Finnskur dómstóll lækkar dóm yfir Rusich-stofnanda úr ævilangri fangelsisvist í 12,5 ár
Helsinki-yfirréttur í Finnlandi lækkaði dóm yfir Voislav Torden, stofnanda rússnesku hryðjuverkasamtakanna Rusich, úr ævilangri fangelsisvist í 12,5 ára fangelsi fyrir stríðsglæpi í Úkraínu árið 2014. Dómstóllinn taldi ekki fullnægjandi sönnun fyrir því að Torden hafi sjálfur skotið særða úkraínska hermenn, en viðurkenndi hann að hluta til ábyrgan sem þátttakanda í atburðunum.
Helstu atriði
- Helsinki-yfirréttur lækkaði dóm Voislav Torden úr ævilangri fangelsisvist í 12,5 ár
- Torden er stofnandi rússnesku hryðjuverkasamtakanna Rusich, sem börðust með rússnesku hernum í Úkraínu frá 2014
- Samkvæmt ákærum drápu Torden og Rusich-sveitarmenn 22 úkraínska hermenn og særðu fjóra alvarlega haustið 2014
- Dómstóllinn taldi sönnun ekki nægja til að sýna fram á að Torden hafi persónlega skotið særða hermenn og hafi átt meginábyrgð á drápunum
- Dómstóllinn viðurkenndi þó að Torden hafi skotið úr fallbyssu á úkraínska hermenn og þar með framið stríðsglæp
- Sársaukafull áritun Rusich-tákns á kinn úkraínska hermanns var ekki flokkuð sem stríðsglæp, þar sem meiðslið var talið yfirborðslegt
- Félagi Torden hefur verið á sannkölluðu útlista- og Schengen-banni og er undir refsiaðgerðum ESB og Bandaríkjanna
Hvers vegna þetta skiptir máli
Mál Torden er eitt af fáum þar sem barist er fyrir dómi fyrir stríðsglæpi í Úkraínu utan Úkraínu sjálfrar, og úrslitin gætu haft áhrif á hvernig dómstólar í þriðju löndum meðhöndla svipuð mál. Lækkun dómsins og frávísun tiltekinna ákæra, þar á meðal að áritun tákns Rusich á kinn hermanns sé ekki stríðsglæpur, er líkleg til að vera gagnrýnd af Úkraínu sem afturfararöskun refsiábyrgðar. Jafnframt varpaði málið ljósi á skipulag Rusich-samtakanna og tengsl þeirra við Wagner-hersveitina.
Hvað gerðist
Helsinki-yfirréttur í Finnlandi lækkaði dóm Voislav Torden, einnig þekktur sem Yan Petrovsky, stofnanda rússnesku hryðjuverkasamtakanna Rusich, úr ævilangri fangelsisvist í 12,5 ára fangelsi fyrir stríðsglæpi í Úkraínu. Torden hafði verið dæmdur í ævilangt fangelsí í mars 2025 fyrir fjóra stríðsglæpi frá 2014. Yfirrétturinn taldi ekki sannanlegt að Torden hafi sjálfur skotið særða úkraínska hermenn eða borið skipunarlega ábyrgð á drápum þeirra, en viðurkenndi hann að hluta til ábyrgan sem þátttakanda í atburðunum. Dómstóllinn staðfesti að Torden hefði skotið úr vélbyssu á úkraínska hermenn og að hann hefði framið stríðsglæp með því að ljósmynda Rusich-liða fyrir framan brenndan lík úkraínsk hermanns og deila myndinni á samfélagsmiðlum, auk yfirlýsinga um að Rusich taki ekki bandingja. Aftur á móti var áritun Rusich-tákns á kinn særðs hermanns ekki flokkuð sem stríðsglæp, þar sem meiðslið var talið yfirborðslegt og olli ekki alvarlegu líkamlegu eða sálrænu tjóni.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínsk fjölmiðlafjöllum setur lækkun dómsins og frávísun tiltekinna ákæra í samhengi við takmarkaða ábyrgð fyrir þjóðarmorðslátum í Úkraínu. Úkraínskir miðlar draga fram þátti eins og árásina á Aidar-batailjónina, hvernig Rússar notuðu úkraínska fánann til að lokka hermenn í loppu, og dreifingu ljósmynda af brenndum líkum úkraínsk hermanns á samfélagsmiðlum. Fjöllum undirstrikar þá dómsniðurstöðu að áritun Rusich-tákns á kinn hermanns hafi ekki verið stríðsglæpur sem dæmi um það sem gagnrýnt er.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Tvær úkraínskar heimildir lýsa úrslitunum á mismunandi hátt: önnur leggur áherslu á lækkun dómsins úr ævilangri fangelsisvist í 12,5 ár sem aðalniðurstöðu, en hin beinir sjónum að því að dómstóllinn flokkaði ekki áritun Rusich-tákns á kinn úkraínsk hermanns sem stríðsglæp, þar sem meiðslið var talið yfirborðslegt.
Baksvið
Rusich-samtökin börðust í Úkraínu á hlið rússneskum stuðningsmönnum frá 2014 og síðar með rússneska hernum. NAZK, úkraínsk stjórnsýslustofnun, hefur staðhæft að samtökin hafi tengsl við Wagner-hersveitina og kunni jafnvel að starfa sem undirskipan hennar. Torden bjó í Noregi frá 2004 og var virkur í öfgahægri samtökum í Noregi og Svíþjóð áður en hann barðist í Úkraínu 2014–2015. Hann er undir refsiaðgerðum ESB og Bandaríkjanna og er bannaður í allt Schengen-svæðið. Þegar hann var handtekinn á Helsinki-Vantaa-flugvelli 20. júlí 2023 kallaði Úkraína eftir framsal hans, en hæstiréttur Finnlands hafnaði því og vísaði til ófullnægjandi aðstæðna í úkraínskum fangelsum.