Óþekkt smurðarflugvél í lofti Litháen og Lettlands — NATO-þotur fylgdust með
Snemma morguns 18. október lýstu Litháen og Lettland yfir loftviðvörun eftir að óþekkt smurðarflugvél (dróni) fór inn í litháenskt loftrými. NATO-þotur á loftvarnareiginleikaskyldu (air policing) fylgdust með hlutnum í Biržai-héraði, og flugvellinum í Kaunas var lokað tímabundið. Vísbendingar um brot úr dróna fundust í Pasvalys-héraði í Litháen. Loftviðvörun var aflétt í báðum löndum fyrir klukkan 9 að staðartíma, en óljóst er hvort dróninn var hlutgert eða flaug brott.
Helstu atriði
- Litháenskir hermenn lýstu yfir rauðu loftviðvörunarstigi í Sjáuliai og Panevezís-hérujú vegna óþekkts dróna í loftrýminu.
- Varnarmálaráðherni Hornvígs Robertas Kaunas sagði að NATO-þotur á loftvarnareiginleikaskyldu fylgdust með hlutnum í Biržai-héraði.
- Litháensku almannavarnastjórnin (NCMC) tilkynnti að flugum á Kaunas-flugvelli var bannað frá kl. 07:05 til 08:00 vegna óþekkta hlutarins.
- Litáenskir hermenn sögðu síðar að hluturinn væri á leið til Lettlands; Lettneski herinn lýsti yfir loftviðvörun í sveitarfélögunum Bauska, Aizkraukle og Ogre.
- Íbúar í viðkomandi hérujú fengu viðvörvarðanna á farsíma — rauða í Litháen, appelsínugula í Lettlandi.
- Loftviðvörun í Lettlandi var aflétt kl. 8:12 og í Litháen um kl. 8:10; óljóst er hvort dróninn var hlutgert eða flaug burt.
- Brot úr dróna fundust í byggðarlaginu Juodžionys í Pasvalys-héraði í Litháen, í óbyggðu svæði; dróninn var ekki skotinn niður samkvæmt bráðabirgðaupplýsingum.
- Samkvæmt nýjustu gögnum litháensku hersins er talið að dróninn hafi líklega komið inn í litháenskt loftrými frá Póllandi.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Atburðurinn sýnir að óþekkt drónaflug getur riðið yfir loftrými a.m.k. tveggja NATO-ríkja á skömmum tíma, kallað fram neyðarviðbrögð og jafnvel lokað alþjóðlegum flugvelli. Hann tengist öðrum nýlegum tilvikum í nágrenninu — drónum skotnum niður yfir Svartahafi af rúmenskum F-16-þotum og leit að hlut nálægt Lublin í Póllandi — sem myndar mynstur af ótilgreindri drónavirkni nálægt NATO-landamærum.
Hvað gerðist
Snemma morguns sunnudaginn 18. október lýstu litháenskir hermenn yfir rauðu loftviðvörunarstigi í Sjáuliai og Panevezís-hérujú eftir að óþekktur dróni fannst í loftrýminu. Viðvörvarboð voru send á farsíma íbúa í tveimur hérujum í Litháen. Varnarmálaráðherra Robertas Kaunas staðfesti að NATO-þotur, sem eru hluti af sameiginlegu loftvarnareiginleikaskyldunni, fylgdust með hlutnum í Biržai-héraði, en erfiðar veðuraðstæður komu í veg fyrir sjónræna staðfestingu þess hvað hluturinn var. Almannavarnastjórnin (NCMC) tilkynnti að flugum á Kaunas-flugvelli yrði lokað frá kl. 07:05 til 08:00. Síðar tilkynntu hermenn að hluturinn væri á leið til Lettlands, og létu lettnesku landvarnirnar (NBS) út loftviðvörun í suðurhluta sveitarfélaganna Bauska, Aizkraukle og Ogre. Íbúar þar fengu appelsínugult viðvörunarboð á farsíma. Loftviðvörun í Lettlandi var aflétt kl. 8:12 að staðartíma, og í Litháen um kl. 8:10. Samkvæmt bráðabirgðaupplýsingum var dróninn ekki skotinn niður; brot úr honum fundust í byggðarlaginu Juodžionys í Pasvalys-héraði í óbyggðu svæði, og litháensk yfirvöld hvöttu íbúa til að koma ekki nálægt hlutum eða snerta þá og hringja í 112. Nýjustu gögn hersins benda til að dróninn hafi líklega borist inn í litháenskt loftrými frá Póllandi. Ekki er ljóst hvort dróninn var hlutgert eða flaug burt.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir miðlar leggja áherslu á NATO-svörunina, nákvæmlega hvaða héruð og sveitarfélög voru undir áhrifum, og tímabundna lokun Kaunas-flugvallar. Þeir tengja atburðinn við aðra nýlega atburði í nágrannalöndunum — dróna skothalda af rúmenskum F-16-þotum yfir Svartahafi og leit að mögulegum loftrýmnisbrotum nálægt Lublin í Póllandi — og setja þá fram sem tengda mynd af vaxandi ótilgreindri drónavirkni nálægt NATO-landamærum.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir eru ekki alveg samstíga um hvenær litháenska loftviðvörunin var lýst yfir: ein tilkynning segir að atburðurinn hafi verið sunnudagsmorgun án nákvæmrar dagsetningar, en önnur tilgreinir beinlínis 18. október.
Baksvið
Kvöldið 17. október skutu rúmenskar F-16-þotur niður tvær dróna af gerðinni Geran með þotuhreyfli yfir rúmenskum landhelgisvötnum í Svartahafi, og í kjölfarið kallaði Rúmenía til sérstaks fundar í Norður-Atlantshafsráðinu. Sama dag var leitað að hlut nálægt Lublin í Póllandi sem grunur lék á að hefði brotið pólsku loftrými. Eftir atburðinn í Litháen og Lettlandi hvöttu litháensk yfirvöld íbúa til að koma ekki nálægt brotum eða grunsamlegum hlutum og hringja í 112, og GPS-viðvörun voru send á íbúa í nærliggjandi svæðum.