinn Serhíj Kutsyj (3 milljónir UAH) einnig úrskurðaðir í varðhald.
- Fyrsti aðvaraðsaksóknari María Vdovychenko sagði af sér á eftir Kravchenko; 8. september var síðasti vinnudagur hennar.
- Leit NABU og SAPO fór fram hjá Kravchenko, Vdovychenko og yfirmanni Odesa svæðisstjórnarinnar Oleh Kiper um helgina 6.–7. september; í Vdovychenko fundust m.a. merki um eftirlit með yfirmönnum NABU og SAPO.
- Framkvæmdastjórnin hefur ekki borist til Verkhovna Rada eins og stendur: kl. 15:00 þann 9. september hafði þingmálaskrá ráðsins ekki skráð tillögu forsetans um að víkja Kravchenko frá.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Uppsögn aðalsaksóknarans, skipaður í embættið í júní 2025, skilur lykilstöðu í úkraínsku refsivörslukerfi eftir lausa á sama tíma og virkar spillingarrannsóknir standa yfir. Karfagen-málið tengir grun um kerfisbundið „hyljaraveldi“ yfir stórum svindlcallcentre beint við æðstu embættismenn skrifstofu aðalsaksóknara og kallar fram spurningar um stofnanaintegrity. Aðgerðir NABU og SAPO – þar með talin leit hjá aðalsaksóknaranum, aðvaraðsaksóknaranum og héraðsstjóra – sýna að sjálfstæðar spillingarnefndir starfa gegn mjög æðstu embættismönnum og eru því álitspróf á því sjálfstæði sem alþjóðastjórnmálasamstarfsaðilar Úkraínu hafa krafist. Afgreiðsla málsins í þinginu er enn ólokinn, og deilt er um hvort brottvísing eigi að leiða til umbótameðferðar eða hvort nýr aðalsaksóknari eigi að velja með samkeppnisferli.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir greinir á um hvort Kravchenko sagði af sér af fúsum vilja eða undir þrýstingi frá forsetanum: Kravchenko lýsti ákvörðuninni sem meðvitaðri „stjórnmálaákvörðun“, en aðrar skýrslur herma að forsetinn hafi beðið hann að segja af sér eftir fund þeirra. Einnig greinir heimildir á um hvort Kravchenko hafi enga málsmeðferðarstöðu í Karfagen-málinu eða sé óbeint flæktur inn í það með ástæðulausum tengslum sínum við Kropýva – Kravchenko neitar tengslum opinberlega, en NABU/SAPO-gögn og spillingarsamtök vitna í upptökur, gjafir og fasteignatengsl. Að lokum greinir heimildir á um afstöðu „Þjónn fólksins“-flokksins: ein heimild lýsir flokknum og forystu hans 7. september sem „hámarksvernd Kravchenko“ en aðrar herma að tóninn hafi breyst aðeins eftir fundinn með forsetanum.
Baksvið
Í júlí 2025 reyndi forsetaskrifstofan að setja NABU og SAPO undir aðalsaksóknara, en dró til baka eftir mótmæli á götum úti og þrýsting frá evrópskum samstarfsaðilum. Kravchenko var skipaður aðalsaksóknari í júní 2025, 36 ára að aldri. „Karfagen“-aðgerð NABU og SAPO var kynnt 4. september sem afhjúpun skipulagðra brotasamtaka undir stjórn Serhíjs Kropýva, sem grunaður er um að hafa „hylt“ svindlcallcentre og þvætt fé. Kropýva, unnusta hans Ivakhnenko og bílstjórinn Kutsyj voru allir úrskurðaðir í gæsluvarðhald af VAKKS 6.–7. september. Leit fór fram hjá Kravchenko, Vdovychenko og Oleh Kiper; hjá Vdovychenko fundust m.a. vísbendingar um eftirlit með forystu NABU og SAPO og dýrar úr sem taldar eru gjafir frá Kropýva. Gögn sem lögð voru fyrir dóm sýna meint náin persónuleg tengsl Kropýva við Kravchenko, þar með talin greiðsla fyrir viðgerðir á húsi í Kozyn sem talið er notað af aðalsaksóknaranum.