Loftvarnarviðvörun í Litháen: Víetnam flugs óttuðu dróna – reyndist vera fuglahópur
Á sunnudaginn 13. september gáfu litháenskir yfirvöld út loftváviðvörun í Vilnius og þremur nærliggjandi umdæmum vegna gruns um dróna í lofthelgi landsins. NATO-víghedada orrustuþotur voru sendar á loft, flugvöllurinn í Vilnius var lokaður tímabundið og íbúar fengu SMS-viðvörun. Viðvöruninni var aflétt eftir um 38 mínútur þegar komist var að því að ratsjármerkin stöfuðu af fuglahóp, sem flugmaður NATO-víghedada orrustuþotu staðfesti sjónrænt.
Helstu atriði
- 13. september gáfu litháenskir yfirvöld út loftváviðvörun í Vilnius, Vilnius-umdæmi, Trakai-umdæmi og Elektrėnai-umdæmi vegna gruns um dróna.
- NATO-víghedada orrustuþotur voru sendar á loft; orrustuþotan tók af stað frá Šiauliai-flugherstöðinni, þar sem flugvélum ítalska flughersins í NATO-verkefninu í Eystrasaltsríkjunum er基地.
- Vilnius-flugvöllur var lokaður tímabundið meðan á viðvöruninni stóð.
- Viðvörunin stóð í um 38 mínútur – gefin út kl. 12:59 og aflétt kl. 13:37 (heimildir greina einnig frá 13:45).
- Litháensku almannavarnamiðstöðin (NKVC) staðfesti að ratsjármerkin stöfuðu af fuglahóp, í samræmi við sjónræna staðfestingu flugmanns NATO-þotunnar.
- Fyrri yfirlýsingar NKVC, þar á meðal frá forstjóra stofnunarinnar Vilmantas Vitkauskas, sögðu hlutinn líklega dróna sem flaug 60–70 km í átt að Kaliningrad-héraði Rússlands.
- Skýrsla Vitkauskas: hluturinn var á hreyfingu í tiltölulega skýra stefnu í átt að Kaliningrad-héraði Rússlands.
Hvers vegna þetta skiptir máli
Atvikið sýnir hvernig NATO-víghedada verkefnið í Eystrasaltsríkjunum bregst í rauntíma við mögulegum brotum á lofthelgi, þar með talið sjónræn staðfesting flugmanns orrustuþotu. Viðvörunin kom á sömu nótt og rússneskir drónar lögðu vesturhluta Úkraínu, sem jók viðkvæmni svæðisins gagnvart hugsanlegum landvörðum drónnum. Hún leiddi til tímabundinnar lokunar Vilnius-flugvallar og SMS-viðvarana til íbúa í fjórum umdæmum.
Hvað gerðist
Á sunnudaginn 13. september, skömmu eftir kl. 12:56, bárust litháenska lofthernum og öðrum stofnunum upplýsingar um mögulegan óþekktan hlut í lofthelgi Litháen. Kl. 12:59 gáfu yfirvöld út loftváviðvörun í Vilnius, Vilnius-umdæmi, Trakai-umdæmi og Elektrėnai-umdæmi, og íbúar í þessum svæðum fengu SMS-tilkynningu með ráðleggingu um að leita skjóls. NATO-víghedada orrustuþotur voru sendar á loft, þar á meðal vélar ítalska flughersins sem staðsettar eru á Šiauliai-flugherstöðinni í norðurhluta Litháen, og Vilnius-flugvöllur var lokaður tímabundið.
Forstjóri litháensku almannavarnamiðstöðvarinnar (NKVC), Vilmantas Vitkauskas, sagði í samtali við LRT að hluturinn væri líklega dróni og að hann hefði verið á hreyfingu í tiltölulega skýra stefnu í átt að Kaliningrad-héraði Rússlands, á eftir að hafa flogið um 60–70 km í gegnum litháenskt loftveg. Í annarri skýrslu kom fram að radarskýjar nálægt Varėna höfðu skráð hlutinn kl. 04:05 að morgni sama dags. Síðar á daginn gaf NKVC út að ratsjármerkin stöfuðu af fuglahóp, í samræmi við sjónræna staðfestingu flugmanns NATO-þotu, og viðvöruninni var aflétt eftir um 38 mínútur – kl. 13:37 samkvæmt sumum heimildum, kl. 13:45 samkvæmt öðrum. Á sama tíma stóð Vilnius-marathon fram yfir atvikið án truflunar.
Hvernig úkraínskar heimildir lýsa atburðinum
Úkraínskir fjölmiðlar tengja litháensku viðvörunina beint við rússnesku drónaárásirnar á vesturhluta Úkraínu sömu nótt, sem og skemmdir á bensínstöð nálægt Yahodyn-landamærunum við Pólland. Þeir leggja áherslu á að drónahótan á svæðinu sé yfirlandamæra rússneskt vandamál og vísa til fyrri yfirlýsinga utanríkisráðherra Litháen og Eistlands, sem sökkuðu Rússland um að beina drónum viljandi inn í Eystrasaltsríkin.
Hvar frásögnum ber ekki saman
Heimildir greina á um hvort raunverulegur dróni hafi brotið lofthelgi Litháen: fyrri yfirlýsingar NKVC og frumskýrslur sögðu að dróni hefði líklega flogið í átt að Kaliningrad, en síðari opinber yfirlýsing NKVC sagði að ratsjármerkin stöfuðu af fuglahóp. Einnig er misræmi um hvenær viðvöruninni var aflétt – sumar heimildir nefna kl. 13:37, aðrar kl. 13:45.
Baksvið
Ítalía stýrir nú NATO-verkefninu um loftvörð í Eystrasaltsríkjunum með Eurofighter Typhoon-þotum sem staðsettar eru á Šiauliai-flugherstöðinni í norðurhluta Litháen; þoturnar höfðu verið á flugi yfir Vilnius síðan í júlí. Aðfaranótt 13. september lögðu rússneskir drónar vesturhluta Úkraínu, og bensínstöð nálægt Yahodyn-landamærunum við Pólland skemmdist. Pólskir embættismenn sögðu að pólsk loftvegur hefði ekki verið rofin.